IV SA/Wa 2704/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-28
Skład orzekający: Alina Balicka, Paweł Dańczak, Aneta Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dotyczące lokalizacji i rozbudowy ferm hodowli drobiu i trzody chlewnej, w tym określające minimalne odległości od zabudowy mieszkaniowej i maksymalne obsady zwierząt, naruszają prawo własności i swobodę działalności gospodarczej właściciela nieruchomości położonych na terenie gminy?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w części dotyczącej ustaleń studium, które zostały już uznane za niezgodne z prawem w innym postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej uchwały. W pozostałym zakresie sąd oddalił skargę, uznając, że część informacyjna studium (uwarunkowania) odzwierciedla stan faktyczny i nie narusza interesu prawnego skarżącego, a cele przyrodnicze zapisane w studium służą ogólnemu rozwojowi gminy i ochronie środowiska, nie naruszając indywidualnych praw skarżącego.Stan faktyczny
Skarżący A. K., właściciel nieruchomości w gminie [...], zaskarżył uchwałę Rady Gminy [...] z 2011 r. zmieniającą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zarzucił, że ustalenia dotyczące lokalizacji i rozbudowy ferm drobiu i trzody chlewnej, w tym minimalne odległości od zabudowy mieszkaniowej i ograniczenia obsady zwierząt, naruszają jego prawo własności i swobodę działalności gospodarczej. Sprawa przeszła przez kilka instancji, w tym dwukrotnie przez NSA, który uchylił poprzednie wyroki WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę uwzględnienia toczącego się równolegle postępowania sądowego dotyczącego tej samej uchwały.Rozstrzygnięcie
1. oddala skargę – w zakresie części II Główne uwarunkowania rozwoju gminy, 2. Uwarunkowania wewnętrzne – mocne i słabe strony, 2.1. Uwarunkowania przyrodnicze, słabe strony: "nadmierne zagęszczenie ferm hodowli drobiu i związane z tym skutki dla środowiska i mieszkańców"; – w zakresie części III Misje i cele rozwoju gminy, 3. Cele przyrodnicze, tiret 7 "ograniczenie zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł lokalnych, w tym ilości wytwarzanych odpadów komunalnych i rolniczych (głównie pochodzących z ferm hodowli drobiu) i właściwego ich zagospodarowania z uwzględnieniem odzysku"; 2. w pozostałej części umarza postępowanie sądowoadministracyjne, 3. zasądza od Gminy [...] na rzecz A. K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak, sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant st. ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] 1. oddala skargę – w zakresie części II Główne uwarunkowania rozwoju gminy, 2. Uwarunkowania wewnętrzne – mocne i słabe strony, 2.1. Uwarunkowania przyrodnicze, słabe strony: "nadmierne zagęszczenie ferm hodowli drobiu i związane z tym skutki dla środowiska i mieszkańców"; – w zakresie części III Misje i cele rozwoju gminy, 3. Cele przyrodnicze, tiret 7 "ograniczenie zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł lokalnych, w tym ilości wytwarzanych odpadów komunalnych i rolniczych (głównie pochodzących z ferm hodowli drobiu) i właściwego ich zagospodarowania z uwzględnieniem odzysku"; 2. w pozostałej części umarza postępowanie sądowoadministracyjne, 3. zasądza od Gminy [...] na rzecz A. K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uchwałą z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] Rada Gminy [...] w oparciu o przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., nr 142 poz. 1591 ze zm.) – dalej u.s.g., art. 12 ust. 1 i art. 27 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80 poz. 717 ze zm.) – dalej u.p.z.p. uchwaliła zmianę studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...].
Skargę na powyższy akt złożył A. K.. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r. wskazując zarzuty dotyczące przede wszystkim:
I. ustaleń zawartych w części V Studium (Kierunki zagospodarowania przestrzennego w wydzielonych strefach, obszarach, terenach):
1. W zakresie 1 Strefy - R1 Strefa intensyfikacji produkcji rolnej w oparciu o wykorzystanie gleb wysokiej wartości bonitacyjnej i ograniczeń w zainwestowaniu pozarolniczym - południowo-wschodnia część gminy; w strefie tej (miejscowości [...] i [...]) położone są nieruchomość należące do skarżącego, zaś jego interes prawny naruszony jest ustaleniami zawartymi w tiret 14 dopuszczającym realizację nowych ferm hodowli drobiu i biogazowni w odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową; odległość tę można zmniejszyć do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi istniejący zwarty kompleks leśny oraz w tiret 15 dopuszczającym rozbudowę istniejących ferm hodowli drobiu i hodowli trzody chlewnej jedynie tych, które są odległe minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową (s. 16 Studium);
2. W zakresie 2. Obszary 1) Obszary rolnicze; interes prawny skarżącego narusza również ustalenie Studium zawarte na s. 24, tiret 4, które stanowi, iż kierunki działań na obszarach rolniczych powinny zmierzać do ograniczenia fermowej hodowli drobiu z jednoczesnym ograniczeniem lokalizacji nowych ferm w stosunku da terenów przeznaczonych na stały pobyt ludzi;
3. W zakresie 3. Tereny - Tereny o funkcjach podstawowych w strefie R-1 (miejscowości [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]); interes prawny skarżącego narusza ustalenie Studium zawarte na s. 30, które stanowi, iż w strefie R-1, za wyjątkiem obszaru zbiornika wód podziemnych o słabej izolacji warstwy wodonośnej oraz korytarzy ekologicznych, dopuszcza się nowe obiekty fermowe dla przemysłowej hodowli zwierząt przy zachowaniu odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów zabudowy mieszkaniowej; odległość tę można zmniejszyć do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi istniejący zwarty kompleks leśny. Zwiększenie obsady zwierząt w fermach istniejących może nastąpić jeżeli ferma zachowuje ustalone w Studium odległości od zwartej zabudowy mieszkaniowej. W zwartej zabudowie wsi ograniczenie obsad zwierząt hodowlanych w zagrodzie wynosi do 40 DJP.
II. ustaleń zawartych w części IX Studium (Obszary i obiekty objęte ochroną na podstawie przepisów odrębnych lub wskazane do objęcia ochroną oraz zasady ich ochrony i instrumenty realizacji polityki w tych obszarach).
1. W zakresie 2. Obszary do objęcia ochroną i wymagające ochrony; interes prawny skarżącego dotyczy zakresu ochrony, gdzie znajduje się postulat zakazu lokalizacji ferm hodowlanych na obszarze zbiorników wód podziemnych bez izolacji lub ze słabą izolacją warstw wodonośnych; użytkowy poziom wodonośny wrażliwy na zanieczyszczenia z powierzchni terenu (L.p. 1, s. 38 Studium);
2. W zakresie 4. Zagrożenie środowiska przyrodniczego; interes prawny skarżącego narusza określenie zakres oddziaływania, gdzie stwierdza się, że fermy hodowlane drobiu i trzody chlewnej o obsadzie 50 DJP w [...],[...],[...],[...],[...],[...]mają wpływ na lokalne warunki aerosanitarne, zagrożenie epidemiologiczne; czynnikami pogarszającymi warunki aerosanitarne są substancje zapachowe, pyły, zanieczyszczenia bakteriologiczne, związki azotu emitowane z urządzeń wentylacyjnych oraz odpadów stałych zwierzęcych; niejednokrotnie zbyt bliska lokalizacja w stosunku do zabudowy mieszkaniowej stwarza dyskomfort dla mieszkańców (L.p. 4, s. 41 Studium).
Zdaniem skarżącego powyższe ustalenia Studium naruszają jego interes prawny jako właściciela nieruchomości położonych w miejscowościach [...] i [...].
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 9 ust. 4 w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 140 kodeksu cywilnego oraz w związku z art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez przekroczenie władztwa planistycznego, nieuzasadnione, niezgodne z zasadą proporcjonalności i niecelowe ograniczenie prawa własności nieruchomości i swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, bez zważenia interesu prawnego skarżącego i określenia jaki interes publiczny uzasadnia to ograniczenie oraz naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (s. 6, 12, 16, 19, 20-22, 24, 30-33, 38, 41 Studium);
2) art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 2, art. 7 i art. 22 Konstytucji RP i przewidzianych w tych przepisach zasad poprawnej legislacji, legalizmu i zasady ograniczenia wolności działalności gospodarczej poprzez ograniczenia obsady zwierząt hodowlanych w zwartej zabudowie wsi do 40 sztuk DJP w zagrodzie w strefie R-1 (w strefach R-2 i R-3 ograniczenie hodowli zwierząt w skupiskach zabudowy maksymalnie do 40 DJP w jednej zagrodzie i do 20 sztuk DJP w jednej zagrodzie w strefie R-4 w granicach terenów budowlanych, s. 30-33 Studium);
3) art. 1 ust. 2 pkt 6 i 7 oraz art. 3 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji w ten sposób, że w Studium wprowadzono ograniczenia wyłącznie w zakresie dopuszczalności hodowli drobiu i trzody chlewnej (s. 6, 12, 16, 19-22, 24, 41 Studium) pomijając przy tym inne rodzaje działalności gospodarczej i inwestycje, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko naturalne, w szczególności inwestycje komunalne, uzbrojenie terenu, inwestycje celu publicznego (s. 20, 31-32 Studium) oraz hodowlę innych rodzajów zwierząt.
W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że skarżący jest właścicielem nieruchomości położonych w miejscowości [...] oznaczonych numerami: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz w miejscowości [...] oznaczonej numerem [...] położonych w granicach gminy [...] i objętych Studium. Nadto skarżący prowadzi działalność w zakresie hodowli drobiu i wskazane ustalenia Studium ograniczają go w możliwości korzystania z ww. działek, na których skarżący prowadzi działalność w zakresie hodowli drobiu, poprzez zakaz powiększania obsady drobiu w istniejącej fermie oraz utworzenia kolejnej fermy na tej działce. Tym samym powołane wyżej ustalenia Studium przyjętego zaskarżoną uchwałą naruszają interes prawny skarżącego wynikający z art. 140 Kodeksu cywilnego.
Skarżący wskazał jednocześnie, że zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia Studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, w konsekwencji należy stwierdzić, iż ustalenia Studium naruszają interes prawny skarżącego wyłączając możliwość korzystania przez niego z jego nieruchomości w drodze prowadzenia tam działalności w zakresie hodowli drobiu lub powiększania prowadzonej działalności ponad progi określone w Studium. Naruszenie interesu skarżącego ma więc charakter konkretny, realny i aktualny. Obowiązywanie uchwały prowadzi do wniosku, iż organy gminy będą zobowiązane do uchwalenia planu miejscowego, na mocy którego skarżący utraci możliwość rozpoczęcia lub powiększenia działalności na działce, która nie spełnia kryteriów określonych w Studium oraz ponad wielkości hodowli określone w tym Studium.
Jak zauważył skarżący, odległość działek skarżącego od granicy istniejącej zabudowy mieszkaniowej jest w każdym przypadku mniejsza niż 1 000 m określone w Studium i brak jest obok strefy izolacyjnej stanowiącej istniejący zwarty kompleks leśny, co pozwoliłoby na zmniejszenie tej odległości do 500 m (co zostało zaznaczone na wyrysie z ewidencji gruntów załączonym do skargi).
W dalszej części uzasadnienia skarżący zarzucił, iż zarówno tryb sporządzania Studium, jak też treść uchwalonego Studium naruszają w istotny sposób zasady sporządzania i uchwalania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i skutkują nieważnością zaskarżonego Studium zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Naruszenia o charakterze materialnoprawnym dotyczą najbardziej istotnych praw przyznanych obywatelom Konstytucją RP, takich jak: zasada poszanowania prawa własności (art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3), zasada swobody działalności gospodarczej (art. 22) oraz zasada proporcjonalności ograniczeń nakładanych przez władze publiczne (art. 22 i art. 31 ust. 3) oraz zasady przyzwoitej legislacji (art. 2) oraz zasady legalizmu (art. 7).
W ocenie skarżącego zaskarżona uchwała narusza również przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska. Wielkości określone w ustaleniach Studium w stosunku do dopuszczalnych DJP określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397 ze zm.) są znacznie bardziej restrykcyjne, niż wymagania ww. rozporządzenia określające, jakie przedsięwzięcia mogą w ogóle zostać uznane za potencjalnie znacząco oddziałujące na środowisko. Stanowi to podstawę do uznania, iż ograniczenia wynikające ze Studium dotyczą nawet takich ferm o obsadzie nie większej niż 59 DJP położonych w odległości większej niż określona w § 2 ust. 1 pkt 103 lit. a) powołanego wyżej rozporządzenia. Ustalenia zawarte w Studium naruszają zatem, w ocenie skarżącego, zasadę proporcjonalności w zakresie dopuszczalnych ograniczeń uprawnień wynikających z prawa własności nieruchomości w stosunku do wymagań wynikających z ochrony środowiska.
Ponadto przewidziane w Studium minimalne odległości (1000 m i 500 m w przypadku strefy izolacyjnej) w sytuacji lokalizacji nowych ferm hodowli drobiu i trzody chlewnej i powiększaniu obsady istniejących ferm są znacznie bardziej restrykcyjne niż przepisy ww. rozporządzenia. Ustalenia zawarte w Studium dotyczące zwartej zabudowy wsi przewiduje ograniczenie obsady zwierząt hodowlanych w zagrodzie do 40 DJP. Z kolei w § 3 ust. 1 pkt 102 ww. rozporządzenia chów i hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie mniejszej niż 40 DJP zostało uznane za działalność, która może "potencjalnie" znacząco oddziaływać na środowisko, ale w tym ostatnim przypadku tylko wówczas jeżeli działalność ta prowadzona będzie w odległości mniejszej od 100 m od terenów mieszkaniowych. Tym samym działalność rolnicza w zakresie chowu i hodowli drobiu i trzody chlewnej, która została zakazana na podstawie ustaleń Studium na terenie gminy [...], w ogóle nie jest traktowana jako nawet "potencjalnie" zagrażająca środowisku naturalnemu, co narusza zasadę proporcjonalności przewidzianą w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Jak zauważył skarżący, określenie w Studium dopuszczalnej wielkości inwentarza musi wiązać się z zarzutem, iż organy gminy przekroczyły w tym zakresie swoje kompetencje wkraczając w uprawnienia zastrzeżone dla innych organów administracji publicznej, w tym organów ochrony środowiska, do których zadań należy ocena, czy prowadzona lub planowana działalność gospodarcza lub rolnicza spełnia wymogi przewidziane w prawie ochrony środowiska.
Podsumowując skarżący stwierdził, że żadne przepisy ustawowe nie ograniczają możliwości lokalizacji ferm hodowli drobiu, trzody chlewnej i biogazowni, w zależności od odległości zabudowy mieszkaniowej. Fakt przyjęcia dla całej gminy jednego wskaźnika odległości świadczy o braku ważenia interesów, a także o mechanicznym wprowadzeniu kryterium, które nie uwzględnia uwarunkowań w zagospodarowaniu konkretnych terenów. Do skargi dołączono opinię prawną dotyczącą zaskarżonego Studium oraz uchwały Rady Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzoną przez dr I. Z..
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w [...] wniosła o jej oddalenie. Podkreślono, że skarżący interes prawny oparł wyłącznie na prawie własności. Zdaniem Rady Gminy należy na gruncie art. 101 u.s.g. odróżnić naruszenie interesu prawnego od naruszenia prawa. Dopuszczalność skargi do sądu uzależniona jest od stwierdzenia naruszenia indywidualnej sytuacji prawnej (interesu prawnego lub uprawnienia) skarżącego, a nie od naruszenia prawa przez zaskarżony akt.
Organ zaznaczył, że strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 101 u.s.g. musi się wykazać nie tylko samym interesem prawym, lecz również jego naruszeniem. Najczęściej podkreśla się, że lex generalis, czyli art. 50 p.p.s.a. przyznaje legitymację skargową osobie, która ma "interes prawny we wniesieniu skargi", podczas gdy art. 101 u.s.g. jako lex specialis stawia zasadniczo trudniejsze do spełnienia wymogi, albowiem wywodzi taką legitymację nie z samego tylko interesu prawnego, ale dopiero z jego naruszenia.
Konkludując organ wskazał, iż skarżący formułując wniosek o wyeliminowanie zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego działa w interesie mieszkańców gminy [...], co powoduje, że wykracza w sposób istotny poza ewentualnie przyznany jej interes prawny, co z kolei oznacza, że skarga nie może zostać uwzględniona.
W piśmie procesowym z [...] stycznia 2016 r., w odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący wskazał, że działki nr [...] i [...] położone w [...] nie stanowią już jego własności. Nadto wyjaśnił, że wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa pismem z [...] maja 2015 r., w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zdaniem skarżącego powyższe wezwanie obejmuje wskazani jego interesu prawnego w żądaniu uchylenia zaskarżonej uchwały jako właściciela nieruchomości położonych na terenie gminy [...], które zarówno są, jak też mogą zostać wykorzystane do prowadzenia działalności w zakresie prowadzenia hodowli drobiu. Natomiast warunkiem skuteczności tego wezwania nie jest jednak wymienienie wszystkich nieruchomości należących do skarżącego, tym samym wyliczenie działek należących do skarżącego zawarte w wezwaniu nie ma charakteru wyczerpującego. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący powołał orzecznictwo sądowe (zob. wyroki NSA z dnia 12 września 2012 r. II OSK 1271/12 i 5 czerwca 2014 r. II OSK 117/13), podtrzymując żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. W ocenie skarżącego powyższe twierdzenie uzasadniało rozszerzenie skargi o działkę nr [...] położoną w [...], którego złożone wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie obejmowało.
Powyższe oceny i stwierdzenia skarżący podtrzymał w piśmie procesowym z [...] czerwca 2016 r., jednocześnie wskazując, że ustalenia zawarte w zaskarżonej uchwale naruszają jego interes prawny oraz uzasadniają wniosek o stwierdzenie jej nieważności w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2568/15, oddalił skargę A. K. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...].
Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku przez skarżącego, wyrokiem z 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 858//17, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że poprzez uchwalenie studium organy gminy podejmują podstawowe ustalenia w zakresie polityki przestrzennej, w szczególności określają kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów (art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.). Natomiast ustalenia planu miejscowego są konsekwencją postanowień studium, albowiem tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów. Z tych powodów w tego typu sprawach uwzględnia się wpływ studium na prawa i obowiązki właścicieli gruntów objętych danym aktem. Studium ma za zadanie kierunkowe wskazanie celów, jakim mają służyć poszczególne obszary, i nie należy do niego formułowanie norm prawnych. Dopiero w planie miejscowym, jako akcie normatywnym prawa gminnego, który musi uwzględniać kierunkowe przeznaczenie wskazane w studium, powinny być uregulowane szczegóły zabudowy wskazanej w studium, z określeniem jej warunków.
Zdaniem NSA ustalenia zaskarżonej Uchwały naruszają zasady uchwalania studium, jak również w sposób bezpośredni naruszają interes prawny skarżącego, gdyż zawierają regulacje tak szczegółowe, że w istocie każde inne ustalenie zawarte w planie miejscowym musi być automatycznie sprzeczne ze studium. W tym zakresie Sąd II instancji przyjął, że skutki prawne ustaleń zawartych zwłaszcza na stronach 16 i 30 uchwały de facto determinują sposób korzystania z własności nieruchomości na terenie nim objętym oraz mają wpływ na swobodne prowadzenie działalności gospodarczej. Tym samym wprowadzenie do treści Studium ograniczeń posługujących się konkretnymi wskaźnikami odległości od określonego typu zabudowy jest nieuprawnione, a wręcz niedopuszczalne w świetle funkcji, znaczenia i mocy wiążącej uchwały w przedmiocie studium uwarunkowań.
Sąd drugiej instancji zwrócił również uwagę, że w dokumentacji planistycznej nie znajdują się żadne informacje dające możliwość oceny ustaleń Uchwały, w szczególności zawartych na stronach 16 i 30, w kontekście zgłaszanych podczas procedury sporządzania tego aktu, wniosków i uwag, czy w trakcie dyskusji publicznej. Brak w takiej dokumentacji uzasadnienia odrzucenia czy uwzględnienia uwag i wniosków, a także przyjęcia innego rozwiązania ze względu na zgłaszane rozbieżności, rodzi przekonanie o braku wyważenia interesów w procesie powstawania studium, a w konsekwencji świadczy o naruszeniu zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
NSA podzieliło stanowisko skarżącego, że organ planistyczny nie tylko nie dokonał wyważenia interesów mieszkańców i właścicieli terenów objętych Uchwalą, ale nawet nie zidentyfikował tych interesów. O tym, że ograniczenia zawarte w ustaleniach Uchwały są arbitralne i nie biorą pod uwagę rzeczywistych stosunków miejscowych świadczy zarówno to, że takie same ograniczenia co do lokalizacji ferm hodowli i trzody chlewnej są przewidziane na terenach chronionych, jak i na innych terenach objętych Uchwałą, jak też to, że ograniczenia te w jednakowy sposób dotyczą wszystkich hodowców drobiu i trzody chlewnej działających na terenie Gminy [...] (takie same ograniczenia odległościowe). W tej sytuacji nie można mówić o żadnym zindywidualizowaniu i rozważeniu interesów poszczególnych hodowców i mieszkańców.
Ponadto ograniczenia w zakresie hodowli drobiu i trzody chlewnej na terenie Gminy [...] nie znajdują, w ocenie NSA, uzasadnienia w żadnym z celów wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Analiza treści uchwały poddaje w wątpliwość, czy rzeczywiście ograniczenia w zakresie hodowli drobiu i trzody chlewnej są wynikiem dbałości o środowisko w sytuacji, gdy Uchwała nie wprowadza żadnych ograniczeń w zakresie innych rodzajów działalności gospodarczej wpływających na środowisko, w tym ferm hodowlanych innych gatunków zwierząt i to również na terenach chronionych. Analiza treści ustaleń Uchwały prowadzi do wniosku, że zasadniczą przesłanką tych przepisów nie jest ochrona określonych terenów gminy [...] ze względu na walory środowiskowe czy przyrodnicze, ale ograniczenie podmiotowego kręgu adresatów mogących podejmować inwestycje na obszarach objętych ochroną oraz decydowanie przez organ, w akcie prawa wewnętrznego, jakie rodzaje działalności gospodarczej, niezależnie od tego, czy realnie są uciążliwe dla środowiska będą dozwolone na terenach Gminy [...].
NSA wskazało również, że żadne przepisy ustawowe, zgodnie z art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji nie ograniczają możliwości rozbudowy lub lokalizacji ferm hodowli drobiu i trzody chlewnej i biogazowni, w szczególności w zależności od odległości od zabudowy mieszkaniowej. Ustalenia zawarte na stronie 30 Uchwały, wskazują że w tym przypadku chodzi o promowanie rozwoju innych rodzajów działalności gospodarczej, niezależnie od tego, czy będzie to działalność naruszająca stan środowiska naturalnego, kosztem hodowli drobiu i trzody chlewnej, których rozwój został oceniony przez organ jako monofunkcyjny. Takie stanowisko narusza jednak przewidzianą w art. 22 Konstytucji zasadę swobody działalności gospodarczej, jak również godzi w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.
W piśmie z [...] sierpnia 2018 r. skarżący podtrzymał wnioski, twierdzenia i zarzuty zawarte w skardze oraz wniósł o zasądzenie kosztów. Jednocześnie wskazał, że złożona skarga kwestionuje w szczególności ustalenia zaskarżonego Studium zawarte na: 1) stronie 6 w zakresie części II Główne uwarunkowania rozwoju Gminy, 2 Uwarunkowania wewnętrzne – mocne i słabe strony, 2.1. Uwarunkowania przyrodnicze słabe strony "nadmierne zagęszczenie ferm hodowli drobiu i związane z tym skutki dla środowiska i mieszkańców", 2) stronie 12 w zakresie części III Misje i cele rozwoju Gminy, 5 Cele przestrzenne "Przekształcaniu przestrzeni powinno towarzyszyć zmniejszenie ujemnego oddziaływania na środowisko przyrodnicze ze szczególnym naciskiem na ograniczenie ilości ferm hodowli drobiu i trzody chlewnej", 3) stronie 16 w zakresie części V Kierunki zagospodarowania przestrzennego w wydzielonych strefach, obszarach, terenach, 1. Strefy: R-1; punkt 1) tiret 13 wykluczenie lokalizacji ferm tuczu trzody chlewnej, tiret 14 – realizacja nowych ferm hodowli drobiu i biogazowni w odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową; odległość tę można zimniejszych do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi istniejący zwarty kompleks leśny; tiret 15 – dopuszczenie rozbudowy istniejących ferm hodowli drobiu i hodowli trzody chlewnej jedynie tych które są odległe minimum 1000 m od istniejących planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową, 4) stronie 24 w zakresie części V Kierunki zagospodarowania przestrzennego w wydzielonych strefach, obszarach, terenach, 2 Obszary: punkt 1) tiret 4 – "ograniczenie fermowej hodowli drobiu z jednoczesnym ograniczeniem lokalizacji nowych ferm w stosunku do terenów przeznaczonych na stały pobyt ludzi", 5) stronie 30 w zakresie części V Kierunki zagospodarowania przestrzennego w wydzielonych strefach, obszarach, terenach, 3. Tereny: Tereny o funkcjach podstawowych w strefie R-1 "W strefie R1, za wyjątkiem obszaru zbiornika wód podziemnych o słabej izolacji warstwy wodonośnej oraz korytarzy ekologicznych, dopuszczenia się nowe obiekty fermowe dla przemysłowej hodowli zwierząt przy zachowaniu odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów zabudowy mieszkaniowej, odległość tę można zmniejszyć do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi istniejący zwarty kompleks leśny. Zwiększenie obsady zwierząt w fermach istniejących może nastąpić jeżeli ferma zachowuje ustalone w Studium odległości od zwartej zabudowy mieszkaniowej. W zwartej zabudowie wsi ograniczenie obsady zwierząt hodowlanych w zagrodzie do 40 DJP", 6) stronie 38 w zakresie części IX Obszary i obiekty objęte ochroną na podstawie przepisów odrębnych lub wskazane do objęcia ochroną oraz zasady ich ochrony i instrumenty realizacji polityki w tych obszarach, punkt 2. Obszary do objęcia ochroną i wymagające ochrony: L.p. 1 Zbiorniki wód podziemnych bez izolacji lub ze słabą izolacją warstw wodonośnych. Użytkowy poziom wodonośny wrażliwy na zanieczyszczenia z powierzchni terenu: w zakresie postulatu ochrony przez zakaz lokalizacji ferm hodowlanych; 7) stronie 41 w zakresie części IX Obszary i obiekty objęte ochroną na podstawie przepisów odrębnych lub wskazane do objęcia ochroną oraz zasady ich ochrony i instrumenty realizacji polityki w tych obszarach, punkt 4 Zagrożenie środowiska przyrodniczego: L.p. 4 "Fermy hodowlane drobiu i trzody chlewnej o obsadzie przekraczającej 50 DJP w [...],[...],[...],[...],[...],[...] – wpływ na lokalne warunki aerosanitarne, zagrożenie epidemiologiczne. Czynnikami pogarszającymi warunki aerosanitarne są substancje zapachowe, pyły, zanieczyszczenia bakteriologiczne, związki azotu emitowane z urządzeń wentylacyjnych oraz odpadów stałych zwierzęcych. Niejednokrotnie zbyt bliska lokalizacja w stosunku do zabudowy mieszkaniowej stwarza dyskomfort dla mieszkańców". Z uwagi na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości wskazując, że częściowe stwierdzenie nieważności prowadziłoby do braku spójności i komunikatywności pozostałej części uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę po uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku NSA stwierdził, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1533/18, 1. stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana niezgodnie z prawem w odniesieniu do wskazanych poniżej uregulowań Załącznika nr 1, część V "Kierunki zagospodarowania przestrzennego w wydzielonych strefach, obszarach, terenach": a) 1. Strefy; R-1; 1) w zakresie gospodarki rolnej; tiret 14 i 15 – w części w jakiej zapisy te odnoszą się do ferm hodowli drobiu w [...] i [...]; b) 2. Obszary; 1) Obszary rolnicze; tiret 4 – w części w jakiej zapisy te odnoszą się do wsi [...] i [...]; c) 3. Tereny; Tereny o funkcjach podstawowych w strefie R-1 – w części w jakiej zapisy te odnoszą się do: - dopuszczenia nowych obiektów fermowych dla przemysłowej hodowli drobiu przy zachowaniu odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów zabudowy mieszkaniowej i możliwości zmniejszenia tej odległości do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi zwarty kompleks leśny w [...] i [...] – za wyjątkiem obszaru zbiornika wód podziemnych o słabej izolacji warstwy wodonośnej oraz korytarzy ekologicznych; - możliwości zwiększenia obsady drobiu w fermach istniejących jeżeli ferma zachowuje ustalone w Studium odległości od zwartej zabudowy mieszkaniowej i ograniczenia obsady drobiu w zwartej zabudowie wsi [...] i [...] do 40 DJP w zagrodzie; 2. oddalił skargę w odniesieniu do wskazanych poniżej uregulowań Załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały: a) część III "Misje i cele rozwoju Gminy"; 3. Cele przyrodnicze; tiret 7 – w części w jakiej zapisy te odnoszą się do ferm hodowli drobiu w [...] i [...]; b) część IX "Obszary i obiekty objęte ochroną na podstawie przepisów odrębnych lub wskazane do objęcia ochroną oraz zasady ich ochrony i instrumenty realizacji polityki w tych obszarach": - 2. Obszary do objęcia ochroną i wymagające ochrony; L.p. 1 Zbiorniki wód podziemnych bez izolacji lub ze słabą izolacją warstw wodonośnych. Użytkowy poziom wodonośny wrażliwy na zanieczyszczenia z powierzchni terenu – w zakresie postulatu ochrony przez zakaz lokalizacji ferm hodowlanych drobiu w [...] i [...]; - 4. Zagrożenia środowiska przyrodniczego; L.p. 4 Fermy hodowlane drobiu i trzody chlewnej o obsadzie przekraczającej 50 DJP w [...],[...],[...],[...],[...],[...]– w zakresie stwierdzenia oddziaływania ferm hodowlanych drobiu w [...] i [...]; 3. odrzucił skargę w pozostałej części.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 stycznia 2019 r. uzupełnił wyrok z 14 września 2018 r. wydany w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1533/18 w ten sposób, że w punkcie 2. dodaje:
c) cześć II "Główne uwarunkowania rozwoju gminy"; 2. Uwarunkowania wewnętrzne – mocne i słabe strony ; 2.1 Uwarunkowania przyrodnicze, słabe strony – nadmierne zagęszczenia ferm hodowli drobiu i związane z tym skutki dla środowiska mieszkańców;
d) część III "Misje i cele rozwoju gminy"; 5. Cele przestrzenne – w części w jakiej zapisy te odnoszą się do ferm hodowli drobiu w [...] i [...].
Na skutek skarg kasacyjnych A. K. i Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 września 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1533/18 oraz na skutek skargi kasacyjnej A. K. od wyroku uzupełniającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1533/18, Naczelny Sąd Admnistracyjny wyrokiem z 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1691/19 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 września 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1533/18 i uchylił wyrok uzupełniający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1533/18 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że "jednym z wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu rozpoznającego skargę jest przedstawienie stanu sprawy. Chodzi o te okoliczności faktyczne i czynności procesowe, które są istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji pominął, że w odniesieniu do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], w dacie wyrokowania, było w toku postępowanie sądowe ze skargi innego podmiotu, [...] Sp. jawna. Wzajemna relacja obu tych postępowań powinna być rozważona, przy czym to rozważenie jest możliwe po pełnym przedstawieniu stanu w jakim obie procedury się znajdują.
Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że rozpoznając niniejszą sprawę, zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej "p.p.s.a.", związany był oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 858/17 i z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1691/19.
Skarżący swój interes prawny wywodzi z przysługującego mu prawa własności do nieruchomości położonych w miejscowości [...] oznaczonych numerami: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz w miejscowości [...] oznaczonej numerem [...] położonych w granicach gminy [...], objętej ustaleniami Studium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę po uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w ww. wyrokach NSA, stwierdził, że skarga podlega oddaleniu
– w zakresie części II Główne uwarunkowania rozwoju gminy, 2. Uwarunkowania wewnętrzne – mocne i słabe strony, 2.1. Uwarunkowania przyrodnicze, słabe strony: "nadmierne zagęszczenie ferm hodowli drobiu i związane z tym skutki dla środowiska i mieszkańców";
– w zakresie części III Misje i cele rozwoju gminy, 3. Cele przyrodnicze, tiret 7 "ograniczenie zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł lokalnych, w tym ilości wytwarzanych odpadów komunalnych i rolniczych (głównie pochodzących z ferm hodowli drobiu) i właściwego ich zagospodarowania z uwzględnieniem odzysku";
a w pozostałej części postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć.
Z ustaleń Sądu wynika, że w sprawie ze skargi [...] Sp. jawna z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], WSA w Warszawie w dniu [...] lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1109/18, wydał wyrok, w którym:
1. stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana niezgodnie z prawem w zakresie części V, 1. Strefy:
R-1, punkt 1)
tiret 13 - wykluczenie lokalizacji ferm tuczu trzody chlewnej;
tiret 14 - realizacji nowych ferm hodowli drobiu i biogazowni w odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową; odległość tę może zmniejszyć do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi istniejący zwarty kompleks leśny;
tiret 15 - dopuszczenie rozbudowy istniejących ferm hodowli drobiu i hodowli trzody chlewnej jedynie tych, które są odległe minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową;
R-2, punkt 2)
tiret 7 - wykluczenie lokalizacji ferm tuczu trzody chlewnej;
tiret 8 - realizacji nowych ferm hodowli drobiu i biogazowni w odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową; odległość tę może zmniejszyć do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi istniejący zwarty kompleks leśny;
tiret 9 - dopuszczenie rozbudowy istniejących ferm hodowli drobiu i hodowli trzody chlewnej jedynie tych, które są odległe minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową;
R-3, punkt 1)
tiret 7 - wykluczenie lokalizacji ferm tuczu trzody chlewnej;
tiret 8 - realizacji nowych ferm hodowli drobiu i biogazowni w odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową; odległość tę może zmniejszyć do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi istniejący zwarty kompleks leśny;
tiret 9 - dopuszczenie rozbudowy istniejących ferm hodowli drobiu i hodowli trzody chlewnej jedynie tych, które są odległe minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową;
R-4, punkt 2)
tiret 1 - wykluczenie lokalizacji nowych specjalistycznych ferm hodowlanych drobiu;
tiret 2 - wykluczenie lokalizacji nowych ferm tuczu trzody chlewnej;
tiret 3 - dopuszczenie rozbudowy istniejących ferm hodowli drobiu i hodowli trzody chlewnej jedynie tych, które są odległe minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów przewidzianych pod zabudowę mieszkaniową;
2. stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana niezgodnie z prawem w zakresie części V, 2. Obszary punkt 1)
tiret 4 - ograniczenie fermowej hodowli drobiu z jednoczesnym ograniczeniem lokalizacji nowych ferm w stosunku do terenów przeznaczonych na stały pobyt ludzi;
3. stwierdził że zaskarżona uchwała została wydana niezgodnie z prawem w zakresie części V, 3. Tereny:
Tereny o funkcjach podstawowych w strefie R-1 w zakresie zapisu: ...dopuszcza się nowe obiekty fermowe dla przemysłowej hodowli zwierząt przy zachowaniu odległości minimum 1000 m od istniejących i planowanych terenów zabudowy mieszkaniowej; odległość tę można zmniejszyć do 500 m jeżeli strefę izolacyjną stanowi zwarty kompleks leśny.
Zwiększenie obsady zwierząt w fermach istniejących może nastąpić jeżeli ferma zachowuje ustalone w Studium odległości od zwartej zabudowy mieszkaniowej. W zwartej zabudowie wsi ograniczenie obsady zwierząt hodowlanych w zagrodzie do 40DJP,
Tereny o funkcjach podstawowych w strefie R-2 w zakresie zapisu:
Ograniczenie hodowli zwierząt w skupiskach zabudowy maksymalnie do 40 DJP w jednej zagrodzie,
Tereny o funkcjach podstawowych w strefie R-3 w zakresie zapisu:
Ograniczenie hodowli zwierząt w skupiskach zabudowy do 40 DJP w jednej zagrodzie,
Tereny o funkcjach podstawowych w strefie R-4 w zakresie zapisu:
W granicach terenów budowlanych ustala się ograniczenia hodowli zwierząt w jednej zagrodzie do 20DJP. Wyklucza się lokalizację nowych ferm hodowlanych i zwiększenia obsady zwierząt w fermach istniejących,
4. stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana niezgodnie z prawem w zakresie części IX,
2. Obszary do objęcia ochroną i wymagające ochrony;
L.p. 1 w zakresie postulatu zakazu lokalizacji ferm hodowlanych na obszarach zbiorników wód podziemnych bez izolacji lub ze słabą izolacją warstw wodonośnych. Użytkowy poziom wodonośny wrażliwy na zanieczyszczenia z powierzchni terenu,
4. Zagrożenie środowiska przyrodniczego;
L.p. 4 w zakresie zapisu fermy hodowlane drobiu i trzody chlewnej o obsadzie przekraczającej 50 DJP w [...],[...],[...],[...],[...],[...] mają wpływ na lokalne warunki aerosanitarne, zagrożenie epidemiologiczne. Czynnikami pogarszającymi warunki aerosanitarne są substancje zapachowe, pyły, zanieczyszczenia bakteriologiczne, związku azotu emitowane z urządzeń wentylacyjnych oraz odpadów stałych zwierząt. Niejednokrotnie zbyt bliska lokalizacja w stosunku do zabudowy mieszkaniowej stwarza dyskomfort dla mieszkańców,
Następnie wyrokiem z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1109/18, WSA w Warszawie uzupełnił wyrok z 3 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1109/18, w ten sposób, że
- po punkcie 4 dodał punkt 4a następującej treści :
4a. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana niezgodnie z prawem w zakresie części III Misje i cele rozwoju gminy punkt 5 Cele przestrzenne - Przekształcaniu przestrzeni powinno towarzyszyć zmniejszanie ujemnego oddziaływania na środowisko przyrodnicze ze szczególnym naciskiem na ograniczenie ilości ferm hodowli drobiu i trzody chlewnej;
- w punkcie 5 wyroku w miejsce słów " w punktach 1-4" wpisać słowa "w punktach 1-4a";
w pozostałej części wniosek o uzupełnienie wyroku oddalił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w przedmiotowej sprawie, w tak ustalonym stanie faktycznym, nie mógł pomijać wpływu orzeczenia uwzględniającego skargę na akt samorządowy, w tym przypadku uchwałę rady gminy w przedmiocie studium. Zauważyć należy, że stwierdzenie, wyrokiem w sprawie IV SA/Wa 1109/18 i wyrokiem uzupełniającym ten wyrok, niezgodności z prawem określonych ustaleń Studium nie miało ograniczeń terytorialnych. Uwzględnienie skargi na uchwałę samorządową poprzez stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa powoduje, jak już wskazał NSA w wyroku z 19 września 2019 r., że orzekanie wobec tak podważonej wyrokiem sądu administracyjnego uchwały jest bezprzedmiotowe (patrz: Zofia Duniewska (red.) i Małgorzata Stahl (red.) "Odpowiedzialność administracji i w administracji", Część IV Odpowiedzialność administracji za zadania w zakresie planowania przestrzennego, prawa budowlanego i ochrony środowiska. Odpowiedzialność w planowaniu przestrzennym, odnośnik 47, LEX 2013; postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2011, sygn. akt II OZ 1299/11).
Ponieważ stwierdzenie wydania uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] niezgodnie z prawem, w zakresie wynikającym z wyroku z 3 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1109/18, uzupełnionym wyrokiem z 25 kwietnia 2019 r., jest przedmiotowo tożsame z żądaniem A. K. należało postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił.
Zatem jeżeli o legalności aktu prawa miejscowego orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, to sąd ten orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami w zakresie, o którym mowa, a kolejną skargę może rozpoznać w granicach, w jakich nie była rozpoznawana wcześniej, to jest naruszenia indywidualnego interesu skarżącego. W sprawie ze skargi [...] Sp. jawna z siedzibą w [...], WSA w Warszawie w wyroku uzupełniającym z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1109/18, orzekał o zarzucie skargi w zakresie części II Główne uwarunkowania rozwoju Gminy, 2 Uwarunkowania wewnętrzne - mocne i słabe strony, 2.1 Uwarunkowania przyrodnicze, słabe strony: "nadmierne zagęszczenie ferm hodowli drobiu i związane z tym skutki dla środowiska i mieszkańców") i orzekł o jej oddaleniu w tym zakresie. Jednakże oddalenie to wynikało z braku naruszenia interesu prawnego [...] Sp. jawna z siedzibą w [...]. Ponieważ skarżący A. K. wystąpił z tym samym zarzutem wobec zaskarżonej uchwały, Sąd ocenił ten zarzut w zakresie naruszenia jego interesu prawnego i uznał, że zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącego wynikającego z prawa własności do nieruchomości położonych w miejscowości [...] oznaczonych numerami: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz w miejscowości [...] oznaczonej numerem [...] położonych w granicach gminy [...]. Sąd uznał, że zaskarżony zapis uchwały znajduje się w punkcie II Studium dotyczącym Głównych uwarunkowań rozwoju gminy. Należy zauważyć, że uwarunkowania są jedną z dwóch zasadniczych części uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, która jest uznawana za część informacyjną będącą opisem tj. inwentaryzacją dotychczasowego stanu faktycznego i prawnego obszaru gminy, stanowiącą punkt wyjścia do części regulacyjnej, zwanej kierunkami. To właśnie w części uwarunkowań powinno zostać uwidocznione występowanie na terenie gminy ferm hodowli drobiu, co wynika ze stanu zagospodarowania gminy. Ponieważ jest to część studium odzwierciedlająca stan faktyczny występujący w gminie, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi w tym zakresie.
Wobec powyższego Sad uznał, że poprzednie oddalenie skargi w tym zakresie, nie jest objęte zakazem określonym w art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Sąd oddalił również skargę w zakresie zarzutu dotyczącego części III Misje i cele rozwoju gminy, 3. Cele przyrodnicze, tiret 7 "ograniczenie zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł lokalnych, w tym ilości wytwarzanych odpadów komunalnych i rolniczych (głównie pochodzących z ferm hodowli drobiu) i właściwego ich zagospodarowania z uwzględnieniem odzysku" uznając, ze zapis ten nie narusza interesu prawnego skarżącego A. K. a wynika z faktu dążenia Gminy [...] do osiągnięcia wszechstronnego rozwoju obszaru zapewniającego poprawę życia mieszkańców, przy zachowaniu równowagi między aktywnością gospodarczą a ochroną środowiska przyrodniczego.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku, natomiast na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło