III SA/Łd 973/19

Dnia 22 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A,C i C+E oddala skargę. Decyzją z [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 231 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r. o odmowie wydania M.K. prawa jazdy kategorii A, C i C+E. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wyrokiem z 6 czerwca 2019 r., sygn. II K [...]/19 Sąd Rejonowy w W. orzekł wobec M.K. środek karny w postaci zakazu prowadzenia w strefie ruchu lądowego wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, za wyjątkiem pojazdów, do prowadzenia których jest wymagane prawo jazdy kategorii A, C i E. Odpis prawomocnego wyroku Sąd przekazał Staroście [...] 21 czerwca 2019 r. wraz z informacją, od kiedy należy liczyć początek biegu środka karnego. W wykonaniu wskazanego wyroku Starosta [...] pismem z 26 czerwca 2019 r. zawiadomił M.K. o zatrzymaniu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami na okres wymieniony w wyroku. 26 czerwca 2019 r. M.K. zwrócił się do Starosty [...] o wydanie prawa jazdy kategorii A, C i E wskazując, że wymienione kategorie nie są objęte zakazem prowadzenia pojazdów orzeczonym w wyroku Sądu Rejonowego w W. z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt II K [...]/19. Starosta [...] decyzją z [...] r. orzekł o odmowie wydania wnioskodawcy prawa jazdy kategorii A, C i C+E. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 12 ust. 2 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Od tej decyzji M.K. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. podnosząc, że Starosta [...] niesłusznie i wbrew wyrokowi Sądu Rejonowego w W., który wyłączył kategorie A, C i E z orzeczonego wobec jego osoby zakazu prowadzenia pojazdów w ruchu lądowym, odmówił wydania prawa jazdy. Decyzja pozostaje w sprzeczności z treścią orzeczonego zakazu i stanowi ukaranie po raz drugi, co jest niezgodne z wyrażoną w Konstytucji RP zasadą, że nikt nie może być ukarany dwa razy za to samo. Organ drugiej instancji stwierdził, że Starosta [...] prawidłowo, zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 2 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, nie uwzględnił wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy w zakresie kategorii A, C i C+E. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu wszedł w życie 25 października 2014 r. i jest stosowany do kierowców, wobec których prawomocnym wyrokiem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii po wejściu w życie tego przepisu, co wynika z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Bezspornie więc art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami ma zastosowanie w sprawie z wniosku skarżącego. Środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów w strefie ruchu lądowego (za wyjątkiem pojazdów, do prowadzenia których niezbędne jest prawo jazdy kategorii A, C i E) orzeczony został po 25 października 2014 r. (wyrok zapadł 6 czerwca 2019 r., a uprawomocnił się 13 czerwca 2018 r.). Przed wyrokiem sądu karnego M.K. legitymował się prawem jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, B+E, C1+E, C+E i T, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii dokumentu prawa jazdy. Sąd Rejonowy w W. II Wydział Karny prawomocnym wyrokiem zakazał mu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego za wyjątkiem pojazdów, do prowadzenia których niezbędne jest prawo jazdy kategorii A, C i E na okres 3 lat. Biorąc pod uwagę obecnie obowiązującą treść art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, orzeczony wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów, m. in. w zakresie kategorii B obejmuje również kategorię A, C i C+E posiadanego prawa jazdy, a zatem nie może on żądać wydania prawa jazdy wskazanych kategorii. Wobec tego organ administracji był zobowiązany do wydania decyzji odmownej. Decyzja ta ma charakter obligatoryjny. W skardze na powyższą decyzję M.K. wniósł o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów: 1) art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami polegające na ich błędnej wykładni wyrażającej się w przyjęciu, że prawo jazdy kat. A, C i E nie może zostać zwrócone osobie, co do której sąd w sprawie karnej wyłączył wskazane powyżej kategorie spod orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów w ruchu lądowym; 2) art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej i nieuwzględnienie w całokształcie okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, które zostały ocenione przez sąd w sprawie karnej i zdecydowały o orzeczeniu wobec niego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. A, C i E; 3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten winien znaleźć zastosowanie; 4) art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez pominięcie, że art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w zakresie, w jakim pozbawia osoby uprzednio posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest oczywiście niezgodny z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] dnia [...] r. o odmowie wydania M.K. prawa jazdy kategorii A, C i C+E. Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom administracji skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. W pierwszej kolejności wskazać, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 341 ze zm.) - dalej u.k.p. A zatem przepisy ustawy, których treść nadano ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 art. 12 ustawy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy). Z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii oraz do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed ww. zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Wskazać należy, że jeżeli więc o wydanie lub zwrot prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu w zakresie określonej kategorii, to organ będąc związany art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. oraz 12 ust. 2 jest zobowiązany wydać decyzję odmowną. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność orzeczenia - prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt II K [...]/19, wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia w strefie ruchu lądowego wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, za wyjątkiem pojazdów do prowadzenia których jest wymagane prawo jazdy kategorii A,C i E. Kwestią sporną jest natomiast ustalenie, czy w sytuacji, gdy na mocy prawomocnego wyroku sądu karnego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym tylko w zakresie prawa jazdy kat. B, a strona posiada jeszcze inne uprawnienia do kierowania pojazdami, tj. w zakresie kategorii A, C i CE, które nie zostały objęte zakazem i wobec których nie jest prowadzone żadne postępowanie administracyjne, organ mógł odmówić wydania prawa jazdy w pełnym zakresie, pozbawiając tym samym skarżącego możliwości korzystania z posiadanych przez niego uprawnień. Kwestia wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w sprawie o analogicznym stanie faktycznym i prawnym stwierdził, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd i argumenty przedstawione w uzasadnieniu powołanego wyroku. Zdaniem sądu, zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, a ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, prawo jazdy nie może być wydane w zakresie kategorii A, AM A1, A2, C1 C D1, D B+E C1+E D1+E D+E ,C+E D1+E. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie, w tym żądanego przez skarżącego prawa jazdy kategorii A, C i C+E. Za taką interpretacją tego przepisu przemawia wykładnia nie tylko językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Nie do przyjęcia jest stanowiska, prezentowane również w skardze, by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych ( kat.C ). Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także tych kategorii, o które się ubiegał, czyli kategorii A, C i C+E. W tym miejscu stwierdzić należy, że decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z zapisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Zatem nie można przyjąć takiej interpretacji, że przepis art. 12 ust. 2 in fine u.k.p. rozszerza zakres środka karnego. Tym samym niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji zmienił treść wyroku Sądu Rejonowego w W. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii A, C i C+E, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, okoliczność wyłączającą możliwość wydania prawa, jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem (por.m.in. wyroki NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3181/15, z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 226/16, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawny, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Wobec tego okoliczność, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kategorię A, B, C i C+E, a Sąd Rejonowy prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii A, C i C+E nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte tymi kategoriami i że może żądać wydania prawa jazdy kategorii A, C i C+E. Zauważyć należy, że adresatem art. 12 ust. 2 ustawy jest organ administracyjny, a nie sąd karny, w związku z czym po pierwsze sąd karny nie musiał w wyroku orzekać względem skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, C i C+E, bowiem i tak z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 12 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami wstrzymana została możliwość ich wykonywania w czasie trwania zakazu sądowego orzeczonego co do pojazdów objętych kategoriami B, a po drugie rozstrzygnięcie w przedmiocie wydania prawa jazdy w sytuacji objętej hipotezą art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami należy do zakresu kompetencji organu administracyjnego i to nie objętych uznaniem administracyjnym, lecz obligujących organ do określonego postępowania w sytuacji określonej w tym przepisie. W przypadku regulacji wyrażonej w art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, istotne znaczenie ma sama okoliczność zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w związku z danym zdarzeniem, co oznacza, że nie istnieje wymóg orzeczenia przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów w zakresie wszystkich kategorii objętych prawem jazdy, aby uniemożliwione zostało wykonywanie na czas trwania orzeczonego zakazu sądowego uprawnień w zakresie kategorii prawa jazdy nie objętych zakazem, a posiadanych przez kierowcę. Celem bowiem unormowań art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami jest wykluczenie z ruch drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości, a cel ten realizuje przyjęte w tym przepisie rozwiązanie o rozszerzeniu skutków orzeczonego wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, na kategorie prawa jazdy nie objęte zakazem, w okresie obowiązywania zakazu. W świetle powyższych uwag, nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 12 ust. 2 w zw. u.k.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Dokonana przez organy administracji wykładnia art. 12 ust. 2 u.k.p. nie rozszerza bowiem zakresu orzeczonego wobec skarżącego środka karnego, a konkretyzuje obowiązujący wobec skarżącego zakaz wynikające z prawomocnego wyroku karnego z uwzględnieniem przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Organy wskazały okoliczności, na których oparły swoje rozstrzygnięcia oraz jakie przepisy znalazły zastosowanie w niniejszej sprawie i dlaczego. Prawidłowo zastosowały art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Organy administracji były związane treścią ww. przepisów. Podkreślić należy, że przytoczone powyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że nie pozostawiają organom administracji możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec powyższego, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. bg