I SA/Sz 997/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpatrzeniu w Wydziale I w dniu 21 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić Skarżącej kwotę [...] złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego, pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., przez M. H. [...] z siedzibą w S. (dalej: "Skarżąca"), na postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2016, 2017, 2018. Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. Skarżąca zwróciła się do Organu I instancji z wnioskiem o uzupełnienie materiału dowodowego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Organ I instancji odmówił jednak przeprowadzenia wskazanych ww. piśmie dowodów. W zażaleniu z dnia [...] sierpnia 2019 r. Skarżąca wskazała, że przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów jest potrzebne do wyjaśnienia sprawy, a więc odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego była bezprawna. W dniu [...] listopada 2019 r. Organ II instancji wydał postanowienie, w którym stwierdził niedopuszczalność zażalenia Skarżącej. W uzasadnieniu wskazał, że Organ I instancji błędnie pouczył Skarżącą o trybie i terminie zaskarżenia postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy przeprowadzenia zawnioskowanych przez nią dowodów. Uznał, że pomimo tej okoliczności, na postanowienie z dnia [...] lipca 2019 r. zażalenie nie przysługiwało. Skarżąca nie miała zatem możliwości zakwestionowania wydanego przez Organ I instancji postanowienia, powołując w tym zakresie przepis art. 237 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2019.900 j.t. ze zm.; dalej: "O.p."). Organ II instancji w końcowej części uzasadnienia zamieścił pouczenie, iż "zgodnie z art. 228 § 2 O.p. postanowienie jest ostateczne, jednakże strona ma prawo złożenia na nie skargi wraz z odpisami w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie z dnia 14 listopada 2019 r. nie należy bowiem do żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, poprzez orzekanie w sprawach skarg na określone akty i czynności. Art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zalicza do nich niektóre postanowienia, wydawane w toku postępowania administracyjnego: na które służy zażalenie; kończące postępowanie; rozstrzygające sprawę co do jej istoty. W przypadku pierwszej grupy postanowień, należy wskazać, że mieszczą się tu rozstrzygnięcia wydane w ramach postępowania instancyjnego. Ponieważ kontrola sądowoadministracyjna z zasady nie może wyprzedzać ani zastępować kontroli administracyjnej, przedmiotem skargi w ramach tej grupy postanowień są postanowienia wydane przez organ II instancji, w następstwie złożenia przez stronę postępowania administracyjnego zażalenia w sytuacji, gdy takie zażalenie przysługiwało stronie zgodnie z przepisami prawa. W tym miejscu wypada zaznaczyć, że zarówno Kodeks postępowania administracyjnego, jak i Ordynacja podatkowa nie przewidują złożenia zażalenia na każde postanowienie, ale jedynie na postanowienia wskazane w ustawie (art. 141 K.p.a. oraz art. 236 § 1 O.p.). W doktrynie prawa administracyjnego i podatkowego oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że dopuszczalności zażalenia w postępowaniu regulowanym przepisami wskazanych ustaw, nie można domniemywać. Postanowienia, w stosunku do których ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia nie podlegają, zgodnie z przytoczoną regulacją art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie oznacza to, że są one poza kontrolą zarówno administracyjną, jak i sądowoadministracyjną. Przyjmuje się bowiem zgodnie, że strona ma prawo podnieść zarzuty w stosunku do takiego postanowienia w odwołaniu od decyzji kończącej sprawę w I instancji, a także później w skardze do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie, w ramach którego takie postanowienie – kwestionowane przez stronę - zostało wydane. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd wskazuje, że postanowienie Organu I instancji z dnia [...] lipca 2019 r., odmawiające przeprowadzenia dowodów – jest postanowieniem, na które zażalenie nie przysługuje. Żadna bowiem z jednostek redakcyjnych przepisów, będących podstawą wydania tego postanowienia, tj. art. 216, art. 187 i art. 188 O.p. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcia. Przyjęcie w związku z tym stanowiska, że na postanowienia te służy zażalenie oznaczałoby w istocie niedopuszczalne rozszerzenie katalogu zaskarżalnych zażaleniem postanowień, co stałoby w sprzeczności nie tylko z treścią art. 236 § 1 O.p., ale także z zasadą szybkości postępowania podatkowego, wyrażoną w art. 125 § 1 O.p. Wydane zatem w następstwie błędnego wniesienia zażalenia postanowienie stwierdzające jego niedopuszczalność, nie jest postanowieniem kończącym postępowanie drugoinstancyjne w odniesieniu do postanowienia, na które służyło zażalenie (o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Drugą kategorię rozstrzygnięć wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych stanowią postanowienia, które kończą postępowanie. Większość postanowień kończących postępowanie to zarazem postanowienia, na które przysługuje zażalenie i które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego właśnie z uwagi na możliwość wniesienia zażalenia, a przedmiotem skargi jest wówczas postanowienie wydane w II instancji. Są jednak postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, a które jednocześnie kończą postępowanie, bowiem zamykają stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Do takich należą postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania czy o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wydanie jednego z powyższych postanowień nie stanowi bowiem rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, ale zamyka drogę do rozpoznania sprawy i kończy postępowanie ad meritum. Nie będą natomiast zaliczane do powyższej kategorii postanowienia, które dotyczą kwestii tzw. "wpadkowych". Należy w związku z tym zauważyć, że wydane przez Organ II instancji postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Organu I instancji w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodów, nie należą do grupy postanowień kończących postępowanie. Postanowienie Organu I instancji nie wszczyna bowiem żadnego odrębnego postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania zażaleniowego w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodów w żaden sposób nie zamyka stronie drogi do rozpoznania merytorycznego jej sprawy. Odmowa podwyższa nie zamyka także żadnego postępowania zażaleniowego, bowiem stwierdza właśnie, że próba uruchomienia tego toku była bezskuteczna z uwagi na to, że zażalenie nie przysługuje. Jest to zatem rozstrzygnięcie wydane co prawda przez organ odwoławczy, które jednak nie ma na celu rozpoznania sprawy skarżącego w II instancji. Tym samym, jakkolwiek zaskarżone postanowienie zapadło na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 239 O.p., a więc tego samego przepisu, który stanowi podstawę wydania objętych kognicją sądu administracyjnego postanowień o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (pkt 2) czy pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia (pkt 3), to w przeciwieństwie do ww. postanowień, nie kończy ono postępowania i z tego względu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W zakresie trzeciej kategorii postanowień wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych, Sąd wskazuje, że obejmuje ona postanowienia, które rozstrzygają o prawach i obowiązkach strony. W przypadku zaskarżonego postanowienia oczywiste jest, że postanowienie to nie rozstrzyga sprawy Skarżącej, co do jej istoty, tj. nie określa wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Wobec tego skierowana przez Skarżącą do Sądu skarga dotyczy aktu, który nie został objęty zakresem właściwości sądu administracyjnego. Sąd nie jest zatem uprawniony do dokonania oceny podniesionych w skardze zarzutów. Należy wyraźnie podkreślić, że Organ II instancji błędnie pouczył Skarżącą, że na wydane postanowienie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zawarcie takiego pouczenia, co do środka zaskarżenia w żaden sposób nie kreuje uprawnienia strony w tym zakresie, czy obowiązku Sądu skontrolowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Przedstawiony powyżej pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Krakowie z 7 grudnia 2015 r., II SA/Kr 1235/15 i postanowienie NSA z 27 kwietnia 2016 r., I OSK 587/16; postanowienie WSA w Krakowie z 21 października 2016 r., II SA/Kr 939/16 i postanowienie NSA z 7 lutego 2017 r., II OSK 49/17, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 20 października 2014 r., I SA/Kr 106/14 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na zasadzie art. 58 §1 pkt) 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1) P.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Na podstawie tego przepisu – wobec odrzucenia skargi – Sąd postanowił zwrócić Skarżącej cały uiszczony wpis od skargi w kwocie [...](sto) złotych, orzekając jak w pkt 2 sentencji postanowienia.