I SA/Bk 692/19
WyrokWSA w Białymstoku2020-01-16
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Andrzej Melezini, Dariusz Marian Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena projektu w ramach konkursu o dofinansowanie, przeprowadzona w oparciu o kryteria formalne, była rzetelna i zgodna z prawem, jeśli poszczególne elementy projektu zostały ocenione wybiórczo, a nie kompleksowo, a uzasadnienie oceny było niejasne i opierało się na niezweryfikowanych źródłach?Ratio decidendi
Ocena projektu w ramach konkursu o dofinansowanie została przeprowadzona z naruszeniem prawa, ponieważ poszczególne elementy projektu zostały ocenione wybiórczo, a nie kompleksowo, co miało istotny wpływ na wynik oceny. Uzasadnienie oceny było nieprzejrzyste, niejasne i opierało się na niezweryfikowanych źródłach, co narusza zasady rzetelności i przejrzystości postępowania konkursowego. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
Miasto B. złożyło wniosek o dofinansowanie projektu "Niskoemisyjny transport publiczny i bezpieczna komunikacja w B.". Wniosek został oceniony negatywnie na etapie kryteriów formalnych II stopnia. Miasto wniosło protest, zarzucając m.in. nierzetelną ocenę projektu i niezgodność z dokumentacją konkursową. Protest został rozpatrzony negatywnie. Miasto wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy wdrożeniowej dotyczących przejrzystości, rzetelności i bezstronności oceny projektów. Sąd uwzględnił skargę.Rozstrzygnięcie
Uwzględnia skargę, stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa P. oraz zasądza od Zarządu Województwa P. na rzecz Miasta B. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Miasta B. na negatywne rozpatrzenie protestu przez Zarząd Województwa P. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania projektu pn.: "Niskoemisyjny transport publiczny i bezpieczna komunikacja w B." 1. uwzględnia skargę, stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, 2. przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia, 3. zasądza od Zarządu Województwa P. w B. na rzecz Miasta B. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Miasto B. (dalej powoływane również jako miasto, wnioskodawca) złożyło w dniu [...] kwietnia 2019 r. w wersji elektronicznej i w dniu [...] maja 2019 r. wersji papierowej do Instytucji Organizującej Konkurs (lOK), tj. Departamentu Rozwoju Regionalnego (DRR) Urzędu Marszałkowskiego Województwa P. pełniącego rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa P. (dalej: IZ RPOWP) wniosek nr [...] do naboru nr [...] o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014–2020, Oś priorytetowa V: Gospodarka niskoemisyjna, Działanie 5.4 Strategie niskoemisyjne, Poddziałanie 5.4.1 Strategie niskoemisyjne z wyłączeniem BOF, Priorytet inwestycyjny 4.5 Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich rodzajów terytoriów, w szczególności dla obszarów miejskich, w tym wspieranie zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej i działań adaptacyjnych mających oddziaływanie łagodzące na zmiany klimatu.
Wniosek poddano ocenie w oparciu o kryteria formalno-merytoryczne zatwierdzone Uchwałą Nr [...] Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa P. na lata 2014-2020 z dnia [...] listopada 2018 r. z wykorzystaniem Kart Oceny Formalno-Merytorycznej (KOF-M).
Ocena została przeprowadzona przez wybranych w drodze losowania, trzech członków KOP - dwóch pracowników lOK oraz eksperta zewnętrznego w zakresie kryteriów oznaczonych gwiazdką (*), wskazanych przez KM RPOWP 2014-2020 (Regulamin Pracy Komisji Oceny Projektów oceniającej projekty złożone w ramach RPOWP na lata 2014-2020 (projekty EFRR) zwanego dalej Regulaminem KOP, § 11, pkt 10).
2. W wyniku oceny stwierdzono, że projekt nie spełnia dwóch kryteriów formalnych II stopnia. W związku z negatywnym wynikiem tego etapu oceny analizowany wniosek o dofinansowanie nie został poddany ocenie w oparciu o kryteria merytoryczne ogólne oraz merytoryczne różnicujące/rozstrzygające.
Pismo informujące o wyniku oceny przedmiotowego wniosku zawiera wskazanie, że "szczegółowe uzasadnienie powodów niespełnienia kryteriów formalno-merytorycznych poszczególnych oceniających przedstawiają załączone karty oceny formalno-merytorycznej projektu - wydruki wygenerowane z Systemu Oceny Formalno-Merytorycznej (SOFM)".
3. Nie zgadzając się z wynikami przeprowadzonej oceny, miasto wywiodło protest. Kwestionując negatywną ocenę przedmiotowego wniosku aplikacyjnego w złożonym proteście sformułowało "zarzuty o charakterze proceduralnym w zakresie przeprowadzonej oceny" i zarzuciło, że przeprowadzona ocena jest krzywdząca, niezgodna z zapisami dokumentacji konkursowej oraz niekorelująca z przedstawianymi we wniosku o dofinansowanie i w załącznikach informacjami.
Miasto wskazało, że planowana do przebudowy ul. [...] jest obecnie w złym stanie technicznym, a realizacja przedmiotowego projektu pozwoli na poprawę jakości funkcjonowania systemu miejskiego transportu publicznego, co zostało szczegółowo opisane w rozdziale 41. Zakres rzeczowy projektu Studium wykonalności, w którym przy zadaniu 6. Przebudowa ul. [...].
Wnioskodawca podniósł, że w dokumencie Zrównoważona intermodalna mobilność miejska (PI-4e) (...) wskazano przykłady projektów dotyczących infrastruktury transportu publicznego w ramach Pl-4e, a zintegrowane i kompleksowe projekty w ramach PI-4e mogą zawierać wymienione elementy. Wskazany katalog nie jest więc zamknięty. Ponadto, zapisy kryterium formalnego II stopnia nr 2 jasno wskazują, że aby je spełnić należy zachować zgodność projektu z kryteriami celowościowymi określonymi w ww. dokumencie, a nie realizować łącznie wszystkie przykładowe typy projektów czy wpisywać się literalnie w te typy. Typ projektu został zweryfikowany w ramach kryterium formalnego I stopnia pn. Kwalifikowalność Wnioskodawcy i projektu - warunek nr 2: TYP PROJEKTU, do którego żaden z ekspertów nie miał uwag.
Wnioskodawca zwrócił również uwagę, że kwalifikowalność wydatków powinna być weryfikowana na etapie oceny merytorycznej w ramach kryterium merytorycznego ogólnego nr 2. Kwalifikowalność wydatków projektu. Kryterium to dopuszcza możliwość korekt na etapie złożenia wniosku o dofinansowanie w zakresie zmniejszenia wartości kosztów kwalifikowalnych na poziomie danego wydatku przy jednoczesnym zapewnieniu pokrycia zwiększonych wydatków niekwalifikowalnych ze środków własnych. Tym samym ekspert na etapie weryfikowania kryterium formalnego II stopnia nr 2 nie powinien, zdaniem miasta, odnosić się do kwalifikowalności wydatków, a jedynie do zgodności projektu z celami określonymi w dokumencie Zrównoważona intermodalna mobilność miejska (PI-4e). Postanowienia Umowy Partnerstwa. Dokument wykonawczy.
Dla wnioskodawcy nie jasne jest również odwoływanie się do idei parkingów typu "Parkuj i Jedź", następnie wskazywanie na parking typu "B." na ul. [...] oraz wskazanie, że "wydatek ten nie może być kwalifikowalny w ramach tego konkursu". Wnioskodawca podniósł, że nie jest w stanie na podstawie uzasadnienia eksperta określić, który wydatek (liczba pojedyncza) zgodnie z opinią eksperta nie może być kwalifikowalny - czy dotyczący budowy parkingu typu "Parkuj i Jedź" czy parkingu "Bike&Ride" na ul. [...]. Jednakże w ocenie miasta kwestia kwalifikowalności wydatków nie powinna być przedmiotem kryterium formalnego II stopnia nr 2.
Wnioskodawca zwrócił również uwagę, że w Regulaminie konkursu w pkt. 3.2 Wykaz definicji związanych z konkursem wskazano definicję parkingu Park&Ride (Parkuj i Jedź), który "rozumiany jest jako parking pełniący funkcję przesiadkową, umożliwiający kontynuację podróży środkami komunikacji zbiorowej". We wskazanej definicji nie ma informacji wskazanych przez eksperta m.in. o lokalizacji poza centrum. Ponadto w całej dokumentacji konkursowej i we wskazanych w niej dokumentach nie określono w żaden sposób, że Park&Ride oraz Bike&Ride, objęte planowanym projektem, powinny znajdować się na peryferiach miasta. Jeżeli zapis ten nie wynika z obowiązujących dokumentów i dokumentacji konkursowej, to zdaniem wnioskodawcy, należy uznać go za nadinterpretację, a negatywną ocenę formalną - za bezzasadną. Dla wnioskodawcy obowiązująca jest definicja zamieszczona w dokumentacji konkursowej, w tym przypadku w Regulaminie konkursu, a przewidziany do budowy w ramach projektu parking Park&Ride przy ul. [...] wpisuje się w nią, ponieważ będzie pełnił funkcję przesiadkową, umożliwiając kontynuację podróży środkami komunikacji zbiorowej.
Szczególnie niezasadne jest w ocenie miasta stwierdzenie, że należy ograniczyć liczbę miejsc parkingowych w centrum, gdyż zgodnie z zapisami ww. dokumentu nadrzędnym celem projektu powinna być: "poprawa poziomu i jakości życia społeczności lokalnych oraz ograniczenie zanieczyszczenia powietrza w miastach, poprzez przyspieszony rozwój czystych, bezpiecznych, spójnych, funkcjonalnych i efektywnych form transportu publicznego i niezmotoryzowanego transportu indywidualnego", co, zdaniem wnioskodawcy, zostanie osiągnięte dzięki realizacji jego projektu. Ponadto realizacja przedmiotowego projektu przyczyni się również do zmniejszenia emisji zanieczyszczeń.
Zdaniem miasta, ocena przedmiotowego projektu została przeprowadzona niedokładnie i nierzetelnie, bowiem nie sposób zgodzić się z wnioskami wysnutymi przez oceniających.
4. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. o nr [...] protest wnioskodawcy został rozpatrzony negatywnie.
W opinii rozpatrującego niniejszy protest, wszystkie sformułowane przez wnioskodawcę zarzuty proceduralne nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale, tj. dokumentacji konkursowej, dokumentacji aplikacyjnej oraz w poszczególnych kartach Z przedstawionych w proteście uzasadnień bezsprzecznie w ocenie rozpatrującego wynika, że wnioskodawca stara się obciążyć odpowiedzialnością za niewłaściwe, tj. niezgodne z zaleceniami opisanymi w dokumentacji konkursowej przygotowanie wniosku aplikacyjnego - lOK.
Rozpatrujący podkreślił, że miasto przystąpiło do konkursu dobrowolnie, godząc się tym samym na zatwierdzone wcześniej kryteria, jak również na wymagania, dotyczące tego konkretnego naboru wniosków o dofinansowanie projektów, wyrażone w Regulaminie konkursu i pozostałych dokumentach konkursowych, wobec czego kwestionowanie prawidłowości dokumentacji konkursowej pod względem jej zgodności z obowiązującym w tym przedmiocie prawem, jak również kwestionowanie rzetelności osób oceniających projekt - jest nieuprawnione i bezzasadne.
Rozpatrujący protest wskazał, że wnioskodawca, aplikując o wsparcie ze środków UE w ramach procedury konkursowej, powinien mieć świadomość, że wszystkie projekty złożone w takim trybie muszą bezwzględnie spełnić wymogi kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych uchwałą KM RPOWP 2014-2020. Uczestnictwo w konkursie o udzielenie dofinansowania jest dobrowolne i to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek prawidłowego i wyczerpującego przygotowania wniosku, z uwzględnieniem zasad przypisanych do poszczególnych kryteriów oceny. Oznacza to, że szansę na wsparcie mają projekty, w których wymagane informacje są przedstawione jednoznacznie i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych osób oceniających. Kwestią priorytetową jest wobec powyższego prawidłowy i rzetelny sposób przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, w sposób zgodny z wymogami oraz zamieszczenie wszystkich istotnych dla danego przedsięwzięcia informacji potwierdzających spełnienie poszczególnych wymogów, przypisanych do poszczególnych kryteriów.
5. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Miasto B. wywiodło skargę do tutejszego sądu, zarzucając mu:
1) naruszenie art. 58 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa) poprzez nieuwzględnienie protestu, pomimo istnienia ku temu przesłanek oraz podstaw do podpisania umowy o dofinansowanie projektu;
2) naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez naruszenie zasady przeprowadzania wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnienia wnioskodawcom równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania;
3) naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez dokonanie wadliwej i dowolnej oceny projektu skarżącego pod kątem spełnienia kryteriów wyboru projektów, w szczególności - kryterium nr 2 i kryterium nr 3.
Z uwagi na powyższe skarżące miasto wniosło o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję - Zarząd Województwa P. Ponadto wniosło o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu miasto podniosło, iż fakt, że Miasto B. przystąpiło do konkursu dobrowolnie nie oznacza, że nie może mieć jakichkolwiek zastrzeżeń do przeprowadzonej oceny, zwłaszcza zastrzeżeń o charakterze proceduralnym. Co więcej, stwierdzenie zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r., stanowi zaprzeczenie zapisów ustawy wdrożeniowej. Wskazało, że zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich, a reguły wyboru projektów powinny być jasne i jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu.
Skarżące miasto zaznaczyło, że na etapie sporządzenia dokumentacji aplikacyjnej na bieżąco śledziło pojawiające się komunikaty oraz publikowane odpowiedzi na pytania zadawane przez potencjalnych wnioskodawców, a ponadto zastosowało się do definicji wskazanych w Regulaminie konkursu oraz zapoznało się z Kryteriami wyboru projektów.
Zdaniem wnioskodawcy, nieuzasadnione jest rozpatrywanie poszczególnych działań w projekcie jako mających oddzielnie wpływać na osiągnięcie zakładanych w ramach projektu wskaźników.
4. Zarząd Województwa P. wywiódł odpowiedź na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosząc o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Skarga jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Do ustaw szczególnych, przewidujących kontrolę sądów administracyjnych sprawowaną w stosunku do działania organów administracji publicznej, zaliczyć trzeba niewątpliwie ustawę wdrożeniową, która określa zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, podmioty uczestniczące w realizacji tych programów i polityki oraz tryb współpracy między nimi (art. 1 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). W treści art. 38 ust. 1 ustawy wdrożeniowej ustawodawca przewidział, że wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym oraz pozakonkursowym.
W trybie konkursowym wniosek o dofinansowanie projektu jest składany w ramach konkursu organizowanego i przeprowadzanego przez właściwą instytucję (art. 39 ustawy wdrożeniowej). Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów albo spełniły kryteria wyboru projektów i:
1) uzyskały wymaganą liczbę punktów albo
2) uzyskały kolejno największą liczbę punktów, w przypadku gdy kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w konkursie nie wystarcza na objęcie dofinansowaniem wszystkich projektów, o których mowa w pkt 1.
Ustawodawca, w treści art. 41 ustawy wdrożeniowej wskazał, że właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu. Przepis art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej reguluje zakres regulaminu konkursu i przewiduje, że określa on m.in.: termin, miejsce i formę składania wniosków o dofinansowanie projektu i sposób uzupełniania braków formalnych oraz poprawiania oczywistych omyłek (pkt 4); kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia (pkt 7); środki odwoławcze przysługujące wnioskodawcy (pkt 10).
Wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny projektu wybieranego w trybie konkursowym, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego wniosku w zakresie spełnienia kryteriów wyboru projektów (art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). Przy czym negatywną oceną jest ocena w zakresie spełniania przez projekt kryteriów wyboru projektów, w ramach której:
1) projekt nie uzyskał wymaganej liczby punktów lub nie spełnił kryteriów wyboru projektów, na skutek czego nie może być wybrany do dofinansowania albo skierowany do kolejnego etapu oceny;
2) projekt uzyskał wymaganą liczbę punktów lub spełnił kryteria wyboru projektów, jednak kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w konkursie nie wystarcza na wybranie go do dofinansowania.
Protest jest rozpatrywany przez właściwą instytucję zarządzającą, albo pośredniczącą - jeżeli została ustanowiona dla danego programu operacyjnego i instytucja zarządzająca powierzyła jej zadania w tym zakresie na podstawie porozumienia albo umowy, o których mowa w art. 10 ust. 1.
Zgodnie natomiast z przepisem art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. Na podstawie art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej w wyniku rozpoznania skargi sąd może:
1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że:
a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1,
b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1;
2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia;
3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
Kontrolując zgodność z prawem wydanej przez organ oceny wniosku o dofinansowanie, sąd administracyjny bierze pod uwagę zasady dokonywania tej oceny, wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z przyjętych na ich podstawie w ramach poszczególnych programów operacyjnych procedur wyłaniania projektów.
Zaskarżone do sądu administracyjnego rozstrzygnięcie powinno uwzględniać regulacje zamieszczone w ustawie wdrożeniowej, jako aktu powszechnie obowiązującego. Ponadto podkreślić należy, że regulamin konkursu jest dokumentem systemu realizacji, a jego treść nie może być sprzeczna z przepisami prawa powszechnie obowiązującego oraz wytycznymi horyzontalnymi i wytycznymi programowymi (por. J. Jaśkiewicz, Komentarz do art. 41 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, LEX).
Uwzględniając powyższe, sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod kątem zgodności zakwestionowanej oceny z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania.
2. W niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonej oceny sprawy sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępnie należy wskazać, że Zarząd Województwa P., jako instytucja zarządzająca (zob. art. 9 ust. 1 pkt 2 i art. ustawy wdrożeniowej) jest odpowiedzialny za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego.
Instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, przy czym projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów (art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej). Reguły wyboru projektów powinny być jasne i jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu. Standardom takim nie odpowiadają systemy stwarzające zbyt szerokie pole do interpretacji dla podmiotów czy organów je stosujących, pozwalające na dowolność ocen lub na tyle nieostre, że ich stosowanie narusza zasady równości, przejrzystości, rzetelności lub bezstronności.
Przedmiotowy projekt polega na zakupie autobusów elektrycznych, wybudowaniu parkingu Park&Ride przy ulicy [...] i Bike&Ride przy ulicach [...] i [...], przebudowie nawierzchni i chodnika ulicy [...] wraz z organizacją przystanku autobusowego na tej ulicy. Jak zostało wskazane przez oceniających – w celu spełnienia kryterium konieczne jest kompleksowe osiągnięcie 5 kryteriów celowościowych. Ich zdaniem nie wszystkie ze wskazanych kryteriów zostaną spełnione w niniejszym projekcie, tj.:
1) szersze wykorzystanie bardziej efektywnego transportu publicznego oraz niezmotoryzowanego indywidualnego będzie spełnione poprzez planowany w ramach projektu zakup dwóch autobusów elektrycznych, które będą wykorzystywane na dwóch nowych liniach komunikacyjnych na terenie miasta oraz Bike&Ride (ul. [...] i ul. [...]). Oceniający wskazali, że pomimo iż w projekcie zaplanowano przebudowę nawierzchni drogi to nie wskazano czy przyczyni się ona do wprowadzenia preferencji dla transportu publicznego;
2) zmniejszenie wykorzystania samochodów osobowych, które nie będzie, zdaniem oceniających, spełnione ponieważ zaplanowano budowę parkingów Park&Ride w centrum miasta - taka inwestycja w postaci parkingu na 29 samochodów osobowych oraz przebudowy infrastruktury liniowej, nie wpłynie na obniżenie emisji zanieczyszczeń powietrza, hałasu oraz zatłoczenia komunikacyjnego, ponieważ samochody będą wjeżdżały do centrum i nie będzie to zachętą dla kierowców do pozostawiania pojazdów poza miastem;
3) lepsza integracja gałęzi transportu – kryterium to w ocenie eksperta będzie spełnione poprzez integrację transportu drogowego z transportem rowerowym. Przedmiotowy projekt zakłada wybudowanie miejsc postojowych typu Bike&Ride przy ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowę przystanku komunikacji publicznej;
4) niższa emisja zanieczyszczeń powietrza, hałasu oraz niższe zatłoczenie nie zostanie spełnione ponieważ jak już wskazano przy opisie kryterium 2, samochody będą wjeżdżać do centrum miasta, co nie przełoży się na obniżenie emisji zanieczyszczeń powietrza, hałasu oraz zatłoczenia komunikacyjnego;
5) poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego zostanie spełnione poprzez przebudowę nawierzchni drogi, oznakowanie dróg, budowę i przebudowę chodników, poprawę organizacji ruchu.
Oceniający wskazali, że z uwagi na to, że nie wszystkie kryteria celowościowe będą spełnione, a projekt należy oceniać kompleksowo, uznają kryterium formalne II stopnia za niespełnione. Z uwagi na tak przeprowadzoną ocenę, miasto złożyło protest.
Kontroli sądu podlegało natomiast rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Zarządu Województwa P. z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie negatywnego rozpatrzenia ww. protestu wniesionego przez Miasto B. na negatywną ocenę projektu pn. Niskoemisyjny transport publiczny i bezpieczna komunikacja na terenie B., złożonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020, poddziałanie 5.4,1. Strategie Niskoemisyjne z wyłączeniem BOF, typ projektu: zrównoważona mobilność miejska (nr naboru [...]).
We wniesionej skardze Miasto B. podniosło szereg zarzutów, które okazały się trafione. Sąd uznał zasadność argumentom skargi w zakresie naruszenia zasady rzetelnej i przejrzystej oceny projektu oraz wadliwej ocen projektu pod kątem spełnienia kryteriów wyboru - projekt i inwestycje oceniono pojedynczo, a nie kompleksowo, w powiązaniu ze sobą, a dopiero wszystkie elementy razem: remont ulicy, budowa parkingów i zakup autobusów - spełniają kryteria konkursowe i pozwalają na realizację założonych celów konkursu, jakimi jest zrównoważona mobilność miejska.
3. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił wszystkie argumenty skargi w zakresie dokonania przez Instytucję Zarządzającą nierzetelnej, oderwanej od całokształtu rozwiązań zawartych w projekcie. Przeprowadzona ocena projektu została dokonana w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny (art. 61 ust. 8 pkt 1a ustawy wdrożeniowej).
Wbrew brzmieniu przepisu art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej katalog zasad w nim określony nie ma charakteru zamkniętego. Zasady, które muszą być przestrzegane w trakcie postępowań w przedmiocie wyboru projektów, wynikają również bezpośrednio z przepisów prawa unijnego lub można je wyinterpretować z tych przepisów przy zastosowaniu reguł wykładni. Do takich zasad należy zaliczyć zasadę proporcjonalności, efektywności, należytego zarządzania finansami, uzasadnionych oczekiwań, pewności prawa czy równego traktowania. Mają one chronić wnioskodawców i beneficjentów pomocy z funduszy unijnych przed arbitralnymi decyzjami organów administracji publicznej (zob. R. Poździk, Ocena i wybór projektów do dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, Warszawa 2013, s. 85–105).
Unijne zasady ogólne stanowią odzwierciedlenie pewnych podstawowych i wspólnych wartości uznanych za fundamentalne dla prawidłowego funkcjonowania systemu prawa UE. Zasady te pozwoliły TS stworzyć reguły w dziedzinach nieuregulowanych kompleksowo w Traktatach oraz prawie pochodnym. Jedną z takich dziedzin stanowi polityka spójności, która z uwagi na szeroki zakres oddziaływania musi korzystać z dorobku prawnego wypracowanego w ramach stosowania ogólnych zasad prawa (zob. T. Tridimas, The General Principles of EC Law, Oxford 2000, s. 3; M. Granat, Konstytucyjne zasady ustroju, [w:] Polskie prawo konstytucyjne, (red.) W. Skrzydło, Lublin 1998, s. 124; J. Maliszewska-Nienartowicz, Zasady ogólne prawa jako źródło europejskiego prawa wspólnotowego, "Państwo i Prawo" 2005, nr 4, s. 23 i n.; A. Jurcewicz, B. Kozłowska, E. Tomkiewicz, Zasady ogólne prawa europejskiego we wspólnej polityce rolnej (I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2006, nr 4, s. 39 i n.; J. Sozański, Ogólne zasady prawa acquis communitaire oraz w prawie międzynarodowym publicznym, "Studia Prawnicze" 2005, nr 2, s. 14 i n.; A. Wróbel, Ogólne zasady prawa wspólnotowego, [w:] Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, (red.) tenże, Kraków 2005, s. 39–40).
Nie może również budzić wątpliwości, że w trakcie procedur konkursowych i pozakonkursowych, należy przestrzegać zasad wynikających z przepisów Konstytucji RP lub zrekonstruowanych w drodze wykładni systemowej ustawy zasadniczej (zob. W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Kraków 2006, s. 40–83, P. Sarnecki, Konstytucyjne zasady ustroju politycznego, [w:] Prawo konstytucyjne, (red.) P. Tuleja, Warszawa 1995, s. 31 i 32). Zasady konstytucyjne muszą być przestrzegane przez organy publiczne zaangażowane w ocenę i wybór projektów, nawet jeśli nie są one wyrażone wprost w przepisach ustawy wdrożeniowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1984 r. w sprawie II SA 1161/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 97).
Zasady określone w art. 37 ust. 1 ustawy z 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej (zob. wyrok tut. sądu z dnia 13 listopada 2019 r., I SA/Bk 550/19, LEX nr 2743736).
Zasady przeprowadzania naboru projektów, w szczególności kryteria, w oparciu o które nabór się odbywa, określa szeroko rozumiana dokumentacja konkursowa, w ramach której najistotniejszą rolę odgrywa regulamin konkursu, przez jego zapisy i dokumenty, do których się odwołuje. Niemniej jednak ogólne zasady przeprowadzania naboru projektów, uniwersalne dla wszystkich naborów realizowanych w ramach polityki spójności zostały sprecyzowane w ustawie wdrożeniowej. Zgodnie z brzmieniem jej art. 37 ust. 1 właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Wymogi w zakresie naboru, o których wyżej mowa, mają charakter wymogów ustawowych, modyfikacji w zakresie których czy też ich wyłączenia nie możne przewidywać dokumentacja konkursowa.
Jeżeli chodzi o wymogi dotyczące przejrzystości i rzetelności naboru, to w odniesieniu do rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie konkretnego projektu, winny się one przejawiać przede wszystkim jasnością przyjętych kryteriów oceny, zastosowaniem ich w danej sprawie, odzwierciedlającym ogólną wartość i istotne cechy projektu, a także klarownym i logicznym uzasadnieniem dokonanej oceny.
Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (zob. Jaśkiewicz Jacek. Art. 37. W: Zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Komentarz. System Informacji Prawnej LEX, 2014).
Tytułem wstępu wskazać należy, że konkurs w rozpoznawanej sprawie został przeprowadzony na podstawie Regulaminu Oceny i Wyboru Projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 Osi Priorytetowej V. Gospodarka niskoemisyjna Działanie 5.4 Strategie niskoemisyjne Poddziałanie 5.4.1 Strategie niskoemisyjne z wyłączeniem BOF, przyjętego przez Zarząd, który wyznaczał ramy prawne postępowania konkursowego i do którego reguł podmioty uczestniczące miały obowiązek zastosowania się.
Spór między stronami dotyczy przeprowadzonego etapu I oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu w oparciu o kryterium formalne II stopnia w zakresie kryterium nr 2 – Zgodność projektu z celami określonymi w dokumencie Zrównoważona intermodalna mobilność miejska(PI-4e). Postanowienia Umowy Partnerstwa. Dokument wykonawczy. Kryterium to zakładało spełnienie ww. warunków, z których, zdaniem oceniających, nie wszystkie zostały spełnione, a tylko ich równoczesne spełnienie mogłoby doprowadzić do pozytywnej oceny tego kryterium. Jak zasadnie podnosiło skarżące miasto - dopiero wszystkie elementy składowe razem, tj. remont ulicy [...], budowa parkingów oraz zakup autobusów elektrycznych – w rezultacie doprowadzą do spełnienia kryteriów konkursowych i pozwolą na realizację założonych celów konkursu, jakimi jest zrównoważona mobilność miejska.
Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zawarto zasady ogólne dotyczące wszystkich trybów wyłaniania projektów do dofinansowania. Wymienione tam zasady przejrzystości, rzetelności, bezstronności wyboru projektów oraz równości wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczą każdego etapu konkursu - począwszy do momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu.
Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3252/17, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl. i przywołane w nim orzecznictwo).
Warunkiem koniecznym dla przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania zgodnie z regułami określonymi w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej jest określenie reguł wyboru w sposób jasny i precyzyjny, jednoznacznie określający konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu. Standardom takim nie odpowiadają systemy stwarzające zbyt szerokie pole do interpretacji dla podmiotów czy organów je stosujących, pozwalające na dowolność ocen lub na tyle nieostre, że ich stosowanie narusza zasady równości, przejrzystości, rzetelności lub bezstronności. Wadliwość prawna lub faktyczna przyjętych reguł wyboru, która pozwala na dowolność i nieweryfikowalność oceny projektów, może być, zdaniem sądu, utożsamiana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 8 pkt 1a ustawy wdrożeniowej.
Każdorazowo jednak należy tę kwestie rozpatrywać indywidualnie, badając nie tylko sam fakt wystąpienia uchybień w szeroko rozumianej procedurze konkursowej, ale także potencjalny wpływ ich wystąpienia na ocenę projektu składanego przez wnioskodawcę.
Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy dokona ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Powinna ona zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja zaskarżonego rozstrzygnięcia protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiada generalnym standardom prawa, doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości prezentuje przesłanki dokonanej oceny.
W rozpoznawanej sprawie, w zakresie oceny kryterium formalnego II stopnia w ocenie sądu zaistniały uchybienia, które wywarły wpływ na ocenę projektu, a w konsekwencji mogły mieć znaczenie dla jej wyniku.
Ocena projektu skarżącej, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, nie odpowiada tym wymogom. Wynika to głównie z faktu, że w ramach oceny powołano się w sposób nazbyt ogólnikowy na określone elementy kryteriów wyboru, których skarżące miasto, zdaniem oceniających nie wypełniła, nie dokonując ważenia ich znaczenia w ramach całego kryterium, z uwzględnieniem możliwej do zastosowania skali punktowej, a uzasadnienie dokonanej oceny jest nieprzejrzyste i niejasne. Oceniający analizując założenia przedmiotowego projektu nie dokonali jego oceny w sposób kompleksowy, całościowy, wiążąc jego poszczególne elementy ze sobą, natomiast przeprowadzona przez nich ocena została dokonana w sposób wybiórczy, w oderwaniu od całokształtu przyjętych w projekcie rozwiązań.
Jak już zostało wskazane powyżej – każdy z elementów przedmiotowego projektu został oceniony pojedynczo, jakby nie tworzył zintegrowanej całości, pomijając istotną okoliczność, że dopiero wszystkie elementy przedmiotowej inwestycji przyczynią się do spełnienia wszystkich kryteriów formalnych II stopnia szczegółowo opisanych powyżej. Tak przeprowadzona ocena bez wątpienia godzi w reguły zawarte w art. 37 ustawy wdrożeniowej.
Negatywna ocena projektu skarżącego miasta była bezpośrednią konsekwencją niespełnienia kryteriów formalnych II stopnia, jakimi są Zgodność projektu z celami określonymi w dokumencie Zrównoważona intermodalna mobilność miejsca (PI-4e). Postanowienia Umowy Partnerstwa. Dokument wykonawczy. Jednakże, jak słusznie zauważyła strona skarżąca - z zapisów dokumentacji aplikacyjnej nie wynika, że w ramach tego kryterium należy spełnić również warunki bezwzględnie obowiązujące. Zgodnie z zapisami Kryterium wyboru w ramach ww. kryterium formalnego nr II stopnia: "ocenie podlegać będzie, czy projekt realizuje cel jakim jest rozwój transportu publicznego w sposób kompleksowy tj. spełnia wszystkie kryteria celowości (...)". Powyższe zapisy w sposób jasny wskazują, że w ramach niniejszego kryterium weryfikowane jest spełnienie wszystkich kryteriów celowości, a nie również pozostałych zapisów niniejszego dokumentu np. warunków bezwzględnie obowiązujących czy przykładowych projektów dotyczących transportu publicznego w ramach PI-4e.
Sąd podziela stanowisko miasta, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, iż remont odcinka drogi nie przyczyni się do ograniczenia emisji zanieczyszczeń lub zatłoczenia, a zatem nie można ich również uznać jako inwestycje w drogi lokalne. Jak słusznie wskazało miasto - powyższe jest niezgodne z prawdą, ponieważ poprawa jakości nawierzchni wpływa na poziom spalania paliwa, a tym samym emisję zanieczyszczeń.
Wskazać również należy, że nieuzasadnione jest rozpatrywanie poszczególnych działań w projekcie jako mających oddzielnie wpływać na osiągnięcie zakładanych w ramach projektu wskaźników. Wnioskodawca wykazał bowiem, zgodnie z zapisami dokumentacji aplikacyjnej, że jest to ulica dość ruchliwa w dni wolne od pracy oraz święta ze względu na bliskie sąsiedztwo z cmentarzem komunalnym, zatem jej remont nie przyczyni się do jeszcze większego ruchu, lecz do poprawy komfortu i bezpieczeństwa zarówno podróżujących komunikacją publiczną (której trasa przebiega przez tą ulicę), jak i uczących się w sąsiedztwie dzieci. W tym świetle jako prawidłowe jawi się stanowisko wnioskodawcy, że zastrzeżenia budzą kategoryczne stwierdzenia oceniających, którzy zakładają zwiększenie zmotoryzowanego ruchu indywidualnego, co stoi w sprzeczności z założeniami przyjętymi w przedmiotowym projekcie. Ponadto nie może umknąć uwadze, że na potwierdzenie swojej opinii ekspert oceniający projekt nie powołał się na żadne konkretne dane wskazujące, że przebudowa ulicy [...] generować będzie nowy, zmotoryzowany ruch indywidualny.
Nie można zgodzić się również z podnoszonym przez rozpatrującego protest stwierdzeniem, że budowa parkingu typu Bike&Ride przy ul. [...], zgodnie z oceną eksperta, słusznie została uznana za wydatek niekwalifikowalny, ponieważ jest zaplanowana w "samym centrum miasta, co wręcz zachęca do poruszania się samochodem (...)". Zdaniem sądu, prawidłowo wskazuje we wniesionej skardze strona, że nie zostało w sposób dostateczny wyjaśnione, w jaki sposób budowa parkingu dla rowerów ma zachęcić mieszkańców do korzystania z samochodu. Definicja Parkingu Bike&Ride znalazła się w Regulaminie konkursu i parking tego typu rozumiany jest jako: "system parkingów dla rowerów, który umożliwia bezpieczne pozostawienie swojego roweru i kontynuujące dalszej podróży przy użyciu publicznego transportu zbiorowego". Niniejsza definicja nie wskazuje na wymóg określonego położenia takiego parkingu, a jedynym warunkiem jest umożliwienie bezpiecznego pozostawienia roweru i kontynuacji podróży komunikacją zbiorową, co, jak słusznie podnosi skarżące miasto, ma miejsce w ramach przedmiotowego projektu. Skoro ww. definicja parkingu typu Park&Ride nie budziła wątpliwości i nie wymagała uszczegółowienia, to skarżący nie miał obowiązku ani tez potrzeby zgłoszenia się do Urzędu Marszałkowskiego z dodatkowym pytaniem odnośnie sprecyzowania tej definicji.
Nie można zgodzić się w tym zakresie ze stanowiskiem Instytucji Zarządzającej, że strona skarżąca winna sięgnąć do źródeł ogólnodostępnej wiedzy jaką jest dostępna w internecie Wikipedia. Jak bowiem słusznie zauważyło miasto - Wikipedia jest "wolną encyklopedią", w której każdy może samodzielnie przeredagować treść wyszukiwanych pojęć, zatem nie może ona stanowić rzetelnego źródła wiedzy oraz nie stanowi "innych dokumentów prawa krajowego i Unii Europejskiej", z którymi wnioskodawca powinien się zapoznać oraz do których powinien się stosować. Dokumenty te zgodnie z pismem zostały wymienione w pkt 19 Podstawy prawne Regulaminu konkursu na str. 36-40 i nie została wśród nich wymieniona, powołana przez rozpatrującego protest, Wikipedia.
Zgodzić się należy ze skarżącym miastem, iż nie było ono w stanie, na etapie przygotowywania projektów stwierdzić, że ekspert będzie w swojej ocenie powoływał się na zapisy Wikipedii, a nie zapisy dokumentacji konkursowej dla działania 5.4.1 Strategie niskoemisyjne z wyłączeniem BOF. W związku z powyższym, przebieg przedmiotowego postępowania bezspornie budzi wątpliwości, czy dokonana przez eksperta ocena złożonego projektu została dokonana zgodnie z zasadami obowiązującego prawa.
Ekspert, podczas przeprowadzonej oceny, zastosował się do definicji, która mu odpowiadała i nie wynika z żadnych innych zapisów dokumentacji konkursowej (np. ze wskazanych w Regulaminie konkursu podstaw prawnych). Taka ocena eksperta jest również niezgodna z zapisami w piśmie wskazującymi, że "ocena wniosków o dofinansowanie projektów opiera się na ich swobodnej, lecz nie dowolnej, ocenie przez organ". Zgodnie z powyższymi zapisami powołanie się na definicje z Wikipedii było zarówno swobodne jak i dowolne (oceniający wybrał akurat definicję z Wikipedii nie szukając innego bardziej rzetelnego ogólnodostępnego źródła informacji). Ponadto zgodnie z zapisami pisma "każdy z oceniających dokonał własnej, niezależnej oceny, kierując się posiadaną specjalistyczną wiedzą i doświadczeniem oraz odpowiednimi wytycznymi, zawartymi w dokumentach konkursowych". Jak słusznie podnosiła strona skarżąca - wiedzy pozyskanej z Wikipedii z pewnością nie należy uznać za specjalistyczną, a tym bardziej nie należy wymagać od uczestnika projektu, że będzie z niej korzystać. Wikipedia nie jest bowiem wiarygodnym źródłem jakiejkolwiek informacji, a tym bardziej źródłem specjalistycznej wiedzy.
Ponadto, jak słusznie podnosiła strona skarżąca, każdy Beneficjent Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 podpisując umowę o dofinansowanie projektu zobowiązuje się do osiągnięcia określonych w dokumentacji aplikacyjnej projektu wartości wskaźników produktu i rezultatu i właśnie zapisy umowy o dofinansowanie projektu stanowią gwarancję osiągnięcia tego wskaźnika. Przywołanie przez rozpatrującego protest argumentu, że "sam fakt wybrania wskaźnika narzuconego Dokumentacją konkursową nie gwarantuje jego osiągnięcia" w odrzuceniu protestu do złożonego wniosku o dofinansowanie projektu wskazuje na swobodną, pozbawioną podstaw prawnych i niezgodną z zapisami dokumentacji konkursowej działania 5.4.1 Strategie niskoemisyjne z wyłączeniem BOF, opinię.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, działania, na jakie wskazuje wnioskodawca bez wątpienia mają szansę przyczynić się do ograniczenia wykorzystania samochodów osobowych, a tym samym do zmniejszenia emisji zanieczyszczeń powietrza, hałasu oraz zatłoczenia, a tym samym – do realizacji celów przedmiotowego projektu.
Jak podkreślono w proteście dokument pn. Zrównoważona intermodalna mobilność miejska (PI-4e), Postanowienia Umowy Partnerstwa, Dokument wykonawczy zawiera przykłady projektów dotyczących transportu publicznego w ramach PI-4e. Tym samym - nie jest to katalog zamknięty i nie powinien być tak traktowany przez Instytucję oceniającą wniosek o dofinansowanie projektu. Jak słusznie zauważyła strona skarżąca - realizacja projektu wynika z zapisów dokumentów strategicznych, w tym z Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta B. na lata 2014-2020 (Uchwała Rady Miasta B. nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie przyjęcia "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta B. na lata 2014-2020", zmieniona Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. I Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.), a realizacja projektu przyczyni się do osiągnięcia tożsamego celu z tym wskazanym w ww. dokumencie.
Ponadto wskazać należy, że kwalifikowalność wydatków weryfikowana powinna być na etapie oceny merytorycznej w ramach oceny 2. Kwalifikowalność wydatków projektu, który zgodnie z zapisami Kryterium wyboru dopuszcza możliwość korekty. Tym samym, jak słusznie podnosiło miasto, na etapie oceny kryterium formalnego nr 3: Inwestycje w drogi lokalne (jeśli dotyczy) kwestia kwalifikowalności nie powinna być weryfikowana. Zwłaszcza wobec zapisów dokumentacji konkursowej dla działania 5.4.1 Strategie niskoemisyjne z wyłączeniem BOF, wskazany przez Instytucję Zarządzającą zarzut nie może stanowić przyczyny negatywnej oceny formalnej projektu.
Zdaniem sądu, dokonana przez organ ocena spornego kryterium - tj. kryterium formalnego II stopnia - została przeprowadzona z naruszeniem art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej i należy ją uznać jako dowolną. Na Instytucji Zarządzającej spoczywa obowiązek rozważenia wszelkich wskazanych we wniosku okoliczności, w zestawieniu z danymi definicji danego kryterium oraz definicjami niezbędnych dla oceny pojęć, która to powinność jest skorelowana z obowiązkiem należytego uzasadnienia zajętego stanowiska, tj. wyjaśnienia z jakich powodów projekt spełnia lub nie spełnia danego kryterium. Ocena przeprowadzona w omawianym zakresie została natomiast dokonana w sposób dowolny, bez przeprowadzenia szczegółowej analizy i oceny a także bez przedstawienia wyczerpującego uzasadnienia. Sytuacja taka uzasadnia stwierdzenie, że wynik oceny w zakresie kryterium formalnego II stopnia został ustalony z naruszeniem określonych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zasady rzetelności. Ma to wpływ na wynik sprawy bowiem prawidłowo przeprowadzona ocena w zakresie tego kryterium mogłaby prowadzić do stwierdzenia jego spełnienia i przekazania wniosku do dalszej oceny merytorycznej w II etapie.
Reasumując, należy wskazać, że warunkiem koniecznym dla przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania zgodnie z regułami określonymi w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 jest określenie reguł wyboru w sposób jasny i precyzyjny, jednoznacznie określający konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu. Standardom takim nie odpowiadają systemy stwarzające zbyt szerokie pole do interpretacji dla podmiotów czy organów je stosujących, pozwalające na dowolność ocen lub na tyle nieostre, że ich stosowanie narusza zasady równości, przejrzystości, rzetelności lub bezstronności (por. wyrok Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 16/19, LEX nr 2639430).
4. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają przede wszystkim do przedstawienia przez Zarząd - w sposób niebudzący wątpliwości - pełnej i rzetelnej oceny kryterium formalnego II stopnia.
Organ, orzekając ponownie, będzie miał na uwadze konieczność szczegółowego i przekonywującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w którym uwzględni i przeanalizuje pełną treść wniosku.
5. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1a ustawy wdrożeniowej, uwzględnił skargę, stwierdzając że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. W związku z tym przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Poszczególne elementy inwestycji przewidzianych projektem (remont ulicy, budowa parkingów i zakup autobusów) powinny zostać ocenione kompleksowo, w powiązaniu ze sobą, a więc czy łącznie pozwalają one na realizację założonych celów konkursu, jakimi jest zrównoważona mobilność miejska. Wydane rozstrzygnięcie powinno posiadać wyczerpujące uzasadnienia zarówno faktyczne jak i prawne, umożliwiające również wypełnienie wymogów wynikających z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w tym szczególnie wymogu przejrzystości.
6. Na podstawie art. 64 ustawy o polityce spójności oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) sąd zasądził od Zarządu Województwa P. na rzecz skarżącego miasta kwotę 697 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot uiszczonego przez nią wpisu od skargi, w wysokości 200 zł, zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w wysokości 480 zł i zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło