III SA/Wa 1353/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę 1. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") ustalił A. S.(dalej: "Skarżąca") zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2013 r. w kwocie 160.015 zł. Powyższą decyzję uznano za doręczoną w dniu 27 grudnia 2018 r., zgodnie z art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p."). W dniu 17 stycznia 2019 r. do NUS wpłynęło zgłoszenie do udziału w sprawie pełnomocnika Skarżącej adw. M. K. wraz z pełnomocnictwem szczególnym z 4 stycznia 2019 r. Pismem z 31 stycznia 2019 r. NUS poinformował pełnomocnika Skarżącej, że postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2013 r. zostało zakończone poprzez wydanie decyzji z [...] grudnia 2018 r. 2. Pismem z 13 lutego 2019 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu) Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku Skarżąca wskazała, że dniem powzięcia wiedzy o istnieniu w/w decyzji był 6 lutego 2019 r., w którym to dniu doręczone zostało jej pełnomocnikowi pismo NUS z 31 stycznia 2019 r. Skarżąca argumentowała, ze decyzja NUS z [...] grudnia 2018 r. nie rozstała prawidłowo doręczona. W dniu 14 grudnia 2018 r. Skarżąca złożyła osobiście powiadomienie do NUS o zmianie adresu korespondencyjnego. Powodem zmiany adresu korespondencyjnego był silny konflikt Skarżącej z matką, w wyniku którego Skarżąca opuściła dotychczas zajmowany lokal mieszkalny i utraciła możliwość kontroli skrzynki pocztowej. Skarżąca podniosła, że postępowanie w niniejszej sprawie powinno by umorzone, z uwagi na upływ terminu przedawnienia. 3. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS"), działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wyrokiem z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1352/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie DIAS w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. 4. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. DIAS odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy zauważył, że z wyjaśnienia P. S.A. z 17 stycznia 2019 r. wynika, że przesyłka zawierająca decyzję NUS z [...] grudnia 2018 r. była dwukrotnie awizowana, tj. 13 i 21 grudnia 2018 r. i z uwagi na niepodjęcie w terminie została zwrócona do nadawcy 28 grudnia 2018 r. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że decyzja została prawidłowo uznana za doręczoną, zgodnie z art. 150 O.p., 27 grudnia 2018 r., a 14-dniowy termin do złożenia odwołania przewidziany w art. 223 § 1 i 2 O.p. upłynął 10 stycznia 2019 r. Wskazał, że odwołanie od decyzji NUS zostało złożone przez nadanie w urzędzie pocztowym 13 lutego 2019 r., a zatem z przekroczeniem ww. terminu. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania DIAS stwierdził, że we wniosku tym Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. DIAS zauważył, że Skarżąca wskazała, że powodem nieodebrania decyzji była zmiana adresu do doręczeń, o którym został zawiadomiony NUS w dniu 14 grudnia 2018 r. Decyzja NUS została natomiast awizowana po raz pierwszy w dniu 13 grudnia 2018 r., czyli jeszcze przed powiadomieniem organu pierwszej instancji o zmianie adresu Skarżącej do doręczeń. DIAS uznał, że przywrócenie terminu jedynie na podstawie twierdzeń Skarżącej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z wyjaśnienia P. S.A., przesyłka była dwukrotnie awizowana, a we wskazanym punkcie odbioru oczekiwała na podjęcie przez okres 14 dni. W ocenie DIAS, przyjęcie argumentacji Skarżącej oznaczałoby, że wbrew brzmieniu przepisów prawa można by podważyć domniemanie doręczenia przesyłki, poprzez samo stwierdzenie, że awizo to nie dotarło do Skarżącej. Zdaniem organu, samo twierdzenie Skarżącej, o braku możliwości dostępu do skrzynki pocztowej w wyniku opuszczenia lokalu, nie może doprowadzić do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie zastępczym z art. 150 O.p. W ocenie DIAS, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. 5. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Skarżąca złożyła skargę do tutejszego Sądu, w której wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia DIAS. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 121 § 1 O.p., poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, z brakiem poszanowania słusznego interesu Skarżącej oraz ograniczeniem możliwości jej czynnego udziału w postępowaniu podatkowym; - art. 122 O.p., poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, polegające na zaniechaniu doręczenia odpisu decyzji na nowy adres Skarżącej, pomimo wiedzy organu na temat zmiany jej adresu do doręczeń i braku możliwości odbioru przez Skarżącą korespondencji pod wcześniej wskazanym adresem korespondencyjnym; - art. 124 O.p., poprzez zaniechanie wyjaśnienia przyczyn, z których organ odwoławczy uznał, że brak możliwości odbioru korespondencji pod poprzednim adresem korespondencyjnym nie stanowi wystarczającej przesłanki uprawdopodabniającej zaniechanie terminu do wniesienia odwołania bez winy Skarżącej; - art. 145 § 1 w zw. z art. 146 § 1 O.p., poprzez zaniechanie doręczenia odpisu decyzji na nowy adres korespondencyjny Skarżącej, pomimo że Skarżąca poinformowała organ o zmianie adresu, pod którym miały następować doręczenia pism w sprawie; - art. 150 § 2 O.p., poprzez uznanie, że w sprawie nastąpiło skuteczne zawiadomienie o pozostawieniu pisma pod adresem do doręczeń dla Skarżącej, pomimo że Skarżąca poinformowała organ o zmianie adresu do doręczeń oraz o braku możliwości odbioru korespondencji z poprzedniego adresu korespondencyjnego w skutek konfliktu z matką; - art. 162 § 1 i 2 O.p., poprzez zaniechanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji i uznanie, że pomimo szczegółowych wyjaśnień Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Skarżąca argumentowała, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, zaś obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności został w całości spełniony. Skarżąca wskazała, że bezpowrotnie utraciła możliwość odbioru korespondencji i dlatego wskazała organowi nowy adres. Podstawą faktyczną wniosku był konflikt z matką, która nakazała Skarżącej natychmiastowe opuszczenie mieszkania. Wyprowadzka nastąpiła w dniu 7 grudnia 2018 r. Skarżąca początkowo próbowała dojść do porozumienia z matką, niemniej ta nie zgodziła się na zwrot kluczy do mieszkania. Pęk tych kluczy zawierał m.in. kluczyk do skrzynki pocztowej. W wyniku wyżej opisanych zdarzeń, od dnia 7 grudnia 2018 r. Skarżąca nie mogła odbierać jakiejkolwiek korespondencji, ani też podjąć wrzuconego do skrzynki pocztowej awiza. Z tego względu, przy ocenie stopnia należytej staranności Skarżącej, należy mieć na uwadze, że ta: - niezwłocznie po powstaniu przyczyny uniemożliwiającej odbiór korespondencji, zawiadomiła organ o zmianie adresu do doręczeń, w celu zapewnienia prawidłowego biegu postępowania; - dokonała zawiadomienia poprzez złożenia pisma w biurze podawczym organu, a nie nadała go listem poleconym, przez co organ natychmiast miał wiedzę o aktualnym adresie do doręczeń Skarżącej. Z powyższych względów, Skarżąca nie miała możliwości odbioru awiza, które miało być pozostawione w dniu 13 grudnia 2018 r. 6. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. 7.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 7.2. Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. 7.3. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie DIAS z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] grudnia 2018 r. 7.4. Podkreślić w tym miejscu należy, że tutejszy Sąd wyrokiem z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1352/19 oddalił skargę Skarżącej na postanowienie DIAS z [...] kwietnia 2019 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, podzielając w tym zakresie stanowisko organu podatkowego. Mając powyższe na uwadze trzeba pamiętać, że warunkiem złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego uchybienie. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, byłby niedopuszczalny. 7.5. Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przepisów tych wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze, zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu; musi więc uwiarygodnić, że nie dotrzymał terminu bez własnej winy. Po drugie, zainteresowany musi złożyć do właściwego organu wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Po trzecie, wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po czwarte, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony, np. złożyć odwołanie. 7.6. W rozpoznawanej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zauważyć w tym miejscu należy, że przepis art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że jakiekolwiek niedbalstwo wnioskującego, każdy – nawet najlżejszy – stopień jego zawinienia w uchybieniu terminu dyskwalifikuje możliwość zastosowania wobec niego przedmiotowej instytucji. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym, przeszkody powodujące uchybienie terminu muszą mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07). Należy także podkreślić, że z treści art. 162 § 1 O.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. To zainteresowany posiada bowiem najpełniejszą wiedzę o przyczynach takiego uchybienia i powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Obowiązkiem organu jest natomiast dokonanie oceny przedstawionej argumentacji w oparciu o obiektywne przesłanki (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10). Organ orzekający nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 162 § 1 O.p. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002 r., V SA 2320/01). 7.7. Pełnomocnik Skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu argumentował przede wszystkim, że decyzja NUS z [..] grudnia 2018 r. nie została prawidłowo doręczona. Organ nie uwzględnił bowiem, że Skarżąca w dniu 14 grudnia 2018 r. poinformowała NUS o zmianie adresu do korespondencji. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że uchybienie terminu należy wiązać z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji. Te ostatnie bowiem mogą być podnoszone w ramach skargi na postanowienie o uchybieniu terminu (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.), którego prawidłowość zależy od stwierdzenia, czy decyzja weszła do obrotu poprzez doręczenie jej w sposób przewidziany w przepisach O.p. (zob. np. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2587/04 z tezą: Nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony, czy z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 475/17, w którym podkreślono, że nie stanowi wykazania braku winy w uchybieniu terminu argumentacja, która wchodzi w sferę związaną z prawidłowością doręczenia decyzji organu I instancji, bowiem kwestia ta wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu", podobnie również wyrok NSA z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FSK 776/17). Stanowisko to Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Dlatego też na jego podstawie przyjmuje, że w sprawie odmowy przywrócenia terminu strona nie może kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji NUS, albowiem zarzut ten nie przyniesie oczekiwanego rezultatu w ramach badania przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. W konsekwencji za chybione uznać należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 145 § 1 w zw. z art. 146 § 1 O.p. oraz art. 150 § 2 O.p. Sąd ponownie zauważa, że prawidłowość doręczenia decyzji NUS z [...] grudnia 2019 r. została potwierdzona wyrokiem WSA w Warszawie z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1352/19. 7.8. Sąd podziela stanowisko DIAS, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Przy czym zgodzić się można ze Skarżącą, że uzasadnianie zaskarżonego postanowienia jest dość lakoniczne. W tym zakresie Skarżąca postawiła zarzut naruszenia zasady przekonywania z art. 124 O.p. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, nie jest to uchybienie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca argumentowała, że nie miała wiedzy o wydaniu decyzji NUS z [...] grudnia 2018 r. Wyjaśniła, że z uwagi na konflikt z matką, musiała natychmiast opuścić mieszkanie. Wyprowadzka nastąpiła w dniu 7 grudnia 2018 r. Skarżąca początkowo próbowała dojść do porozumienia z matką, niemniej ta nie zgodziła się na zwrot kluczy do mieszkania. Pęk tych kluczy zawierał m.in. kluczyk do skrzynki pocztowej. W wyniku wyżej opisanych zdarzeń, od dnia 7 grudnia 2018 r. Skarżąca nie mogła odbierać jakiejkolwiek korespondencji, ani też podjąć wrzuconego do skrzynki pocztowej awiza. Skarżąca 14 grudnia 2018 r. złożyła na biurze podawczym organu pismo informujące o nowym adresie do korespondencji. W ocenie Skarżącej, powyższe okoliczności świadczą o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że brak winy w uchybieniu terminowi określa się według kryterium obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy (w tym także nawet w stopniu lekkiego niedbalstwa) musi być przez stronę uprawdopodobniony. Przy ocenie winy strony w uchybieniu terminowi należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jak już wskazywano, przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i następnie w skardze nie wyczerpują przesłanki ujętej w art. 162 § 1 O.p. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zauważyć bowiem należy, że Skarżąca w toku postępowania podatkowego odbierała korespondencję pod adresem: ul. S. [...], [...]-[...] W. Pod tym adresem osobiście odebrała m.in. zawiadomienie z 29 listopada 2018 r., w trybie art. 200 O.p., o możliwości zapoznania się za materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. Skarżąca została również poinformowana, że termin załatwienia sprawy wyznaczono na [...] grudnia 2018 r. Tym samym Skarżąca winna była się spodziewać wydania, do tej daty, decyzji przez NUS. Co istotne, Skarżąca składając w dniu 14 grudnia 2018 r. na biurze podawczym urzędu, pismo z informacją o zmianie adresu do korespondencji, nie podjęła żadnych działań, aby dowiedzieć się, czy przypadkiem decyzja w jej sprawie nie została już wydana. Będąc osobiście w urzędzie skarbowym Skarżąca, bez problemu mogła taką informację uzyskać. Skarżąca miała również świadomość, że NUS będzie chciał wydać i doręczyć decyzję do końca grudnia 2018 r., z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Skarżąca natomiast do końca grudnia 2018 r. w ogóle nie zainteresowała się tym, czy organ wydał decyzję. Dopiero w styczniu 2019 r. Skarżąca ustanowiła pełnomocnika. Podniosła zarzutu niewłaściwego doręczenia decyzji oraz zarzut przedawniania. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności świadczyć mogą o przyjętej przez Skarżącą taktyce procesowej mającej na celu próbę uniknięcia dręczenia decyzji przed upływem terminu przedawnienia. Zdaniem Sądu, skoro Skarżąca miała wiedzę, że do [...] grudnia 2018 r. NUS zamierza wydać decyzję, a 14 grudnia 2018 r. będąc osobiście w urzędzie skarbowym nie podjęła żadnej próby, aby pozyskać wiedzę, co do wydania decyzji w sprawie, nie sposób przyjąć, że Skarżąca działała starannie, że nie dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Z tych wszystkich względów, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W sprawie nie doszło do podnoszonych w skardze naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 i § 2, art. 121 § 1 i art. 122 O.p., w związku z czym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. 7.9. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.