I FSK 1415/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1466/16 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 24 maja 2017 r., sygn. III SA/Wa 1466/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę R. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej "skarżąca", "strona" lub "Spółka") na interpretację indywidualną Ministra Finansów (dalej "organ" lub "organ interpretacyjny") z 12 stycznia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. 2. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok strona zaskarżyła w całości, zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej "ustawa o VAT") poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przejęcie przez bank przedmiotu zastawu, w wykonaniu uprawnień zastawnika, stanowiło dostawę towaru podlegającą opodatkowaniem podatkiem VAT, w sytuacji, gdy dokonanie wskazanej czynności stanowi czynność jednostronną, pozbawioną charakteru ekwiwalentnego oraz odpłatnego. Ponadto strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez brak przeprowadzenia merytorycznej analizy i samodzielnego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich argumentów i zarzutów skarżącej, w szczególności argumentów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 120, 121 § 1 oraz 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej "O.p.") - co rzutowało na treść rozstrzygnięcia i sprawiło, że skarżąca została pozbawiona możliwości poznania rzeczywistych przyczyn oddalenia skargi. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, domagając się przy tym rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu. 3.2. Przede wszystkim bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i świadczenie usług na terytorium kraju. W art. 7 ust. 1 ustawy o VAT zawarta została definicja dostawy towarów. W myśl tego przepisu przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W pkt 1 – 7 art. 7 ust. 1 wskazano inne jeszcze czynności, które ustawodawca zrównał z dostawą. Ze względu na to, że ustawa o podatku od towarów i usług zawiera własną definicję dostawy nie ma uzasadnienia, by utożsamiać dostawę na gruncie tej ustawy ze sprzedażą uregulowaną w kodeksie cywilnym. Dostawa w rozumieniu analizowanego aktu prawnego ma szerszy zakres niż sprzedaż w rozumieniu cywilistycznym. Na gruncie podatku od towarów i usług bowiem użytym w przepisach normujących ten podatek terminom należy przypisywać zasadniczo autonomiczne znaczenie, swoiste dla tego podatku, a tym samym oderwane od ich rozumienia cywilistycznego w ujęciu prawodawstwa krajowego. Wynika to z harmonizacji tego podatku na terytorium Unii Europejskiej, czego konsekwencją jest konieczność jednolitego rozumienia pojęć VAT na całym obszarze państw członkowskich, co wymaga – przy ich definiowaniu – szerszego uwzględniania kryteriów ekonomicznych, jako bardziej uniwersalnych, przy jednoczesnym wykorzystywaniu cywilistycznego unormowania danego terminu w prawie krajowym, jedynie w zakresie w jakim nie będzie ono pozostawało w sprzeczności dla ustalenia zakresu i znaczenia tego pojęcia z uwzględnieniem jego kontekstu oraz celu, jakiemu służy uregulowanie dyrektywy (ustawy), w którym zostało użyte. Zatem przy interpretacji pojęć użytych w ustawie o podatku od towarów i usług decydujące znaczenie ma walor i skutki ekonomiczne danej czynności opodatkowanej a nie jego definicja w krajowym prawie cywilnym, które przecież w każdym państwie członkowskim jest inne. 3.3. Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie dostawy istotne jest rozporządzanie towarem w sensie ekonomicznym, co wiąże się z wydaniem rzeczy. W stanie faktycznym wskazanym we wniosku przedmiot zastawu znajdował się we władaniu wnioskodawcy. Dopiero po skorzystaniu przez bank ze swych uprawnień, wynikających z umowy zastawu rejestrowego, nastąpiła zmiana władztwa ekonomicznego. Nie stanowi dostawy samo zawarcie umowy zastawu rejestrowego. Dostawa następuje dopiero w razie skorzystania przez zastawnika ze swoich uprawnień. Wbrew więc temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej w sprawie tej nie został naruszony art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. 3.4. Trudno zgodzić się też ze skargą kasacyjną w zakresie braku odpłatności czynności. W ustawie o podatku od towarów i usług ani w Dyrektywie 2006/112/ WE jak również w poprzednio obowiązującej Szóstej Dyrektywie brak jest definicji odpłatności. Zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nie budzi jednak wątpliwości, że jeżeli w zamian za dostawę towaru, czy świadczenie usług, podatnik otrzymuje jakiekolwiek przysporzenie majątkowe, w tym także zmniejszenie jego pasywów, to wówczas spełniony jest warunek odpłatności, o którym mowa w art. 2 ust. 1 a i c Dyrektywy 2006/112/WE jak i w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Skoro w związku z przejęciem przedmiotu zastawu rejestrowego zmniejszeniu uległy zobowiązania skarżącego wobec Banku, to warunek odpłatności, określony w powołanych wyżej przepisach wbrew zarzutom skargi kasacyjnej został spełniony. 3.5. Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. Wprawdzie istotnie w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, poza ogólnym stwierdzeniem braku zasadności zarzutu skargi naruszenia art. 121 § 1 i art. 124 O.p., brak jest szczegółowej argumentacji Sądu pierwszej instancji. Uchybienie to jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była bowiem interpretacja indywidualna, a nie odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to zaś było do dnia 1 czerwca 2017 r. warunkiem koniecznym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. 3.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. 3.7. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Szefa Krajowej Administracji Skarbowej określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.). ----------------------- 3