II SA/Ol 994/19

WyrokWSA w Olsztynie2020-01-14

Skład orzekający: Marzenna Glabas, Ewa Osipuk, Adam Matuszak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli w tym samym okresie strona pobierała zasiłek dla opiekuna, a decyzja o uchyleniu zasiłku została wydana z mocą wsteczną od pierwszego dnia tego miesiąca?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli w tym samym okresie strona pobierała zasiłek dla opiekuna. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca złożenia wniosku tylko wtedy, gdy w tym okresie spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne. W tej sprawie negatywną przesłanką było pobieranie zasiłku dla opiekuna, który został uchylony decyzją z mocą wsteczną od pierwszego dnia miesiąca, co oznacza, że dopiero od tego dnia można było przyznać świadczenie pielęgnacyjne.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku dotyczącego wieku powstania niepełnosprawności oraz pobieranie zasiłku dla opiekuna. Po uchyleniu decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji ponownie odmówił. SKO następnie uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne od 1 września 2019 r., po tym jak skarżąca uzyskała decyzję o uchyleniu zasiłku dla opiekuna od tej daty. Skarżąca wniosła skargę, domagając się przyznania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku (13 marca 2019 r.).
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z 13 marca 2019 r. T. P. (dalej jako: skarżąca) wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką O. S. Wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 i orzecznictwo sądów administracyjnych, podnosząc, że nie wolno różnicować prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Oświadczyła, że w chwili otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją z "[...]" 2014 r. Decyzją z "[...]" r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia warunku z art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej jako: "u.ś.r." Wskazał, że nie można stwierdzić, aby niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku do 18 lat lub do ukończenia 25 roku życia. Podkreślono również, że ustawa o świadczeniach rodzinnych wyraźnie stanowi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. świadczenie nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Decyzją z "[...]" r., wydaną na skutek odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w analizowanym przypadku bezspornym pozostaje fakt, iż O. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności nastąpiło na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z "[...]" r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11 września 2012 r. i został on orzeczony na stałe. Niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez O. S. 25 roku życia. Na mocy decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z "[...]" 2014 r., nr "[...]", zmienionej decyzją z "[...]" r., nr "[...]", skarżącej zostało przyznane świadczenie w formie zasiłku dla opiekuna na matkę na okres od 1 lipca 2013 r. bezterminowo. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny nie uchylił co prawda tego przepisu, jednak w treści uzasadnienia jednoznacznie wskazano, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej klasy. Ustawodawca zobowiązany jest precyzyjnie określić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Za punkt wyjścia musi jednak przyjąć jednakowe traktowanie takich opiekunów niezależnie od istniejącego już w ustawie preferencyjnego traktowania opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Skutkiem wejścia w życie tego wyroku nie jest uchylenie art. 17 ust. 1 b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Kolegium wskazało, że powyższy wyrok ma niewątpliwie wpływ na ocenę uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż stanowisko sądów administracyjnych w analogicznych przypadkach, jak w niniejszej sprawie, jest w zasadzie jednolite, nakazując organom w pierwszej kolejności badać spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z wyłączeniem zakwestionowanej przez Trybunał przesłanki czasu powstania niepełnosprawności. Wskazana zatem przez organ przyczyna odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, jest chybiona. Dalej organ odwoławczy zauważył w zakresie kolizji prawa do specjalnego zasiłku dla opiekuna i wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, że skarżąca we wniosku wyraźnie zaznaczyła, że rezygnuje z pobierania zasiłku dla opiekuna w chwili otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z art. 9 k.p.a. organ I instancji powinien był poinformować stronę o konieczności uprzedniego załatwienia wniosku dotyczącego rezygnacji z pobieranego świadczenia przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu odwoławczego, w pierwszej kolejności organ winien uchylić decyzję o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, następnie w odpowiednim czasie, by uniknąć pozbawienia skarżącej środków utrzymania, rozpatrzyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Innym rozwiązaniem jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się pobieranego już świadczenia. Przy czym najpierw należy przeanalizować wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z pominięciem przesłanki czasu powstania niepełnosprawności. Kolegium dostrzegło, że organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie opieki wnioskodawczyni nad niepełnosprawną matką i jej zakresu. Zobowiązał organ I instancji do ustalenia przede wszystkim, czy świadczona opieka rzeczywiście obiektywnie uniemożliwia skarżącej podjęcie zarobkowania, szczególnie biorąc pod uwagę czas, jaki poświęca na wykonywanie czynności opiekuńczych. Decyzją z "[...]" r. organ I instancji ponownie wydał decyzję odmowną z takich samych przyczyn jak uprzednio. Dodatkowo argumentował, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekunów – przysługuje jedno z nich wybrane przez osobę uprawnioną. Organ I instancji wskazał, że we wniosku skarżąca wyraziła sprzeciw wobec rezygnacji z otrzymywanego zasiłku dla opiekuna na tym etapie postępowania. Ustalił, że skarżąca sprawuje opieką nad matką w różnych godzinach w stałym zakresie. W odwołaniu skarżąca domagała się uchylenia powyższej decyzji i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła, że przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia nie mogą być postanowienia art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt b u.ś.r. Pismem z 30 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało skarżącą, że wstępna analiza akt sprawy wykazała, że spełnia pozytywne przesłanki przyznania świadczenia, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Występuje jednak negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b. Wskazano, że dopóki w obrocie prawnym będzie funkcjonować decyzja ustalająca prawo do zasiłku dla opiekuna, przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego nie będzie możliwe. W dniu 3 października 2019 r. skarżąca przesłała Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu decyzję z "[...]" r., wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna od 1 września 2019 r. Dołączyła oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od tej decyzji. Decyzją z "[...]" r., nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką na okres od 1 września 2019 r. bezterminowo, z tym że w okresie od 1 września 2019 r. do 31 grudnia 2019r. w wysokości 1 583,00 zł miesięcznie, a w pozostałych okresach w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło stan faktyczny i prawny sprawy. Omówiło spełnienie przez skarżącą przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia, określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wskazało na ustanie przesłanki negatywnej w związku z ostateczną decyzją uchylającą z dniem 1 września 2019 r. przyznane skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna. Odnosząc się do zasadności przyznania stronie świadczenia na okres od 1 września 2 019 r. na stałe, Kolegium wyjaśniło, że wynika to z treści art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Stosownie zaś do art. 24 ust. 4 prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W związku z tym, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności O. S. wydane zostało na stałe, świadczenie pielęgnacyjne zostało ustalone bezterminowo. Z uwagi zaś na to, że prawo do zasiłku dla opiekuna uchylone zostało od dnia 1 września 2019 r., zasadne jest przyznanie świadczenia od dnia 1 września 2019 r., tj. od dnia, w którym zniesiona została negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosła również o rozważenie uchylenia decyzji z "[...]" r. uchylającej zasiłek dla opiekuna z dniem 1 września 2019 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego: - art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie wnioskowanego świadczenia począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek; - art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy skarżąca w piśmie z 13 marca 2019 r. wskazała wyraźnie wypłaty jakiego świadczenia oczekuje; 2. przepisów postępowania: - art. 8 § 1, art. 9 oraz art. 11 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.) dalej jako: k.p.a., poprzez załatwienie sprawy z naruszeniem fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego sformułowanych w tych przepisach. W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła, że niesporne zostaje samo uprawnienie, kwestionuje jedynie chwilę jego przyznania. Akcentowała, że we wniosku z 13 marca 2019 r. deklarowała gotowość rezygnacji z otrzymywanego zasiłku dla opiekuna. Zagadnienia tego żaden z organów nie zbadał. Wprawdzie Kolegium wskazywało na konieczność wcześniejszej rezygnacji z zasiłku dla opiekuna. Jednak pouczenia te nie zawierały jakichkolwiek informacji co do relacji czasowej rezygnacji ze starego i przyznania nowego świadczenia. Innymi słowy, strona nie mogła wiedzieć, że świadczenie pielęgnacyjne otrzyma nie od miesiąca złożenia wniosku, lecz od miesiąca rezygnacji z zasiłku dla opiekuna. W ocenie skarżącej prawidłowe rozstrzygnięcie kolizji świadczeń prowadzić winno do konieczności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku. Oparcie się wyłącznie na postanowieniach art. 17 ust. 5 pkt 1 było dla skarżącej krzywdzące. Nieudzielenie informacji i niewyjaśnienie przesłanek naruszyło zaufanie strony do administracji publicznej. Skarżąca podniosła, że pozostaje świadoma, że od marca do końca sierpnia br. otrzymywała zasiłek dla opiekuna. Stoi jednak na stanowisku, że jeżeli świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane od miesiąca złożenia wniosku, to wówczas zasiłek dla opiekuna stanowić będzie świadczenie nienależnie pobrane i dokona jego zwrotu W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie może być stosowny w oderwaniu od treści art. 17 tej ustawy, określającego zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jedną z negatywnych przesłanek, która wystąpiła na gruncie przedmiotowej sprawy, było ustalenie na rzecz osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjnego w drodze decyzji prawa do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Przesłanka ta została zniesiona w dniu 1 września 2019 r. Wobec powyższego Kolegium uznało, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane stronie nie wcześniej niż z dniem, w którym spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne oraz ustały przesłanki negatywne z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalanie byłoby zatem możliwe wtedy, gdyby w tym okresie skarżąca niewątpliwie spełniała wszystkie przesłanki do jego przyznania. Taka sytuacja jednak w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. Podniesiono, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 27 ust. 5 u.ś.r. Kolegium wskazało, że zgodnie z tym przepisem uznało prawo skarżącej do wyboru świadczenia, czego wyrazem były pisma kierowane do skarżącej. Istotne przy tym jest to, że Kolegium nie miało możliwości uchylenia we własnym zakresie decyzji ustalającej prawo do zasiłku dla opiekuna. Organem właściwym na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 3 pkt 11 ustawy). Stosownie zaś do art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W ocenie Kolegium na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a.. Kolegium udzieliło bowiem stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, co doprowadziło ostatecznie do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Zauważono, że kwestia związana z możliwością uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna z datą wsteczną, np. od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie wynika wprost z przepisów prawa. Dlatego też Kolegium nie informowało strony o możliwości wystąpienia do organu z żądaniem uchylenia decyzji z mocą wsteczną. Wskazano, że to sama strona w piśmie z dnia 12 września 2019 r. skierowanym do organu I instancji wniosła o uchylenie decyzji ustalającej jej prawo do zasiłku dla opiekuna od dnia 1 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Użyty w tym przepisie zwrot "w granicach sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). W związku z tym w rozpatrywanej sprawie Sąd nie może oceniać legalności decyzji z "[...]" r. uchylającej z dniem 1 września 2019 r. przyznany skarżącej zasiłek dla opiekuna. Od decyzji tej przysługiwało skarżącej odrębnie prawo do wniesienia odwołania, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Z praw tych skarżąca nie skorzystała. Z załączonego do akt oświadczenia strony wynika, że skarżąca zrzekła się prawa do wniesienia odwołania, potwierdzając, że decyzja jest zgodna z żądaniem skarżącej. W konsekwencji zrzeczenia się przez skarżącą prawa do wniesienia odwołania decyzja stała się ostateczna. Podkreślić należy, że kwestionowana obecnie przez skarżącą decyzja z "[...]" r. dotyczy zupełnie innej sprawy w ujęciu materialnoprawnym niż kontrolowana przez Sąd decyzja przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w miejsce uchylonego zasiłku dla opiekuna. Okoliczność, że organ II instancji informował skarżącą o konieczności uchylenia zasiłku dla opiekuna i oczekiwał na przedłożenie decyzji w tym przedmiocie nie uzasadnia przyjęcia, że wydanie decyzji uchylającej dotychczasowe świadczenie nastąpiło w granicach postępowania w sprawie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Obie decyzje wydane zostały przez różne organy, oparte zostały na odrębnych podstawach prawnych i podlegały odrębnemu zaskarżeniu. W rozpatrywanej sprawie istotnym jest, że przedłożona przez skarżącą organowi odwoławczemu decyzja uchylająca przyznany skarżącej zasiłek dla opiekuna z dniem 1 września 2019 r. jest ostateczna. Kolegium było związane treścią tej decyzji i nie mogło przyznać skarżącej świadczenia za okres, w którym uprawniona była do zasiłku dla opiekuna. Wynika to jednoznacznie z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Zgodnie z tym unormowaniem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. Nie można zatem w tym samym okresie posiadać prawa do obu świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń zgodnie z wyborem. Prawidłowo zatem Kolegium informowało skarżącą o konieczności uchylenia najpierw decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu rezygnacja z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna, jak to deklarowała skarżąca we wniosku. Powoływany przez skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18 nie daje podstaw do takich twierdzeń. W wyroku tym NSA wyjaśnił, że strona, która dotychczas korzystała z mniej korzystnego świadczenia nie musi od razu z niego rezygnować przed potwierdzeniem spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego. NSA wskazał, że kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, 8 i 9 k.p.a. organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Dokładnie tak postąpił organ II instancji w niniejszej sprawie, informując skarżącą, że jedyną przeszkodę do uwzględnienia wniosku stanowi decyzja przyznająca jej zasiłek dla opiekuna. Zgodzić należy się z Kolegium, że organ nie był uprawniony do instruowania skarżącej o celowości żądania uchylenia decyzji z mocą wsteczną od miesiąca złożenia wniosku w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ ewentualność uchylenia decyzji z mocą wsteczną wymaga analizy przepisów, które nie miały w sprawie zastosowania. Do takich zaś tylko można odnosić obowiązek informacyjny, o którym mowa w art. 9 k.p.a. Dopiero w skardze od decyzji uchylającej zasiłek dla opiekuna, Sąd uprawniony byłby do oceny możliwości uchylenia decyzji z mocą wsteczną. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r. Błędnie skarżąca wywodzi, że zobowiązuje on do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przepis ten stanowi, że prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i barku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło