II SA/Kr 1195/19

WyrokWSA w Krakowie2020-01-20

Skład orzekający: Iwona Niżnik-Dobosz, Mirosław Bator, Tadeusz Kiełkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku, jeśli zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w wyniku robót budowlanych legalizowanych w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, ponieważ postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku nie było bezprzedmiotowe. Zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w wyniku robót budowlanych, które zostały zlegalizowane w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, co oznacza, że organ pierwszej instancji powinien był rozstrzygnąć o zmianie sposobu użytkowania w ramach tego postępowania, a nie w osobnym postępowaniu opartym na art. 71a Prawa budowlanego. Nakazanie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały zalegalizowane, prowadzi do unicestwienia tych robót i narusza zasadę związania organu własną decyzją.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku (lokalu gastronomicznego) i umorzyła postępowanie pierwszej instancji. Powiatowy Inspektor wydał decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania na podstawie art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego, uznając, że zmiana sposobu użytkowania nastąpiła bez wymaganego zgłoszenia. Wojewódzki Inspektor uchylił tę decyzję, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ roboty budowlane prowadzące do zmiany sposobu użytkowania zostały wcześniej zalegalizowane w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Firma A wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego, kwestionując umorzenie postępowania i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Firmy A kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Firma A na decyzję Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 16 sierpnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Firma A kwotę 997 zł ( słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia 16 sierpnia 2019 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) oraz na podstawie art. 80 ust. 2 i art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186.), po rozpatrzeniu odwołania: Firma A z siedzibą w W., M. K., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat G. N. [...] z dnia 7 grudnia 2017 r., znak: [...], którą na podstawie art. 71a ust. 4 Prawa budowalnego nakazano Firma A z siedzibą w W. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania: budynku oznaczonego jako nr [...], będącego częścią kompleksu budynków przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K., a użytkowanego jako lokal gastronomiczny pn. "[...]", bez dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno- budowlanej – uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki Nr [...] z dnia 7 grudnia 2017 r., znak: [...], i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki decyzją Nr [...] z dnia 7 grudnia 2017 r., znak [...],[...], działając na podstawie art. 71a ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), nakazał właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) budynku oznaczonego jako nr [...], będącego częścią kompleksu budynków przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K., tj.: Firma A w W. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania: budynku oznaczonego jako nr [...], będącego częścią kompleksu budynków przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K., a użytkowanego jako lokal gastronomiczny pn. "[...]", bez dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Odwołania od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki wnieśli M. K. oraz Firma A z siedzibą w W.. Firma A z siedzibą w W. cofnęła odwołanie, jednak organ odwoławczy – postanowieniem z dnia 1 lutego 2019 r. – odmówił uwzględnienia cofnięcia odwołania. Na skutek odwołań Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 16 sierpnia 2019 r., którą uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył dane wynikające z akt organu I instancji: 1. Zawiadomieniem z dnia 12 września 2016 r., znak: ROIK [...], organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie robót budowlanych, związanych z przebudową dawnego budynku magazynu wyrobów gotowych, oznaczonego jako nr [...], będącego częścią Zakładu [...] położonego na działce [...] obr. [...] w K. (k. 2). Postępowanie zakończone wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 PrBudU decyzją z dnia 9 listopada 2016 r., Nr [...] nakładającą na M. K. i M. L.. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pn. [...] obowiązek wykonania określonych czynności, polegających na przedłożeniu wskazanych w decyzji dokumentów (k. 13-11). Z treści uzasadnienia wydanej decyzji wprost wynika, że samowolnie wykonane roboty budowlane doprowadziły do powstania lokalu gastronomicznego. W wykonaniu nałożonych obowiązków do akt ROiK [...] w szczególności wpłynęła datowana na 09-2016 Inwentaryzacja lokalu "[...]" (znak sprawy ROiK [...]); 2. Postępowanie zakończone wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 PrBudU decyzją z dnia 31 marca 2017 r., Nr [...] znak: ROIK [...] stwierdzającą, że roboty budowlane wykonane w związku z przebudową budynku nr [...] zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem (znak sprawy ROiK [...]); 3. Ważąc ustalenia podjęte w troku w/w postępowań administracyjnych (por. k. 1 akt ROiK I), zawiadomieniem z dnia 21 lipca 2017 r. organ I instancji poinformował ustalone strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie: zmiany sposobu użytkowania dawnego budynku magazynu wyrobów gotowych, oznaczonego jako nr [...], będącego częścią kompleksu budynków położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., w zakresie parteru, dokonanej bez zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej (k. 8-7) (znak sprawy ROiK [...]). Postanowieniem z dnia 1 września 2017 r. Nr [...] PINB, działając na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i 2 PrBudU nałożył na Spółkę, jako właściciela użytkownika wieczystego budynku oznaczonego jako nr [...], obowiązek wstrzymania użytkowania lokalu gastronomicznego "[...]" wraz z obowiązkiem przedłożenia w terminie do 30 listopada 2017 r. dokumentów w tym postanowieniu wskazanych (k. 19). Po prawidłowo udokumentowanym ustaleniu, że lokal nie zaprzestał użytkowania PINB zakończył postępowanie wydaną na podstawie art. 71a ust. 4 PrBudU, a obecnie skarżoną, decyzją Nr [...] nakazującą Spółce przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania (k. 57-55). Omyłkowe wskazanie w treści postanowienia Nr [...], że obowiązek wstrzymania użytkowania nakłada się na Spółkę ze względu na fakt, że jest użytkownikiem wieczystym budynku nr [...] (powinno być nr [...]) nie ma istotnego wpływu na wynik niniejszego postępowania, a to zważywszy na fakt, że Spółka jest użytkownikiem wieczystym wszystkich budynków sytuowanych przy ul. [...], nadziałce [...] obręb [...] w K.. Dalej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a. i Prawa budowalnego w zakresie prowadzącym do wydania decyzji merytorycznej w sytuacji, w której postępowanie prowadzone w oparciu o treść art. 71 i 71a Prawa budowlanego jest bezprzedmiotowe. Akta znak: ROiK [...] i znak: ROiK [...] w sposób niebudzący wątpliwości dokumentują, że uruchomienie lokalu gastronomicznego "[...]" poprzedzone zostało robotami budowlanymi, które PINB zalegalizował w ramach procedury określonej treścią art. 50-51 PrBudU. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy proceduralne wskazane w art. 71a PrBudU. Po zakończeniu postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 PrBudU, w toku którego ustalono, iż wykonane roboty doprowadziły do zmiany sposobu użytkowania, brak jest podstaw prawnych do prowadzenia następczego postępowania administracyjnego opartego o treść art. 71a PrBudU, jako że niebudzące wątpliwości ustalenie, iż zmiany sposobu użytkowania doszło w wyniku samowolnie wykonanych robót budowlanych, daje podstawy wyłącznie do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51 PrBudU. Zakres stwierdzonych przez PINB naruszeń prawa dotyczył robót budowlanych – związanych z zamierzoną zmianą sposobu użytkowania obiektu – wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, zatem wypełniających przesłankę z art. 50 ust. 1 pkt 1 PrbudU, a nie z art. 71a PrbudU. Przez doprowadzenie "do stanu zgodnego z prawem" należy rozumieć doprowadzenie do takiego stanu w kontekście przepisów szeroko rozumianego prawa administracyjnego, w tym również w kontekście całości przepisów prawa budowlanego (art. 81 ust. 1 PrbudU w zw. z art. 104 k.p.a.). Skoro decyzje legalizacyjne wydane w trybie art. 51 PrbudU zastępują w trybie naprawczym pozwolenie na budowę, to badanie zmiany sposobu użytkowania obiektu należy odnieść do treści decyzji legalizujących wykonane roboty budowlane prowadzące do takiej zmiany. Inne rozumienie tych przepisów przez PINB doprowadziło do sytuacji wydania przez organ I instancji decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, co wprost prowadzi do unicestwienia zalegalizowanych przez PINB robót budowlanych, a w konsekwencji narusza zasadę związania organu wydaną przez siebie decyzją (por. art. 110 k.p.a.). W sytuacji prowadzenia przez organ I instancji postępowania opartego o niemające w ustalonych okolicznościach faktycznych zastosowania podstawy prawa materialnego (tu art. 71a PrBudU) skarżoną decyzję należało uchylić w całości, a w związku z ostatecznie zakończonymi postępowaniami prowadzonymi w trybie art. 50-51 PrBudU postępowanie oparte o treść art. 71a należało uznać za bezzasadne i umorzyć. Tu w szczególności wskazać należy, że bezzasadnym jest prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o normę prawa materialnego niemającą zastosowania dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił, że PINB słusznie znalazł indywidualny interes prawny po stronie M. L., tj. przedsiębiorcy prowadzącego w przedmiotowym lokalu gastronomicznym działalność pn. M. L. [...] i jednocześnie osoby, do której adresowane były wydane przez PINB w/w decyzje w sprawie robót budowlanych związanych z wykonaniem robót budowlanych prowadzących do powstania przedmiotowego lokalu gastronomicznego; M. K., będącego osobą, do której adresowane były wydane przez PINB w/w decyzje w sprawie robót budowlanych związanych z wykonaniem robót budowlanych prowadzących do powstania przedmiotowego lokalu gastronomicznego; Firma A z siedzibą w W. będącej użytkownikiem wieczystym zabudowanej działki ewid. nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K.. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nieprawidłowo ustalił, że stroną postępowania pozostaje również Skarb Państwa jako właściciel w/w zabudowanej działki ewid. nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K.. Przekazanie nieruchomości w wieczyste użytkowanie powoduje czasowe przeniesienie praw właścicielskich ze Skarbu Państwa na użytkownika wieczystego. Odnosząc się do pozostałych kwestii poruszanych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że ze względu na wykazaną bezprzedmiotowość postępowania nie mają one w sprawie istotnego znaczenia, i ze względu na treść art. 12 k.p.a. odstąpiono od odrębnego ich omawiania. W [...] Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. zarejestrowano szereg postępowań odwoławczych od wydanych przez PINB decyzji w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynków (lub ich części) zlokalizowanych przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K.. PINB wszczynając z urzędu postępowania mógł rozważać zastosowanie art. 62 k.p.a., jednak przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniach odwoławczych. Pismem z dnia 3 września 2019 r. Firma A z siedzibą w W. wniosła skargę na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 16 sierpnia 2019 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz postanowienia odmawiającego uwzględnienia cofnięcia odwołania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała w szczególności, że najemca nie ma przymiotu strony w sprawach budowlanych ani też prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ odwoławczy pomija fakt zanieczyszczenia gruntu, na którym położony jest przedmiotowy budynek. Organ odwoławczy nie powinien mechanicznie uznawać, że jak była zalegalizowana jakaś samowola budowlana, to już samowoli użytkowej nie może być. Decyzja organu I instancji była adresowana wyłącznie do spółki, która zamierzała ją wykonać, aby zapobiec dalszemu narażaniu życia i bezpieczeństwa ludzi oraz zapewnić ochronę zabytkowemu budynkowi, który obecnie jest degradowany przez rabunkową gospodarkę najemców, zajmujących lokale bez zgody spółki. W piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2020 r. skarżąca rozwinęła argumentację na poparcie zarzutów skargi i wniosła o uchylenie także decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i w pełni podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r poz. 2096 ze zm.) organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przewidujący możliwość umorzenia postępowania przed organem I instancji należy wykładać w ten sposób, że organ odwoławczy może po wcześniejszym uchyleniu decyzji organu I instancji umorzyć postępowanie jedynie wtedy, gdy stwierdzi, że postępowanie z jakichkolwiek przyczyn było bezprzedmiotowe (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 579 i n.). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego (art. 105 k.p.a.) oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może przyczyn, które można podzielić na podmiotowe – to jest brak elementu podmiotowego potencjalnego stosunku prawnego, oraz przedmiotowe – gdy sprawa nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie żadna z wyżej wymienionych przesłanek uprawniających organ do umorzenia postępowania, w ocenie Sądu, nie zaistniała. Podmioty tego postępowania nie utraciły bytu prawnego, a sprawa dotycząca samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu objętego zaskarżoną decyzją podlega załatwieniu w postępowaniu administracyjnym. Wydana przez organ II Instancji decyzja prowadzi do niedopuszczalnej sytuacji, w której samowolna zmiana sposobu użytkowania spornego lokalu pozostaje poza jakąkolwiek kontrolą organów administracji publicznej. Tymczasem z przepisów ustawy prawo budowlane bezsprzecznie wynika, że przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego powinno być nie tylko samowolne wykonywanie robót budowlanych, ale również samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że prowadząc postępowanie legalizacyjne w trybie art. 50 – 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (akta znak ROiK [...], zakończone decyzją z dnia 31 marca 2017 r.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. przeprowadził je w sposób niepełny, tj. tylko co do samych robót budowlanych (stwierdzono "stan bezpieczny i zgodny z prawem" na podstawie przedłożonych dokumentów technicznych), a bez uwzględnienia konieczności podjęcia próby zalegalizowania nielegalnej zmiany sposobu użytkowania spornego obiektu, naruszając w ten sposób prawo materialne. W tej sytuacji brak jest podstaw do umorzenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, wadliwa była także decyzja organu I instancji. Organ I instancji orzekł decyzją z dnia 7 grudnia 2017 r. o nakazaniu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania na podstawie art. 71a ust. 4 ustawy prawo budowlane. W tym zakresie rację ma organ II instancji wskazując, że do takiej sytuacji nie ma zastosowania podstawa prawa materialnego z art. 71a prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 71 ust. 6 pkt 1 ustawy jeżeli zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, to rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania następuje w decyzji o pozwoleniu na budowę. Z kolei art. 71a ust. 4 swoim zakresem obejmuje jedynie konsekwencje zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części dokonane bez wymaganego zgłoszenia tj. zgłoszenia, o którym mowa w art. 71 ust. 2 ustawy (zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej). Jeżeli zatem zmiana sposobu użytkowania nie wymaga zgłoszenia, bo kwestia ta winna była być rozstrzygnięta w pozwoleniu na budowę, to brak podstaw by stosować regulację z art. 71a ustawy. Ustawodawca wprowadzając odmienną regulację w stosunku do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, która to zmiana wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, nie wprowadza odrębnej regulacji dotyczącej zwalczania skutków niezastosowania się przez inwestora do ciążącego obowiązku – obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Orzecznictwo i doktryna prezentują stanowisko, że w tym przypadku stosować należy tryb naprawczy, o którym mowa w art. 50-51 ustawy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 maja 2016 r. (II OSK 2577/15, CBOSA) wskazując, iż zmiana sposobu użytkowania może nastąpić w trybie zgłoszenia unormowanym w art. 71 p.b. wyłącznie wtedy, gdy nie wymaga przeprowadzenia robót budowlanych, które wymagałyby uzyskania pozwolenia na budowę. W przeciwnym wypadku zmiana sposobu użytkowania odbywa się w trybie wydania decyzji pozwalającej na budowę. W konsekwencji powyższego trzeba również przyjąć, że w sytuacji, gdy inwestor dokonuje samowolnej zmiany sposobu użytkowania, która związana była z wykonaniem robót budowlanych wymagających decyzji pozwalającej na ich realizację, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51, nie zaś art. 71a p.b. A zatem dyspozycją przepisu art. 71a p.b. objęta jest tylko taka zmiana sposobu użytkowania, która wymaga jedynie zgłoszenia właściwemu organowi. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lutego 2008 r. (II OSK 119/07, CBOSA). W tej sytuacji organ I instancji, orzekając w poprzednio prowadzanym postępowaniu na podstawie art. 51 ustawy prawo budowlane, powinien był łącznie rozstrzygać o legalizacji zmiany sposobu użytkowania oraz wykonanych robót budowlanych. Skoro jednak w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 marca 2017 r. wydana już w tym trybie, to ponownie prowadząc postępowanie organy będą obowiązane rozważyć w pierwszej kolejności czy zastosowanie właściwego trybu postępowania nie naruszy zakazu wydawania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (tożsamość spraw, stron itp.) względnie rozważą ewentualną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji PINB. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że nakazanie "przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania" budynku oznaczonego jako nr [...] określone zostało zbyt ogólnie i rzeczywiście powstają uzasadnione wątpliwości, na czym konkretnie miałoby w niniejszej sprawie polegać działanie zobowiązanego, zmierzające do wykonania tak sformułowanej decyzji. Określając obowiązki zobowiązanego organ musi mieć bowiem na względzie tę okoliczność, że kompleks poprzemysłowy na ul. [...] po likwidacji [...] Fabryki [...] przez lata nie był użytkowany w żaden konkretny sposób. Wskazać również należy, że nie jest rzeczą organów nadzoru budowlanego rozstrzyganie sporów w zakresie istnienia lub nieistnienia stosunków obligacyjnych najmu pomiędzy stronami. Organ jest jedynie obowiązany kierować nakazy wydawane w procedurze legalizacyjnej do podmiotów posiadających aktualne prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Innymi słowy, organ jest obowiązany ustalić stan faktyczny i prawny, ale nie jest uprawniony, aby rozstrzygać o stanie prawnym, bo w sprawach tego rodzaju właściwy jest sąd powszechny. Podobne stanowisko i analogiczną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaprezentował w szczególności w wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 946/19, a także wyrokach z dnia 18 lipca 2019 r. (sygn. akt II SA/Kr 470/19) i z dnia 19 września 2019 r. (sygn. akt II SA/Kr 691/19). Z tych względów orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku postępowania na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło