I OZ 400/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SO/Wa 18/19 o wymierzeniu organowi grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi na bezczynność Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w sprawie z wniosku W. sp. z o.o. w W. o wymierzenie grzywny Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 16 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców w wysokości 1000 zł oraz zasądził od organu na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 8 sierpnia 2019 r. W w W. złożyła wniosek o nałożenie na Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), "p.p.s.a.", za nieprzekazanie skargi na bezczynność Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Spółka 16 czerwca 2019 r. wniosła do Rzecznika skargę na bezczynność tego organu w sprawie rozpatrzenia jej wniosku z 17 kwietnia 2019 r., 22 maja 2019 r. wniosła ponaglenie, a następnie pismem z 16 czerwca 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Rzecznika skargę. Pomimo upływu ustawowego terminu na przekazanie jej Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę działania takiego Rzecznik dotąd nie podjął. Przy piśmie z 21 sierpnia 2019 r. został przesłany do Rzecznika wniosek spółki z 8 sierpnia 2019 r. o wymierzenie grzywny w celu udzielenia w terminie 30 dni odpowiedzi na wniosek. Odpowiadając na powyższe pismo, Rzecznik przesłał do wiadomości Sądu kopie skierowanych do skarżącej spółki pism z 27 czerwca 2019 r. oraz z 30 sierpnia 2019 r., w których poinformował spółkę o odmowie przekazania jej skargi do Sądu jako "bezpodstawnej i bezcelowej" z uwagi na to, że czynności podejmowane przez Rzecznika lub ewentualne zaniechania nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Następnie przy piśmie z 25 września 2019 r. Rzecznik udzielił odpowiedzi na wniosek, w którym wniósł o jego odrzucenie. Wraz z pismem z 23 grudnia 2019 r. Rzecznik przesłał skargę, informując, że została ona już przekazana Sądowi i znajduje się w aktach sprawy prowadzonej pod sygn. VII SAB/Wa 244/19 wraz z dołączonymi do niej aktami administracyjnymi. Sąd pierwszej uznał za niesporną okoliczność, że skarga spółki na bezczynność Rzecznika w zakresie rozpatrzenia jej wniosku z 17 kwietnia 2019 r. została złożona 16 czerwca 2019 r. Obowiązkiem Rzecznika było zatem jej przekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni, czyli do 16 lipca 2019 r. Rzecznik temu zobowiązaniu niewątpliwie uchybił, przekazując ww. skargę na wezwanie Sądu dopiero przy piśmie z 6 grudnia 2019 r., a więc prawie 5 miesięcy po upływie zakreślonego przepisami terminu. Miarkując wymiar grzywny Sąd uwzględnił znaczny okres zwłoki w przekazaniu skargi, a także stanowisko prezentowane przez Rzecznika dotyczące wypełniania obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Za adekwatne uznał nałożenie na Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców grzywny w wysokości 1000 zł. Jej dolegliwość nie jest znaczna, niemniej Sąd ocenił ją jako wystarczającą do wpłynięcia dyscyplinującego na praktykę działania Rzecznika w przypadku, gdy podmiot pozostający w sporze z Rzecznikiem żąda rozstrzygnięcia tego sporu przez sąd administracyjny, składając skargę na jego działanie lub zaniechanie. Obowiązek przekazania skargi sądowi spoczywa na organie, niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną. Potrzebę zdyscyplinowania Rzecznika do przekazania skargi W. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za samoistny cel zastosowanego w stosunku do Rzecznika środka prawnego, co pozostaje niezależne od oceny, czy skarga spółki na bezczynność Rzecznika w rozpatrzeniu jej wniosku mieści się w katalogu spraw objętych kognicją sądów administracyjnych określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Rzecznik, podnosząc, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, bowiem Sąd orzekł w sprawie, dla której droga sądowa jest niedopuszczalna. Nadto podał, że spółka nie złożyła stosownego wniosku o wymierzenie grzywny. W odpowiedzi na zażalenie spółka wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do ww. obowiązków sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w niniejszej sprawie został złożony stosowny wniosek. Wprawdzie spółka wprost nie wskazała, że żąda wymierzenia Rzecznikowi grzywny, lecz z okoliczności sprawy i ze wszczynającego niniejsze postępowanie pisma z 8 sierpnia 2019 r. jednoznacznie wynika, że spółka złożyła wniosek w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wskazuje na to już sam tytułu pisma – "wniosek o przywołanie Rzecznika (...) do przekazania skargi" oraz z jego treść. Po drugie, w pełni należy się zgodzić ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że nie jest rolą Rzecznika dokonywanie oceny dopuszczalności skargi. Jego ustawowym obowiązkiem, jako organu w znaczeniu funkcjonalnym, jest przekazanie skargi do sądu administracyjnego we wskazanym terminie. Wbrew stanowisku Rzecznika, powołane na wstępie przepisy nie odnoszą się wyłącznie do organów administracji rządowej. Obowiązek ten dotyczy każdego organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, niezależnie od tego, jak on ocenia dopuszczalność i zasadność wniesionej skargi. Swoje zdanie w tej kwestii, skarżony organ ma prawo wypowiedzieć tylko i wyłącznie w odpowiedzi na wniesioną skargę, którą też ma obowiązek przekazać sądowi administracyjnemu (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 1271/18). Ocena, czy złożona skarga należy do kognicji sądu administracyjnego, może być przeprowadzona wyłącznie przez ten sąd, po przekazaniu przez organ skargi do sądu. Badanie dopuszczalności skargi należy bowiem wyłącznie do kompetencji sądu administracyjnego, który będzie orzekał w oparciu o skargę, akta i odpowiedź na skargę złożoną przez organ. Po trzecie, za niezrozumiały należy uznać zarzut nieważności niemniejszego postępowania. Podstawą prawną postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie są powołane na wstępie przepisy. Odnośnie zaś wysokości grzywny wskazać należy, że została ona wymierzona w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Prawidłowo również Sąd ten uzasadnił jej wysokość, uznając, że kwota 1000 zł spełni dyscyplinująco – restrykcyjny i prewencyjny charakter grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w powyższym zakresie. Orzeczona grzywna nie stanowi nawet jednej dziesiątej możliwej do wymierzenia grzywny i nie sposób przyjąć, że jest ona wynikiem nieprawidłowo zastosowanych przepisów p.p.s.a. Wysokość grzywny jest uzasadniona okolicznościami niniejszej sprawy i odzwierciedla naruszenie prawa, którego dopuściła się spółka wnosząca zażalenie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz spółki, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy.