III SA/Wa 2938/16
WyrokWSA w Warszawie2017-07-21
Skład orzekający: Elżbieta Olechniewicz, Ewa Radziszewska-Krupa, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie karne dotyczące oszustwa przy transakcjach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające obligatoryjne zawieszenie postępowania kontrolnego w zakresie podatku VAT?Ratio decidendi
Postępowanie karne, nawet jeśli ma związek z transakcjami objętymi postępowaniem podatkowym, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jeśli jego rozstrzygnięcie nie jest bezwzględnie konieczne do wydania decyzji w sprawie podatkowej. Związek między postępowaniem karnym a podatkowym ma charakter faktyczny, a nie prawny, co wyklucza obligatoryjne zawieszenie postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Spółka P. Sp. K. wniosła o zawieszenie postępowania kontrolnego w sprawie podatku VAT, argumentując, że toczące się postępowanie karne dotyczące oszustwa przy transakcjach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów stanowi zagadnienie wstępne. Organy kontroli skarbowej i Izby Skarbowej odmówiły zawieszenia, uznając, że postępowanie karne nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Spółka zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2017 r. sprawy ze skargi P. Sp. K. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego oddala skargę
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej "Dyrektor UKS") w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2009 r., decyzją z dnia [...] marca 2014 r. określił P. Spółka komandytowa z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień i czerwiec 2009 r. oraz kwoty podatku naliczonego do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za marzec i maj 2009 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W uzasadnieniu wskazał, że w toku prowadzonego przed organem pierwszej instancji postępowania doszło do naruszenia podstawowej zasady postępowania wyjaśniającego - zasady prawdy materialnej. W jego ocenie nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy w zakresie możliwości ograniczenia przysługującego podatnikowi prawa do zastosowania stawki podatku VAT w wysokości 0% z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz bułgarskiej firmy T.
Według organu naruszenie przepisów postępowania sprawiło, że w zakresie transakcji udokumentowanych zakwestionowanymi fakturami nie został ustalony w sposób należyty stan faktyczny sprawy. Tym samym przy dokonywaniu oceny transakcji między T. a Spółką należało zbadać, czy dochowała ona należytej staranności i mogła realnie sprawdzić działanie swojego kontrahenta pod kątem tego, czy nie miało ono charakteru oszukańczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3252/14 oddalił skargę Spółki na ww. decyzję.
W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że "skoro zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa oszustwa, to organy podatkowe winny zbadać okoliczności transakcji, w związku z którymi miało dojść do oszustwa, oraz dokonać ustaleń dających podstawę do oceny dopuszczalności pozbawienia Podatnika prawa do zastosowania stawki 0%".
Skarżąca pismem z 20 kwietnia 2016 r., wypowiadając się w zakresie zebranego materiału dowodowego, wniosła o:
- zawieszenie z urzędu postępowania kontrolnego zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz.749, ze zm., dalej: "O.p.");
- zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej W. w W. z wnioskiem o udostępnienie dokumentów z korespondencji pomiędzy Prokuraturą Okręgową W. w W., a Prokuraturą bułgarską dotyczącej realizacji międzynarodowej pomocy prawnej,
- zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej W. w W. z wnioskiem o udostępnienie dokumentów przekazanych w ramach pomocy prawnej Prokuraturze Rejonowej W. w W. przez Prokuraturę bułgarską.
Według Spółki z prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W. w W. postępowania karnego o sygn. [...] wynika, że Prokuratura bułgarska dysponuje dokumentami w ramach realizacji międzynarodowej pomocy prawnej. Ww. postępowanie toczy się w sprawie doprowadzenia w W. w okresie od 3 lipca 2008 r. do 19 czerwca 2009 r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej z góry powziętego zamiaru do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Skarżącej poprzez wprowadzenie w błąd pracowników ww. firmy co do faktycznego działania na rzecz i w imieniu Spółki T. z siedzibą w Sofii i rzeczywistego zamiaru sprzedaży nabytych od pokrzywdzonego towarów oraz zamiaru uiszczenia na terenie Bułgarii należnego podatku od towarów nabytych od pokrzywdzonego, w wyniku czego doszło do sprzedaży towarów za cenę niższą o 22%, tj. o czyn z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997, nr 88, poz. 553 ze zm., dalej "k.k.") w zw. z art. 12 k.k.
Zdaniem Spółki zakres toczącego się postępowania i jego ewentualny wynik mają istotne znaczenie dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i wydania decyzji przez Dyrektora UKS. Za niemożliwe na obecną chwilę uznała rozpatrzenie sprawy przez ww. organ i wydanie decyzji z uwagi na brak wyniku postępowania karnego.
W przekonaniu Spółki Dyrektor UKS nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć ww. kwestii będącej przedmiotem postępowania skarbowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania kontrolnego oraz ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jej zdaniem, gdyby okazało się, że przedstawiciel firmy T. oświadczył nieprawdę, a transakcje WDT dokonywane przez nią bezsprzecznie były dokonywane z ww. firmą, to powyższe ustalenia będą miały wpływ na rozstrzygnięcie postępowania kontrolnego.
Końcowo zwróciła uwagę, że w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie w postępowaniu kontrolnym zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia postępowania karnego, Dyrektor UKS na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. winien zwiesić postępowanie kontrolne do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. postanowieniem z [...] maja 2016 r. odmówił zawieszenia postępowania.
Uznał, iż w sprawie nie występuje zależność między postępowaniem karnym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową W. w W., a postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora UKS w zakresie rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2009 r. Zwracając uwagę, że postępowanie karne nie jest "zagadnieniem wstępnym" dla postępowania kontrolnego, uznał, iż nie ma podstaw do jego zawieszenia z uwagi na przytoczone przez Spółkę przesłanki.
Zdaniem organu postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W. w W. dotyczącego podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. nie można uznać za zagadnienie wstępne określone w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., ponieważ Prokuratura Rejonowa W. w W. nie zajmuje się rozstrzygnięciem kwestii prawnej, od której uzależnione jest postępowanie kontrolne prowadzone przez Dyrektora UKS w W.
Ponadto w treści uzasadnienia ww. postanowienia Skarżąca została poinformowana o uwzględnieniu jej wniosku w przedmiocie pozyskania dokumentów, które w ramach realizacji międzynarodowej pomocy prawnej mają być udostępnione polskim organom ścigania przez Prokuraturę bułgarską na podstawie art. 188 O.p.
Spółka w zażaleniu z 19 maja 2016r. r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy zgodnie z art. 233 § 1 pkt 2) lit. a) O.p. zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. polegające na przyjęciu, iż wynik postępowania karnego, mający bezpośredni i bliski związek ze sprawą, nie stanowi zagadnienia wstępnego oraz naruszenie art. 120, art. 121 O.p.
Zdaniem Spółki Dyrektor UKS powinien z urzędu zawiesić postępowanie kontrolne w sytuacji, gdy pojęcie "zagadnienia wstępnego" zawarte w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. należy rozumieć szeroko jako zagadnienie materialno-prawne, tj. jako wynik postępowania karnego.
Według Skarżącej wynik postępowania karnego będzie miał wpływ na postępowanie skarbowe prowadzone przez Dyrektora UKS. Organ kontroli skarbowej nie jest władny dokonać ustaleń w zakresie rzeczywistego odbiorcy sprzedanych przez Spółkę towarów w ramach WDT.
W przekonaniu Skarżącej został spełniony warunek obligatoryjności zawieszenia postępowania przez organ kontroli skarbowej, bowiem Spółka jest poszkodowanym w postępowaniu karnym. Tym samym uznała, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia prowadzonej względem niej sprawy głównej.
Prokuratura Rejonowa W. w W. pismem z 7 czerwca 2016 r. wyraziła zgodę na udostępnienie i wykorzystanie akt sprawy dotyczącej kontrahenta Skarżącej w toku postępowania kontrolnego prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej w W.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu pierwszej instancji.
Na wstępie zwracając uwagę, że postępowanie kontrolne powinno się toczyć bez przerwy, od momentu jego wszczęcia, aż do załatwienia sprawy, podniósł, że zawieszenie postępowania może mieć miejsce tytko w przypadkach określonych w przepisach prawa.
Ponadto nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zauważył przy tym, że w sytuacji, gdy w treści art. 201 § 1 O.p. wskazano enumeratywnie przypadki, w których zawieszenie postępowania jest obligatoryjne, to tym samym w razie wystąpienia przynajmniej jednej z wymienionych tam przesłanek organ podatkowy ma obowiązek zawiesić postępowanie podatkowe niezależnie od tego, na jakim etapie się ono znajduje.
W przekonaniu organu z zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., tj. zagadnieniem materialno-prawnym, mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia, wynikłej w toku sprawy, kwestii prawnej, która ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Jednocześnie zaznaczył, że musi istnieć zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie sprawy nie jest możliwe bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Tym samym zagadnienie wstępne nie dotyczy kwestii ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż to należy do organu prowadzącego sprawę, a nie do innego organu lub sądu.
Według Dyrektora Izby Skarbowej w W. przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu prawnego. Treścią zagadnienia wstępnego może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego. Zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy, musi zatem wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. Chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie głównej od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Mając powyższe na uwadze stanął na stanowisku, że organ kontroli skarbowej prowadzący postępowanie kontrolne nie miał podstaw do jego zawieszenia, gdyż postępowanie karne, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt. 2 O.p Tym samym uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., ponieważ rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W związku z tym podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż prowadzenie postępowania kontrolnego w niniejszej sprawie nie jest uzależnione od wyniku postępowania karnego, którego rozstrzygnięcie kwestii nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie odniósł się do kwestii naruszenia art. 120 i art. 121 O.p. w sytuacji, gdy Skarżąca nie wskazała w jaki sposób doszło do ich naruszenia. Tym samym skoro zażalenie z dnia 19 maja 2016 r. wskazuje wyraźnie istotę i zakres żądania będącego przedmiotem zażalenia, wskazuje dowody uzasadniające to żądanie oraz spełnia wymogi wskazane w art. 168 § 2 O.p., w tym wskazanie osoby, od której pochodzi i jej adres, za zasadne uznał odstąpienie od wezwania Spółki do uzupełnienia braków zażalenia o wskazanie naruszeń art. 120 i art. 121 O.p. przez Dyrektora UKS.
W skardze Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. polegające na przyjęciu, iż wynik postępowania karnego, mający bezpośredni i bliski związek ze sprawą, nie stanowi zagadnienia wstępnego oraz naruszenie art. 120 i art. 122 O.p.
Według Skarżącej przez określenie zagadnienia wstępnego należy rozumieć pewną kwestię o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nie przesądzoną), której treścią może być wypowiedź, co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne.
Jej zdaniem, zakres toczącego się postępowania karnego w Prokuraturze Rejonowej W. w W. i jego ewentualny wynik mają istotne znaczenie dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Uznała przy tym, że przedmiotowe "zagadnienie" wykazuje bezpośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, i tym samym ma charakter zagadnienia wstępnego. W związku z tym toczące się postępowanie karne rodzi obowiązek zawieszenia postępowania podatkowego.
W przekonaniu Spółki organ rozpatrujący i orzekający w sprawie nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć kwestii, będącej przedmiotem postępowania. Tym samym uznała, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania kontrolnego oraz ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania.
Skarżąca stanęła na stanowisku, że naruszenie art 201 § 1 pkt 2 O.p. doprowadziło do naruszenia zasad postępowania, tj. zasady legalizmu wynikającej z art. 120 O.p. Z kolei naruszenie zasady praworządności polegało na tym, że organ drugiej instancji błędnie nie zastosował normy prawnej do przedstawionego stanu faktycznego, w którym ma ona zastosowanie, stwierdzając, że nie zachodzi przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania kontrolnego.
Skarżąca zarzuciła, iż Dyrektor UKS przedwcześnie wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. bez uzyskania przez Prokuraturę W. materiałów od władz bułgarskich.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718, ze zmianami, dalej jako “p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w postępowaniu kontrolnym w przedmiocie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2009 r., wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p., uzasadniające jego zawieszenie.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że zawieszenie postępowania podatkowego, a także postępowania kontrolnego, jest wyjątkiem od zasady szybkości postępowania i jako takie nie może być stosowane rozszerzająco. Zgodnie z art. 125 § 1 O.p. organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r., nr 41, poz. 214 ze zm.; dalej u.k.s.) wynika, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Obligatoryjne zawieszenie postępowania ma miejsce wyłącznie w przypadkach określonych w art. 201 § 1 O.p. (albo w ustawach szczególnych). W sytuacji zaistnienia zdarzenia lub stanu wymienionego w tym przepisie organ podatkowy/kontrolny zawiesza postępowanie wydając odpowiednie postanowienie.
Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na konstrukcję "zagadnienia wstępnego", o jakim mowa w powołanym przepisie, składają się cztery istotne elementy: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania podatkowego i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej; jego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem; wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, a więc musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a ponadto istnieje bezpośrednia zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
"Zagadnienie wstępne", o jakim mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. stanowi zatem materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ lub sąd. Jeżeli "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (por. wyrok NSA z 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1916/11; z 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 970/03, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Strona skarżąca jako zagadnienie wstępne, od którego zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w postępowaniu dotyczącym podatku VAT wskazała na prowadzone przez Prokuraturę Rejonową W. w W. postępowanie karne (o sygn. [...]). Zdaniem Strony z postępowania tego wynika, że Prokuratura bułgarska dysponuje dokumentami w ramach realizacji międzynarodowej pomocy prawnej. Ww. postępowanie toczy się w sprawie doprowadzenia w W. w okresie od 3 lipca 2008 r. do 19 czerwca 2009 r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej z góry powziętego zamiaru do niekorzystnego rozporządzenia mieniem P. Spółka Komandytowa poprzez wprowadzenie w błąd pracowników ww. firmy co do faktycznego działania na rzecz i w imieniu Spółki T. z siedzibą w Sofii i rzeczywistego zamiaru sprzedaży nabytych od pokrzywdzonego towarów oraz zamiaru uiszczenia na terenie Bułgarii należnego podatku od towarów nabytych od pokrzywdzonego, w wyniku czego doszło do sprzedaży towarów za cenę niższą o 22%, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk. w zw. z art. 12 kk. W związku z tym, zdaniem Skarżącej, zakres toczącego się postępowania i jego ewentualny wynik mają istotne znaczenie dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i wydania decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W.
W ocenie Sądu, ustalenia toczącego się w Prokuraturze Rejonowej W. w W. postępowania karnego nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p .
Jak z powyższego wynika, aby mogło dojść do zawieszenia postępowania na podstawie ww. przepisu musi zaistnieć sytuacja, gdy wydanie rozstrzygnięcia w konkretnej, jeszcze nie zakończonej sprawie, pozostaje w ścisłym związku z nierozstrzygniętym jeszcze zagadnieniem wstępnym. Przy czym zagadnienie to musi być przesłanką konieczną do zakończenia sprawy. Chodzi tu zatem o dwie sprawy pozostające ze sobą w tak ścisłym związku, że wydanie decyzji w sprawie podatkowej jest uzależnione od przesądzenia pewnej kwestii, na przykład przesądzenia przez sąd powszechny kwestii statusu spadkobiercy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku dla postępowania w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, czy ustalenia istnienia umowy nabycia samochodu dla postępowania w przedmiocie podatku od czynności prawnych.
W rozpoznawanej sprawie taki związek nie zachodzi, gdyż związek pomiędzy postępowaniem podatkowym a postępowaniem karnym, jest jedynie związkiem faktycznym, który nie implikuje konieczności powstrzymania postępowania podatkowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego. Jak już wskazano powyżej, z zagadnieniem wstępnym organ ma do czynienia wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, a nie faktycznej. Nie mają charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. ustalenia faktyczne, które wprawdzie zachowując wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, wykazują jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Okoliczność, że ustalenia danego postępowania np. karnego mogą być pomocne przy ustaleniu stanu faktycznego w postępowaniu podatkowym, nie oznacza, że zakończenie postępowania podatkowego nie może nastąpić bez rozstrzygnięcia sprawy karnej, ponieważ wynik postępowania karnego nie przesądza o zakresie zobowiązań podatkowych podatnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r. I FSK 241/10).
Inny jest cel postępowania karnego (którego celem jest ustalenie winy w znaczeniu postępowania karnego) i postępowania podatkowego (które w rozpoznawanej sprawie miało na celu ustalenie prawidłowości rozliczeń, w zakresie podatku VAT). Przy całkowitej odrębności postępowań: karnego i podatkowego, w praktyce to raczej postępowanie przygotowawcze czerpie z wyników postępowania podatkowego i wykorzystuje jego ustalenia niż odwrotnie. Zawieszenie postępowania podatkowego zasadne byłoby zatem tylko w przypadku, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, wydanie decyzji podatkowej nie jest możliwe (wyrok NSA z 9 stycznia 2003 r., sygn. akt III SA 1629/01), co w przypadku ocenianego postępowania nie zostało przez stronę wykazane. Podobnie wskazywano wielokrotnie w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W orzeczeniu z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 281/10, Naczelny Sąd Administracyjny, za stanowiskiem doktryny, podkreślił, że postępowanie karne mające nawet bezpośredni związek ze sprawą podatkową, co do zasady, nie będzie kreować zagadnienia wstępnego w odniesieniu do postępowania podatkowego w przedmiocie określenia lub też ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.
Reasumując, zdaniem Sądu, zasadnie przyjęły organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, że prowadzenie postępowania kontrolnego w niniejszej sprawie nie jest uzależnione od wyniku postępowania karnego. Nie zachodzi zatem wymieniona w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. przesłanka zawieszenia postępowania podatkowego. W związku z tym zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny.
Dodać należy, że jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. zastosował się do wniosku Pełnomocnika z dnia 20.04.2016 r. i zwrócił się do Prokuratury Rejonowej W. w W. z wnioskiem o udostępnienie dokumentów z korespondencji z Prokuraturą bułgarską.
W konsekwencji, dokonując kontroli sprawy, Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organy podatkowe zasad postępowania podatkowego, legalności i prawdy obiektywnej (art. 120 i art. 122 O.p.), uzasadniającego uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło