II GZ 382/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1692/19 w zakresie sprostowania wyroku w sprawie ze skargi Podmiotu A na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA") postanowieniem z 27 stycznia 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1692/19), działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 166 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), sprostował niedokładności w punkcie 2. sentencji wyroku WSA z 15 stycznia 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1692/19) w ten sposób, że zamiast "597 złotych (słownie pięćset dziewięćdziesiąt siedem)" wpisał "1497 złotych (słownie tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt siedem)". W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że w wyniku błędu rachunkowego we wspomnianym wyroku zasądził na rzecz Podmiotu A (dalej zwanej "Skarżącą") od Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej zwanego "GIF") 597 zł zamiast 1497 zł. WSA wyjaśnił, że wspomniany błąd miał związek z nieprawidłowym przyjęciem w wyroku, że wpis od skargi wyniósł 100 zł, podczas gdy wpis ten wynosił 1000 zł i w takiej kwocie został uiszczony przez Skarżącą. GIF złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając o orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia przez WSA jako oczywiście uzasadnionego, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny. GIF zarzucił postanowieniu WSA naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 156 § 1 ppsa przez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie przez uznanie, że zmiana kwoty przyznanej tytułem zwrotu kosztów postępowania może nastąpić w trybie sprostowania niedokładności wyroku. W uzasadnieniu zażalenia GIF stwierdził, że sprostowaniu w trybie art. 156 § 1 ppsa podlegają jedynie oczywiste omyłki, bezsporne i niebudzące wątpliwości. Natomiast w niniejszej sprawie WSA dokonał zmiany wyroku przez zmianę rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie kosztów postępowania przez przyznanie tychże kosztów w wyższej wysokości niż to wynikało z pierwotnego brzmienia wyroku. GIF podkreślił, że ewentualny błąd w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania nie może zostać uznany za oczywistą niedokładność wyroku, gdyż nie wynika jednoznacznie z treści orzeczenia. Ewentualna zmiana wyroku w tym zakresie mogłaby nastąpić jedynie w trybie kontroli instancyjnej zainicjowanej przez stronę postępowania. W odpowiedzi na zażalenie Skarżąca wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazała w szczególności, że wpłaciła wpis od skargi w wysokości 1000 zł, a zatem WSA miał pełne prawo z urzędu sprostować błąd rachunkowy lub oczywistą omyłkę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 156 § 1 ppsa sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Z przepisu tego wynika m.in., że jedną z wad podlegających sprostowaniu jest błąd rachunkowy. Błąd rachunkowy należy rozumieć jako błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia badań arytmetycznych, a w szczególności błędne zsumowanie lub odjęcie poszczególnych pozycji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 1967 r., sygn. akt II CZ 48/67). W doktrynie prawa prezentowany jest słuszny pogląd, że "sprostowanie orzeczenia sądowego jest konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości przez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, która jednocześnie nie może prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, co jest dopuszczalne tylko w drodze jego zaskarżenia środkiem odwoławczym" (T. Woś, komentarz do art. 156 ppsa [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, LEX-el., a także powołane tam postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II GSK 346/10 i z 3 września 2013 r. o sygn. akt II OZ 665/13). W związku z tym nie może być zmienione w drodze sprostowania orzeczenie co do istoty sprawy (zob. B. Dauter, komentarz do art. 156 ppsa [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2019, LEX-el., a także powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1120/14). Inaczej wygląda jednak kwestia dopuszczalności sprostowania - zawartego w wyroku - postanowienia o kosztach postępowania, w zakresie zasądzonej kwoty. Należy podzielić prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że sprostowanie z urzędu wyroku w trybie art. 156 § 1 ppsa można stosować wyłącznie wtedy, gdy zasądzona przez sąd kwota jest wynikiem nieprawidłowej operacji arytmetycznej (błąd rachunkowy), a nie wtedy, gdy sąd nie zauważa pewnych wydatków przy sumowaniu kosztów czy wręcz je pomija (zob. postanowienie z 23 września 2008 r., sygn. akt I OZ 697/08). Za trafne należy też uznać stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy, wedle którego "błąd rachunkowy wyroku może wynikać z zestawienia jego uzasadnienia z sentencją wyroku, nie musi zaś wynikać z tej sentencji, gdyż z istoty swej zawiera ona wynik rozliczeń dokonanych w uzasadnieniu. Do stwierdzenia zaś tego wyniku niezbędne jest zbadanie rachunku zawartego w uzasadnieniu orzeczenia i jeśli rzeczywiście w sentencji został uwidoczniony błędny wynik, to sentencja wyroku podlega sprostowaniu" (zob. postanowienie z 30 sierpnia 1972 r., sygn. akt I PZ 40/72, OSNC 1973/5, poz. 87). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zestawienie sentencji wyroku WSA z 15 stycznia 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1692/19) z jego uzasadnieniem nie daje podstaw do przyjęcia, że punkcie 2. sentencji tegoż wyroku (tj. w postanowieniu o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego) wystąpił błąd rachunkowy, który wymagał sprostowania. W postanowieniu tym WSA orzekł o zasądzeniu od GIF na rzecz Skarżącej kwoty w wysokości 597 zł. Z kolei na ostatniej stronie uzasadnienia wyroku WSA wyjaśnił, że na zasądzoną kwotę złożyły się: wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (480 zł) oraz opłata od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł). Bez wątpienia suma kwot wskazanych w uzasadnieniu wyroku jest równa kwocie wskazanej we wspomnianym punkcie sentencji wyroku. Wobec tego nie można przyjąć, że w sentencji wyroku z 15 stycznia 2020 r. WSA popełnił błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia działań arytmetycznych, który mógłby być sprostowany w trybie art. 156 § 1 ppsa. Wydając zaskarżone postanowienie o sprostowaniu wyroku, WSA powołał się na okoliczności, które nie tyle uzasadniają zajście jednej z wad wskazanych w art. 156 § 1 ppsa, co zmierzają do wykazania, że w wyroku należało zasądzić inną kwotę kosztów postępowania. Tymczasem - jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu z 23 września 2008 r. (sygn. akt I OZ 697/08) - tryb sprostowania wyroku nie może służyć realizacji ewentualnych zarzutów strony i w tym sensie wyprzedzać środków zaskarżenia, bowiem wysokość zasądzonych kosztów strona może kwestionować, wnosząc środek odwoławczy zarówno co do istoty sprawy (skarga kasacyjna), jak i ten, który dotyczy jedynie kosztów postępowania (zażalenie). Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa. PG