II SA/Bk 743/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skarg Gminy B. oraz A.B. i J.P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala obie skargi Wojewoda P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta B. oraz A. B. i J. P. od decyzji Starosty B. z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. oznaczonej na dzień przejęcia nr. geod. [...] obręb [...] obecnie wchodzącej w skład działek oznaczonych w obrębie [...] P. nr. geod. [...] własności Gminy B., [...] własność osób fizycznych utrzymał ją w mocy.. Decyzję tę organ podjął w następującym stanie faktycznym i prawnym. Starosta B. po przeprowadzeniu postępowania z wniosku A. B. i J. P. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta B. obejmującej działkę nr [...] o pow. 692 m2 z przeznaczeniem pod budowę parkingu wydał decyzję z dnia [...].06.2017 r. znak [...] w której odmówił zwrotu części nieruchomości oznaczonych w okresie przejęcia na Skarb Państwa jako działka z numerem [...] obręb [...] położonej w B., obecnie wchodzącej w skład działek oznaczonych numerami [...] obręb ewidencyjny [...] oraz odmówił zwrotu części nieruchomości oznaczonej w okresie przejęcia na Skarb Państwa numerem geodezyjnym [...] obręb [...] położonej w B. obecnie wchodzącej w skład działki oznaczonej nr. geod. [...] o pow. 0,1990 ha powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,2274 ha i jednocześnie uznając, że nieruchomość położona w jednostce ewidencyjnej Nr [...] B. w obrębie ewidencyjnym nr [...] P. oznaczona nr. geod. [...] o pow. 0,0284 ha powstała z podziału działki [...] o pow. 0,2274 ha stanowiąca własność Gminy B. dla której IX Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia dokonał jej zwrotu na rzecz A. B. – udział w ½ i J. P.– udział ½ oraz dokonał rozliczeń w zakresie dotyczącym zwrotu wypłaconego odszkodowania w związku z wywłaszczeniem. Podstawą takiego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia. Wnioskodawczynie A. B. i J. P. są następcami prawnymi poprzedniej właścicielki K. W. co stwierdzają załączone do akt postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku i z tego względu posiadają legitymację procesową do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Aktualnie obszar działki oznaczonej w okresie wywłaszczenia nr [...] wchodzi w skład działki nr [...] stanowiącej własność Gminy B. oraz działek [...] stanowiących własność osób fizycznych H. i M. D. Prawo własności Gmina B. zyskała na podstawie decyzji wydanej przez Wojewodę P. nr [...] z dnia [...].10.1995 r. na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 z późn. zm.). Prawo własności do działek o nr [...] H. i M. D. nabyli przez zasiedzenie co stwierdza prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].06.2015 r. sygn. akt [...]. Działki te tj. [...] nie są własnością Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Stad też niedopuszczalne jest orzeczenie o ich zwrocie. Zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu na wywłaszczonej nieruchomości miał być wybudowany parking i na podstawie przeprowadzonych dowodów głównie oględzin organ przyjął, iż na części nieruchomości oznaczonej nr [...] parking jest urządzony, bowiem teren jest utwardzony betonowymi płytami ażurowymi i pełni funkcję parkingu. Część natomiast tej działki stanowi obszar niezagospodarowany, porośnięty trawą ze składowiskiem gruzu. Te ustalenia w ocenie organu I instancji dawały podstawę do przyjęcia, że tylko część nieruchomości jest zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i nie podlega zwrotowi. Dokonał więc podziału działki nr [...] na działki [...] na której zlokalizowany jest parking co uzasadniało odmowę jej zwrotu oraz działkę [...] na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia i orzekł o jej zwrocie. Na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego A. G. ustalił wartość zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego w związku z wywłaszczeniem i dokonał stosownych rozliczeń w zakresie jego zwrotu w związku ze zwrotem działki [...]. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 142 ust. 1, art. 96 ust. 1b, art. 2017 ust. 2, art. 5, art. 137 ust. 1 i 2, art. 140, art., 139, art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm.). Odwołanie od decyzji wnieśli A. B. i J. P. w którym kwestionowały ustalenie organu I instancji, iż na części wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia i wnosiły o uchylenie decyzji w zakresie dotyczącym odmowy zwrotu nieruchomości i orzekającej o rozliczeniach z tytułu zwrotu działki [...]. Z kolei Gmina B. we wniesionym odwołaniu kwestionowała ustalenie organu I instancji, że na części wywłaszczonej nieruchomości działce nr [...] cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i wniosła o uchylenie decyzji w tym zakresie. Wojewoda P. decyzją powołaną na wstępie uznał oba odwołania za nieuzasadnione i utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazując na art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że organ I instancji przeprowadził szczegółowe, wszechstronne i wnikliwe postępowanie wyjaśniające wszystkie okoliczności sprawy i podjął właściwe rozstrzygnięcie w sprawie. Odmowa zwrotu działek [...] stanowiących własność osób fizycznych na których nie zrealizowano celu wywłaszczenia ma oparcie w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OPS 3/14 zgodnie z którą jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazane w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być jej zbycie na rzecz osób trzecich. Organ odwoławczy podzielił też ustalenia organu I instancji co do realizacji celu wywłaszczenia na wywłaszczonej nieruchomości. W tym zakresie stwierdził, że prawidłowo organ przyjął, iż tylko na części wywłaszczonej nieruchomości urządzony jest parking o czym świadczy zgromadzona w sprawie dokumentacja, zaś fakt kto wybudował ten parking nie ma w sprawie znaczenia. Nie miało też w sprawie zastosowanie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) ponieważ nieruchomość została wywłaszczona w roku 1981 r. odmowa zwrotu tej części nieruchomości była więc uzasadniona. Na pozostałej części nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany zasadnie, więc organ orzekł o jej zwrocie. Na powyższe decyzje skargę wnieśli Gmina B. oraz A. .B i J.P. Gmina B. skarżąc decyzję w zakresie części wywłaszczonej nieruchomości zarzuciła: ← naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia; ← naruszenie przepisów art. 136 ust. 1 i 2 oraz 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej u.g.n., poprzez uznanie, iż wywłaszczona nieruchomość gruntowa stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz nieuwzględnienie, iż cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany. Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia, wniosła o : 1. uchylenie w całości decyzji Wojewody P. numer [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. – doręczonej stronie wraz uzasadnieniem w dniu [...] sierpnia 2017 r. – utrzymującej w mocy decyzję Starosty B. numer [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. doręczona stronie wraz uzasadnieniem w dniu [...] czerwca 2017 r. – umorzenie postępowania, lub uchylnie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; 2. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm przepisowych. A. B. i J. P. we wniesionej skardze zarzuciła: I. Błąd w ustaleniach faktycznych polegajacy na przyjęciu, że: a) na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] obręb [...], a obecnie wchodzącej w skład działki oznaczonej numerem [...] stanowiącej własność Gminy B., istnieje parking w rozumieniu celu decyzji wywłaszczeniowej, podczas gdy na terenie tym parkują samochody jak powyższe nie jest tożsame z istnieniem urządzonej infrastruktury parkingowej, b) został zrealizowany cel wskazany w decyzji uwłaszczeniowej, podczas gdy celem była budowa parkingu przez konkretny podmiot, co nie miało miejsca w sprawie, c) każde miejsce, w którym zatrzymują się samochody jest parkingiem podczas gdy pojazdy mogą parkować w miejscach takich jak ulica, chodnik, plac - które to jednak nie są parkingiem w rozumieniu prawa, II. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), tj. a) art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie podczas gdy w sprawie zachodzą przesłanki do dokonania zwrotu nieruchomości, w szczególności z uwagi na brak realizacji na nieruchomości celu, pod który nieruchomość została przejęta, III. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a.), tj: a) art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm. – zwanego dalej kpa) poprzez nie ustosunkowanie się przez organ administracji publicznej do twierdzeń zgłaszanych przez stronę mających znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy, b) naruszenie art. 80 kpa poprzez uznania za udowodnioną okoliczność, że na nieruchomości znajduje się parking w oparciu o niepełny materiał dowodowy, c) naruszenie 77 § 1 kpa poprzez nie wyczerpujące zebranie w sprawie całego materiału dowodowego, w szczególności nie zbadanie czy w zasobach Przedsiębiorstwa Ulic i Mostów w B. znajdują się informacje co do realizacji w postaci budowy parkingu na nieruchomości, d) naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tego jaki podmiot jest odpowiedziany za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie pkt. 1, 2, 5, 6 oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie obu skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Obie skargi Sąd uznał za nieuzasadnione albowiem zaskarżona nimi decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie Sąd stosownie do art. 1 § 2 Ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze wniesionej przez Gminę B. organy nie naruszyły wskazanych w niej przepisów postępowania, a konkretnie art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 albowiem zebrany materiał dowodowy dawał dostateczne podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Przedmiotem wywłaszczenia w roku 1981 była nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], na której miał być wybudowany parking. Z ustaleń poczynionych przez organy wynika, że cel ten zrealizowano jedynie na działce oznaczonej po podziale nr [...], nie został natomiast zrealizowany na działce o nr [...] i działkach [...]. Kwestionując te ustalenia skarżąca wskazuje, że pierwotnie parking był wybudowany na całej wywłaszczonej nieruchomości, stąd też obecnie ustalona lokalizacja parkingu nie może stanowić o zbędności jej części na której obecnie parkingu tego nie ma. Należy tu jednak wskazać, że skarżąca nie przywołuje żadnych dowodów, które by potwierdzały to stanowisko i byłyby pominięte przy ocenie zebranego materiału dowodowego. Już z samego faktu, że co do części wywłaszczonej nieruchomości w postaci działek o nr [...] doszło do ich zasiedzenia przez osoby fizyczne należy wnosić, że parking nie był wybudowany na całej wywłaszczonej nieruchomości. Zasadnie wtedy organ uznał, że parking został zrealizowany w granicach jakie ustalił w czasie oględzin przedmiotowej nieruchomości. W sytuacji więc gdy na części wywłaszczonej nieruchomości obejmujący obecnie działkę nr [...] cel wywłaszczenia jakim było wybudowanie parkingu nie został zrealizowany zasadnie organ stwierdził, że w świetle art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami działka ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia i podlega zwrotowi. Rozstrzygnięcie o jej zwrocie wraz z rozliczeniami dotyczącymi zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za tę część nieruchomości oparte na operacie szacunkowym sporządzonym przez uprawnionego rzeczoznawcę jest zatem zgodne z prawem co uzasadniało oddalenie skargi Gminy B. (art. 151 Ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie znajduje także uzasadnienia skarga A. B. i J. P. kwestionująca decyzję w zakresie dotyczącym odmowy zwrotu działek o nr [...] oraz rozliczeń za zwróconą działkę o nr [...] Podstawą odmowy zwrotu działek o nr [...] było ustalenie, iż stanowią one obecnie własność osób fizycznych z tytułu zasiedzenia co uzasadniało zastosowanie Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015r. sygn. akt I OPS 3/14 zgodnie z którą jeżeli są spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazane w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawą odmowy jej zwrotu może być zbycie na rzecz osób trzecich. W niniejszej sprawie przejście własności działek [...] nie nastąpiło wprawdzie na skutek ich zbycia w drodze czynności cywilnoprawnej i nie zmienia to jednak okoliczności, iż na skutek ich zasiedzenia przez osoby fizyczne nie stanowią one własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego co wyklucza możliwość ich zwrotu. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest więc zgodne z prawem. Zarzuty skarżących w których podnoszą one iż na wywłaszczonej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia jakim było wybudowanie parkingu nie został zrealizowany, bowiem fakt iż plac jest utwardzony płytami ażurowymi i parkują tam samochody nie przesądza, że jest to miejsce, które można kwalifikować jako parking Sąd uznał za nieuzasadnione. Dowód z oględzin jak również dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy jednoznacznie wskazują, iż na części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr [...] został wybudowany parking i tak jest obecnie wykorzystywany. Fakt braku znaku D-18 oznaczającym parking jak również nie ustalenie przez organy kto parking wybudował nie daje podstaw do ustalenia, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Żaden przepis nie wskazuje aby cel wywłaszczenia był bezpośrednio zrealizowany przez podmiot na rzecz którego dokonano nieruchomość wywłaszczoną. W sprawie istotnym pozostaje fakt, iż na tej części wywłaszczonej nieruchomości jak trafnie ustaliły organy cel wywłaszczenia został zrealizowany, a to oznacza iż brak jest przesłanek do zwrotu tej nieruchomości określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami do jej zwrotu. Wnioskiem o uchylenie także decyzji organu I instancji skarżące objęły także pkt 5 i 6 tej decyzji dotyczącej rozliczeń zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego za działkę nr [...], która została zwrócona skarżącym zaskarżoną decyzją nie podnosząc jednakże w tym zakresie żadnych zarzutów. Rozliczeń tych organ dokonał na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę. Ocenę tego operatu dokonaną przez organ, który uznał, że odpowiada on wymogom prawa określonym w art. 175 ustawy Sąd uznaje za prawidłową. Stąd też w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 140 ustawy określającego zasady rozliczeń w razie zwrotu nieruchomości lub jej części. Z tych więc względów obie skargi jako nieuzasadnione podlegały oddaleniu (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi).