II OSK 269/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.F. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 217/17 w sprawie ze skarg K.F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A., N.S.-F., B. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 217/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skarg: K.F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A., N.S., B. sp.k. z siedzibą w P. (dalej "Spółka) na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Prezydent Miasta Poznania zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi – A. K.F. pozwolenia na budowę zespołu budynków biurowo-usługowych oraz na nadbudowę istniejącego budynku przedszkola i zmianę sposobu użytkowania na budynek o funkcji biurowo-usługowej wraz z drogą dojazdową przy ul. G. [...] w P. na działkach nr [...],[...],[...] arkusz [...] obręb Ł. oraz zajazdem na działce nr [...] arkusz [...] obręb Ł. Decyzja została wydana na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej "Pr. bud."). W toku postępowania w przedmiocie wydania powyższej decyzji U.D. wniosła o zapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu, wskazując, że projektowana zabudowa powodować będzie ograniczenia nasłonecznienia jej mieszkania przy ul. W. [...] w P. Odwołanie od wymienionej decyzji wniosła U.D., wskazując, że w postępowaniu nie umożliwiono jej wykazania, że jej mieszkanie znajduje się w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji, a okna będące przedmiotem oceny nasłoneczniania nie należą do jej mieszkania. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Wojewoda Wielkopolski umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta uznając, że U.D. w żaden sposób nie wykazała, że nastąpiło naruszenie jej interesów prawnych. Skargę na powyższą decyzję wniosła U.D. Po rozpoznaniu skargi WSA w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i określił, że decyzja ta nie może być wykonana. Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie zbadał, czy wymogi dotyczące nasłonecznienia są zachowane w odniesieniu do mieszkania skarżącej. Wyrokiem z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2243/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne inwestora K.F. i U.D. Zdaniem NSA U.D. powinna być stroną postępowania w przedmiocie wydania opisanego wyżej pozwolenia na budowę. Kwestia zgodności przedłożonego projektu budowlanego z prawem nie została zaś oceniona w dwuinstancyjnym postępowaniu ze względu na nieprzyznanie skarżącej przymiotu strony. Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewoda przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Po zapewnieniu stronom (w tym U.D.) czynnego udziału w postępowaniu Wojewoda wydał kontrolowaną w niniejszym postępowaniu decyzję z dnia [...] 2016 r., mocą której Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta z dnia [...] 2013 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy nie znalazł podstawy prawnej, która pozwoliłby wydać inne rozstrzygnięcie w sytuacji ustalenia, że początkowo inwestor dysponował ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i mógł realizować inwestycję w związku z umorzeniem postępowania odwoławczego, a następnie kontynuował budowę i częściowo zakończył ją dysponując jedynie nieostateczną decyzją, która nie pozwalała mu na dalsze prowadzenie robót. Skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] 2016 r. wnieśli K.F. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A., N.S. oraz Spółka, podnosząc między innymi zarzut niedostrzeżenia przez organ II instancji, że w sprawie istniały podstawy wznowienia postępowania. Zdaniem skarżących bez własnej winy udziału w wymienionym postępowaniu nie brała bowiem Spółka. Skarżący zakwestionowali także fakt przysługiwania U.D. statusu strony postępowania. WSA w Poznaniu uznał za zasadny podniesiony w powyższym zakresie przez Spółkę zarzut. W toku postępowania sądowoadministracyjnego wyszło bowiem na jaw, że K.F. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A. przeniósł uprawnienia z pozwolenia na budowę z dnia [...] 2013r. na rzecz Spółki. Powyższe przeniesienie dokonane zostało mocą decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] 2014 r. oraz [...] 2015 r., a więc przed wydaniem kontrolowanej w niniejszym postępowaniu decyzji Wojewody (tj. przed dniem [...] 2016 r.). Okoliczności tych nie dostrzegł Wojewoda, zatem w postępowaniu odwoławczym bez swojej winy nie wzięła udziału Spółka. Sąd wskazał ponadto, że nie dokonał merytorycznej oceny pozostałych zarzutów skarg i argumentów przedstawionych przez organ. Ocena taka wiązałaby bowiem organy i sąd w dalszym toku postępowania, a zostałaby wyrażona bez udziału wszystkich stron postępowania i czyniłaby iluzorycznym ich udział w sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K.F., zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe wyjaśnienie przez WSA w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargi K.F., Spółki i N.S., że mając na uwadze zarzuty wszystkich skarg co do przyznania U.D. statusu strony oraz stanowisko NSA, wiążącym dla każdego z tych sądów oraz organów administracji publicznej jest to, że skarżąca U.D. status ten uzyskała, a zatem przesądzone jest, że U.D. powinna być stroną postępowania w sprawie wydania przez Prezydenta Miasta Poznania decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 2013 r., a w postępowaniu należało rozstrzygnąć, czy projektowana inwestycja będzie oddziaływać na lokal skarżącej w sposób, który jest zgodny z § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690). W związku z powyższym zarzutem skarżący kasacyjnie wniósł. o oddalenie skargi kasacyjnej, ponieważ zaskarżony wyrok pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że kwestia interesu prawnego U.D. w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta w wyroku NSA z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2243/14, w którym Sąd wskazał, że sama konieczność oceny, czy projektowana inwestycja będzie oddziaływać na lokal U.D. w sposób, o którym mowa w § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przesądza o posiadaniu przez nią statusu strony tego postępowania. Zawarta we wskazanym wyroku NSA ocena prawna w zakresie dotyczącym interesu prawnego strony jest wiążąca nie tylko dla organów ale i Sądu I instancji. W związku z odesłaniem zawartym w treści art. 193 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, odpowiednie zastosowanie znajduje tutaj art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Należy przy tym zauważyć, że istotą związania wykładnią prawa wyrażoną przez sąd odwoławczy jest niewątpliwie zapewnienie większej jednolitości orzecznictwa oraz ograniczenie ponownego zaskarżenia orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Ocena prawna i wskazania zawarte w orzeczeniu Sądu z mocy art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie sądy oraz organ ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Unormowane w tym przepisie związanie oznacza, że zarówno organy, jak i sądy orzekający w danej sprawie są zobowiązane do podporządkowania się wyrażonemu wcześniej w orzeczeniu sądu poglądowi w pełnym zakresie, aż do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, chyba że wyrażony wcześniej przez sąd pogląd stał się nieaktualny wskutek zmiany stanu prawnego lub okoliczności faktycznych sprawy (oraz oczywiście w razie wzruszenia takiego orzeczenia w trybie przewidzianym prawem) (zob. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 838/17). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie okoliczności stanu faktycznego oraz stan prawny nie uległ zmianie, ocena prawna wyrażona w wyroku NSA z dnia 24 maja 2016r. była wiążąca. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, wydając wyrok NSA był uprawniony do dokonania merytorycznej oceny kwestii przysługiwania U.D. statusu strony postępowania zakończonego wydaniem pozwolenia na budowę. Tym samym nie znajdują odzwierciedlenia w przepisach prawa twierdzenia skargi kasacyjnej, że stanowisko NSA wyrażone w tym zakresie nie było wiążące dla Sądu I instancji, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią art. 153 p.p.s.a., który ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego. W sytuacji, gdy sąd kasacyjny przesądził o istnieniu interesu prawnego uzasadniającego udział U.D. w charakterze strony w określonym stanie faktycznym, a więc dokonał w istocie subsumcji tego stanu faktycznego do konkretnego przepisu prawa, przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie może być skutecznie podnoszony zarzutu, że okoliczności stanu faktycznego sprawy nie świadczą o istnieniu takiego interesu prawnego strony. Niezasadnie również skarga kasacyjna zarzuca naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał okoliczności faktyczne (wyrok NSA i zawartą w nim ocenę prawną) stanowiące podstawę wydanego w tym zakresie rozstrzygnięcia, co pozwoliło na jego kontrolę instancyjną. Mając na uwadze wymienione okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.