II SA/Lu 588/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] w zakresie pkt 8. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. o zmianie własnej decyzji z dnia [...]. w pkt.3 przez dodanie pkt 5,6,7 i 8 zgodnie z którymi przyznano A. P. świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna F. P. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2018r. do 30 kwietnia 2019r. ( pkt. 3 ) ; świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na córkę K. Z., w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 maja 2019r. do 31 października 2019r ( pkt. 5 ) ; świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, przyznanego na K. Z., w kwocie [...]zł jednorazowo ( pkt. 6 ) ; świadczenie w formie zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, przyznanego na K. Z. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2019r. do 31 października 2019r. ( pkt. 7 ) oraz odmówiono przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna F. P. na okres od 1 maja 2019r. do 31 października 2019r. ( pkt.8). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, dotyczącego pkt. 8 organ stwierdził, że stosownie do art. 3 pkt 17a) ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie o świadczeniach rodzinnych mówi się o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W rozpoznawanej sprawie A. P. nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, gdyż co najmniej od maja 2019 r., wychowuje swoją córkę K. Z. razem z jego rodzicem R. Z.. Pogląd ten podtrzymał również organ odwoławczy. Jego zdaniem, skoro wnioskodawczyni pozostaje w związku ze swoim partnerem z którym wychowuje ich wspólne dziecko, nie mogła zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. P. wskazała na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 11a ust. 1 i 3, w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 71 ust. 1 i art. 32 ust. 1 i art. 18 Konstytucji RP polegające na błędnym przyjęciu, że nie jest osobą samotnie wychowującą syna F. P.. Skarżąca wyjaśniła, że jej poprzednie małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] r. Z kolei wyrokiem z dnia [...] r. ( sygn. akt [...] ) Sąd Rejonowy w Z. ustalił, że jej były mąż nie jest ojcem jej syna F. . Na tej podstawie zmienione zostały dane osobowe w akcie jego urodzenia, w postaci zmiany nazwiska dziecka oraz zmiany nazwiska rodowego jego ojca, z "[...]" na "[...]". W związku z tym, że ojciec dziecka jest nieznany, otrzymało ono nazwisko matki. Wskazała, że ma troje dzieci, ale tylko jedno z nich , tj. K. Z., wychowuje wraz rodzicem dziecka. Ponieważ jej obecny partner nie jest ojcem F. P. i nie przysposobił tego dziecka, nie ma również obowiązku jego alimentacji. Skarżąca przekonywała, że zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa sądów administracyjnych dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, że rodzic ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim. Istotne jest, że prawny status dzieci z poprzednich związków w rodzinach zrekonstruowanych jest tożsamy z dziećmi wychowywanymi faktycznie wyłącznie przez jednego rodzica (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017 r, III SA/Kr 653/17 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r, P 18/06). Z powyższego wynika, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż wychowuje ona swoje dziecko F. P. bez udziału drugiego rodzica tego dziecka. Organ dokonał zatem niewłaściwej wykładni tego przepisu, niesłusznie pozbawiając ją dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo wyjaśniono, że w sytuacji wspólnego gospodarowania małżeństwa lub konkubinatu na mężu oraz żonie, bądź na partnerach życiowych ciąży obowiązek opieki nad ich dziećmi, niezależnie od tego, czy pochodzą z innych związków. Zachodzi zatem domniemanie sprawowania przez obecnego partnera skarżącej opieki nad F. P. wraz ze skarżącą. Nie ma ona zatem podstaw do uzyskania żądanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stanowiska Kolegium nie sposób podzielić. Odbiega ono w sposób znaczący od interpretacji pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko o jakiej mowa w art. 11a ust.1 w związku z art. 3 pkt.17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2018r. poz. 2220 ) wypracowanej w orzecznictwie i jak dotychczas nie kwestionowanej. Stosownie do art. 11a ust.1 ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Dodatek przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio ( ust.2 ). Art. 3 pkt.17a stanowi natomiast, że osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.. Rzeczywiście treść art. 3 pkt.17a może wskazywać, że stan cywilny osoby wychowującej dziecko jest nieistotny w tym sensie, że traci znaczenie, gdy osoba ta wychowuje wspólnie dziecko z innego związku z dzieckiem drugiego rodzica. W tym przypadku można byłoby zatem przyjąć, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko z jej wcześniejszego związku w sytuacji gdy wychowuje jedno dziecko wspólnie z konkubentem, będącym jego ojcem. W orzecznictwie podkreśla się jednak konieczność uwzględnienia, że fakt zawarcia związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku, a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego należy uznać, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej, tak jak w rozpatrywanej sprawie, nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia, okoliczność, że rodzic ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku. Skoro z art. 3 pkt.17a ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest warunek wychowywania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia jest okoliczność, iż jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku, z którego również posiada inne dzieci, jakie wychowuje wspólnie z dziećmi z innego związku. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Wspomniany przepis stanowi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka. Przy odmiennym, niż organ rozumieniu omawianego pojęcia należy zatem uznać, że skarżąca jest matką samotnie wychowującą dziecko. Partner skarżącej , wbrew przekonaniu organów , nie posiada bowiem żadnych praw i obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej. Podnoszone przez organy zobowiązania alimentacyjne wynikające z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jako uregulowania szczególne i występujące pod pewnymi warunkami nie mogą doprowadzić do innego rozumienia relacji między dzieckiem, jednego z rodziców, a drugim małżonkiem rodzica dziecka lub jego partnera. Powyższe zagadnienie, dotyczące pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, było już wielokrotnie tłumaczone w orzecznictwie, m.in w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanym w skardze z dnia 21 marca 2019r. (I OSK 3418/18 i podane tam orzecznictwo, także wyrok z 2 czerwca 2017r. I OSK 26/17, 12 października 2015r. I OSK 354/15 i 8 listopada 2018r. I OSK 108318 i podane orzecznictwo opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ), a który to pogląd podziela także sąd rozpatrujący niniejszą skargę. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit .a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Z..