II SA/Bd 803/19
WyrokWSA w Bydgoszczy2020-01-28
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego, opierając się na kryteriach określonych w uchwale rady miasta, które są sprzeczne z przepisami rozporządzenia wykonawczego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić przyznania dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego, opierając się na kryteriach określonych w uchwale rady miasta, jeśli kryteria te są sprzeczne z przepisami rozporządzenia wykonawczego, które precyzują warunki przyznawania takich świadczeń. W szczególności, uchwała nie może wyłączać z kręgu osób uprawnionych osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, którym zgodnie z rozporządzeniem przysługuje pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania, ani nie może zastępować oceny pracownika socjalnego dotyczącej sytuacji społecznej i potrzeb osoby niepełnosprawnej.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego w 2016 roku. Organ I instancji odmówił przyznania dofinansowania, powołując się na wyczerpanie środków finansowych i kryteria określone w uchwale Rady Miasta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. Skarżąca podnosiła, że organy celowo przedłużały postępowanie, a kryteria stosowane przez organy były niezgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok [...] uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...].
Pismem z [...].06.2016 r. Kierownik Działu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w odpowiedzi na wniosek L. C. (zwanej dalej: "Skarżącą") z [...].04.2016 r. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako "PFRON") do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok 2016 poinformował, że w 2016 r. nie ma możliwości udzielenia dofinansowania ze środków PFRON do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Dodał, że limit środków finansowych w 2016 r. nie pozwolił na udzielenie pomocy skarżącej i ok. 600 innych wnioskodawcom.
Skarżąca złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które postanowieniem z [...].07.2016 r. stwierdziło jego niedopuszczalność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 10.01.2017 r., sygn. akt II SA/Bd 986/16, uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego.
Następnie organ odwoławczy decyzją z [...].04.2017 r. uchylił rozstrzygnięcie zawarte w ww. piśmie z [...].06.2016 r. kierownika MOPS, uznając je, zgodnie ze stanowiskiem WSA w Bydgoszczy zawartym w ww. wyroku, za decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, który wydał [...].08.2017 r. decyzję odmawiającą przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu od ww. decyzji wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Skarżąca domagała się przyznania dofinansowania na wskazany cel w wymaganej prawem wysokości i wydania decyzji w tym przedmiocie. W uzasadnieniu odwołania podkreśliła, że w jej rodzinie są trzy osoby niepełnosprawne, w tym syn wymagający całodobowej opieki, dlatego wyjazd na turnus rehabilitacyjny jest możliwy tylko pod warunkiem, że wszyscy troje będą mogli z niego skorzystać w tym samym terminie.
Decyzją z [...].09.2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy ustalił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem. Na podstawie orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...].08.2002 r. stwierdzono, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe.
Ponadto ustalono, że wysokość środków finansowych PFRON przeznaczonych na realizację tego zadania wynosi 400.000 zł, a kwota wnioskowana przez wszystkie osoby niepełnosprawne w sprawie dofinansowania w turnusie rehabilitacyjnym wynosi 913.920 zł, w związku z czym przyjęto, że dofinansowanie w 2016 r. otrzymają osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat, osoby niepełnosprawne w wieku powyżej 16 do 24 lat, które jednocześnie pobierają naukę, a także osoby niepełnosprawne dorosłe posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zainteresowana została poinformowana, że w oparciu o takie kryteria dofinansowanie otrzymało 485 osób wraz z opiekunami, na łączną kwotę 400.000 zł, wydatkowanie środków zostało zatem zakończone i rozliczone 31.12.2016 r. Dofinansowanie otrzymały wyłącznie osoby niepełnosprawne spełniające powyższe kryteria.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi skarżącej, wyrokiem z 19.06.2018 r., sygn. akt I SA/Bd 345/18, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ww. wyroku stwierdzono, że oceny sytuacji społecznej osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych dokonuje pracownik socjalny lub specjalista do spraw społecznych, lecz w aktach administracyjnych nie ma dokumentu, z którego wynikałoby, że powyższy wymóg został spełniony. Wytknięto, że w decyzjach organów obu instancji nie odniesiono się w ogóle do sytuacji społecznej skarżącej i jej potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych, które powinny być ocenione przez pracownika socjalnego lub specjalistę do spraw społecznych. Wobec tego samo stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, że skarżąca radzi sobie z wypełnianiem ról społecznych, jest zaradna w działaniach dotyczących swoich spraw, jak i pozostałych członków rodziny - uznano za niewystarczające.
W cyt. wyroku zarzucono ponadto, że obydwa organy nie odniosły się w ogóle do przepisu § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15.11.2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1694), przyznającego organowi kompetencję do tego, aby w przypadku znacznego niedoboru środków Funduszu ograniczyć przyznanie dofinansowania: albo w zakresie wysokości świadczenia (nie więcej niż o 20%) albo jego częstotliwości (raz na dwa lata). Podniesiono, że w sytuacji, gdy powodem odmowy przyznania skarżącej dofinansowania było jedynie wyczerpanie środków finansowych, obowiązkiem organu było podanie przyczyn nieskorzystania z możliwości zmniejszenia dofinansowania i zwiększenia liczby osób uprawnionych do jego otrzymania. W konsekwencji w ocenie Sądu organ naruszył także § 6 ust. 3 cyt. rozporządzenia.
Prezydent Miasta decyzją z [...].05.2019 r., nr [...], na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 511, zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji zawodowej"), art. 7, art. 77 i art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, zwanej dalej: "kpa") i § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, § 5 ust. 10-13 oraz § 6 ust. 1-4 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych, w związku z uchwalą Nr [...] Rady Miasta z dnia [...].03.2016r. w sprawie określenia zadań z zakresu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, które finansowane będą z zaliczki przekazywanej przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie w roku 2016, zwaną dalej: "uchwałą nr [...]" - odmówił skarżącej dofinansowania ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok 2016. Powyższe rozstrzygnięcie, organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania.
W dniu [...].04.2016 r. skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2016 r. Z powodu ograniczonych środków finansowych PFRON, przy uwzględnieniu uchwały Nr [...], przyjęto zasadę, że do wyczerpania środków finansowych przedmiotowe dofinansowania będą udzielane osobom niepełnosprawnym w wieku do lat 16 oraz uczniom i studentom niepracującym w wieku do 24 lat, a także dorosłym osobom niepełnosprawnym legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub równoważne), które w ogóle nie korzystały z przedmiotowego dofinansowania. W następnej kolejności dofinansowanie mogły otrzymać osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, które nie otrzymały dofinansowania do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym w latach poprzednich (od jak najpóźniejszego). Elementem branym pod uwagę była również sytuacja społeczna i potrzeby osób niepełnosprawnych spełniających powyższe kryteria oraz wpływ ich niepełnosprawności na możliwość realizacji kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu. W celu udzielenia dofinansowań jak największej liczbie wnioskodawców zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych obniżono kwotę dofinansowań o 20% kwoty bazowej, dla wszystkich osób, które otrzymały i dofinansowanie, lecz pomimo tych działań, limit środków finansowych w roku 2016 nie pozwolił na udzielenie pomocy dla skarżącej i prawie 600 innych wnioskodawców.
W toku ponownego postępowania organ I instancji ustalił, że Skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe. Gospodarstwo domowe składa się z 3 osób. Przeciętny miesięczny dochód netto obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku wyniósł na osobę 1.205,36 zł. Wniosek lekarski o skierowanie na turnus rehabilitacyjny zawierał adnotację o dysfunkcji organizmu Skarżącej, bez wskazania o konieczności pobytu na turnusie rehabilitacyjnym opiekuna osoby niepełnosprawnej.
W toku obecnego postępowania dokumentację uzupełniono o opinię specjalisty pracy socjalnej, pracownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej W. w B, w sprawie funkcjonowania społecznego wnioskodawcy. Stwierdzono, że Skarżąca jest osobą samodzielną i nie wymaga pomocy innych osób. Skarżąca dokonuje zakupów, korzysta z mediów. Większość czasu poświęca opiece nad synem. Nie jest zatrudniona.
W dniu [...].03.2016 r. Rada Miasta w uchwale nr [...] określiła limit finansowy na realizację zadania polegającego na udzielaniu osobom niepełnosprawnym dofinansowań do uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych na kwotę 400.000 zł. W 2016 r. wnioski złożyło 1240 osób niepełnosprawnych na kwotę 913920 zł. Udzielono 485 dofinansowań na łączną kwotę 400.000 zł, co spowodowało wyczerpanie środków finansowych. Wydatkowanie środków na zadania z 2016 r. zostały zakończone i rozliczone 31.12.2016 r. Wyczerpanie środków finansowych nie pozwoliło na możliwość dofinansowania części osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz wszystkich osób, które posiadają orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Zdaniem organu art. 10e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej przyznaje osobie niepełnosprawnej jedynie uprawnienia do ubiegania się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie. Spełnienie wszystkich przesłanek określonych w ww. ustawie nie skutkuje przyznaniem dofinansowania. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w uzasadnieniu wyroku sygn. akt I SA/Kr 410/17 z 20.06.2017 r.: "przyznając dofinansowanie w ramach pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. To daje organowi prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Trzeba pamiętać, że organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia.".
Uwzględniono również fakt, że sytuacja finansowa Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w 2018 r. pozwoliła na udzielenie skarżącej dofinansowania do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym ze środków PFRON w 2018 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wniosła o przyznanie dofinansowania w pełnej wysokości, podnosząc, że organ I instancji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, co spowodowało wysoką szkodę materialną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].06.2019 r., nr [...], na podstawie art. 10e i art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy o rehabilitacji zawodowej w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 2 pkt 2, § 5 ust. 10-13, § 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych w zw. z uchwałą Nr [...], art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:
Zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku WSA w Bydgoszczy z 19.06.2018 r., sygn. akt I SA/Bd 345/18, uzupełniono dokumentację o opinię specjalisty pracy socjalnej, z której wynika, że skarżąca jest osobą samodzielną i nie wymaga pomocy innych osób. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem. Przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie z kwartału poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 1.205,36 zł.
W celu udzielenia dofinansowań jak największej ilości wnioskodawców, wysokość wszystkich dofinansowań obniżono zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. W uchwale nr [...] określono limit finansowy na realizację zadania polegającego na udzielaniu osobom niepełnosprawnym dofinansowania do uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych na kwotę 400.000 zł.
Zgodnie z cyt. rozporządzeniem przyjęto zasadę, że dofinansowanie (do wyczerpania przewidzianych środków) mogą otrzymać osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat w wieku do 24 lat, uczące się i niepracujące, bez względu na stopień niepełnosprawności oraz osoby posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, które nie korzystały z dofinansowania w latach poprzednich. W celu udzielenia dofinansowań jak największej ilości wnioskodawców wysokość wszystkich dofinansowań została obniżona zgodnie z § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia.
Negatywne rozstrzygnięcie wniosku skarżącej jest konsekwencją braku wystarczających środków finansowych przeznaczonych na ten cel przez Radę Miasta i zastosowania kryteriów określonych w uchwale nr [...]. Zastosowane kryteria odpowiadają zasadom określonym w rozporządzeniu, o jakich mowa w § 5 ust. 11 i ust. 12 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. Powyższe oznacza, że przyjęte przez organ kryteria były zgodne z prawem i nie wychodziły poza ograniczenia przewidziane w przepisach tego rozporządzenia.
Art. 10e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej przyznaje osobie niepełnosprawnej jedynie uprawnienie do ubiegania się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie. Spełnienie wszystkich przesłanek, określonych w ustawie nie skutkuje obowiązkiem przyznania dofinansowania, jak również nie rodzi po stronie wnioskodawcy roszczenia o przyznanie wnioskowanego świadczenia.
W 2016 r. na realizację zadania dotyczącego uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym przeznaczono 400.000 zł, co pozwoliło przyznać dofinansowanie grupie 485 osób. W roku 2016 wpłynęło do organu 1240 wniosków. W praktyce więc dofinansowanie otrzymały głównie dzieci i młodzież do 16 lat; osoby w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności oraz osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, które w okresie wcześniejszym nie korzystały z takiego dofinansowania. Wydatkowanie środków na zadania z roku 2016 zostały zakończone i rozliczone [...].12.2016 r.
W ostatnim dziesięcioleciu Państwo C.: skarżąca, jej mąż M. i syn D. byli beneficjentami pomocy ze środków PFRON na kwotę ponad 138 tys. zł.
Wbrew wyrażanym, w kolejnych odwołaniach i skargach, wątpliwościom przez skarżącą, trzy osoby niepełnosprawne, w trzyosobowej rodzinie nie są czymś wyjątkowym w B. Jest wiele rodzin, których wszyscy członkowie są osobami niepełnosprawnymi, często zdarza się, że wszystkie posiadają znaczny stopień niepełnosprawności.
W skardze złożonej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W jej uzasadnieniu podniesiono, że organy celowo przedłużały postępowanie, by podanie o dofinansowanie nie zostało załatwione w 2016 r. Wskazano, że nieprawdą jest twierdzenie organu odwoławczego o wysokości kwot, które skarżąca otrzymała z funduszu PFRON. Stwierdzono, że strona tylko raz otrzymała dofinansowanie, w roku 2018, na kwotę ok. 976 zł, a dofinansowania nie przyznano skarżącej w roku: 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 i 2019.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu i materialnemu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.
Dla przedmiotowej sprawy zasadnicze znaczenie ma fakt, że kontrolowane decyzje organów obu instancji zostały poprzedzone wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 19.06.2018 r., sygn. akt I SA/Bd 345/18. Wyrok ten w zakresie wyrażonej w nim oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "ppsa") wiązał zarówno organy obu instancji, jak i wiąże Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie. Oznacza to, że pomimo faktu, że wydatkowanie środków na zadania z roku 2016 zostało zakończone i rozliczone 31.12.2016 r., to postępowanie w przedmiotowej sprawie nie stało się z tej przyczyny bezprzedmiotowe. Z uzasadnienia ww. wyroku wynika bowiem, że organy winny były uwzględnić konieczność wyeliminowania wskazanych uchybień, co oznaczało prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o rehabilitacji, jak i rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych.
Warunki przyznawania świadczeń ze środków PFRON na dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ustawodawca określił w art. 10e ustawy o rehabilitacji zawodowej, warunkując uprawnienie do tego świadczenia od spełnienia kryterium niepełnosprawności oraz kryterium dochodowego. Obowiązkiem organów było więc poczynienie ustaleń, czy Skarżąca kryteria te spełnia. Jakkolwiek organy nie wypowiedziały się w tym zakresie, to należało uznać, że uchybienie to było nieistotne, skoro poczyniły ustalenia co do faktu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym Skarżącej oraz co do okoliczności, że dochód na osobę w jej rodzinie z kwartału poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 1.205,36 zł. Oznacza to spełnienie kryteriów ww. przepisu, które umożliwiały dochodzenie przez stronę dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym.
Szczegółowe natomiast warunki, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania tego dofinansowania ze środków Funduszu, zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 10d ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy, określa rozporządzenie w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. Na mocy § 5 ust. 10 tego rozporządzenia w rozpatrywaniu wniosku bierze udział pracownik socjalny lub specjalista do spraw społecznych, oceniający sytuację społeczną osoby niepełnosprawnej i jej potrzeby w zakresie rozwijania umiejętności społecznych. Przepis § 5 ust. 11 cyt. rozporządzenia stanowi, że przy rozpatrywaniu wniosku o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim. W myśl § 5 ust. 12 rozporządzenia, pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. Z kolei § 6 ust. 3 rozporządzenia określa, że w przypadku znacznego niedoboru środków Funduszu w danym roku w stosunku do istniejących potrzeb w zakresie dofinansowania uczestnictwa osób niepełnosprawnych w turnusach rehabilitacyjnych oraz pobytu ich opiekunów, można obniżyć wysokość tego dofinansowania, nie więcej jednak niż o 20 % kwot, o których mowa w ust. 1, albo przyjąć zasadę przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata.
Organy obu instancji wskazanych wyżej kryteriów ani nie analizowały, ani też nie stosowały wobec Skarżącej, ponieważ oparły się o inne kryteria, a mianowicie te, które zostały określone w uchwale nr [...]. Wskazane działanie organów stanowiło jednak naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy stwierdzić, że ww. uchwała została przyjęta na podstawie art. 35a ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Z przepisu tego wynika, że rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 (środki z PFRON). Zakres delegacji ustawowej nie obejmował więc uregulowania w zakresie kryteriów udzielenia dofinansowania ze środków PFRON do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Tymczasem w ww. uchwale kryteria takie przyjęto i to w dodatku w sposób sprzeczny z przepisami rozporządzenia. Poprzez przyjęcie w ww. uchwale, że dofinansowanie (do wyczerpania przewidzianych środków) mogą otrzymać osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat, w wieku do 24 lat, uczące się i niepracujące, bez względu na stopień niepełnosprawności oraz osoby posiadające orzeczenie o znacznym stopniem niepełnosprawności, które nie korzystały z dofinansowania w latach poprzednich, przyjęto kryteria sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami § 5 ust. 10, § 5 ust. 11 oraz § 5 ust. 12 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. Jak już wskazano, wynika z nich, że uwzględnia się ocenę pracownika socjalnego lub specjalisty do spraw społecznych, oceniających sytuację społeczną osoby niepełnosprawnej i jej potrzeby w zakresie rozwijania umiejętności społecznych (§ 5 ust. 10), bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim (§ 5 ust. 11) oraz pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne (§ 5 ust. 12).
Skarżąca, jako osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, nie tylko nie mogła zostać wyłączona z puli dofinansowań (co uczyniła regulacja ww. uchwały), lecz służyło jej pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania, które ww. uchwała przyznała innym podmiotom. Ponadto wbrew wytycznym zawartym w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy z 19.06.2018 r., sygn. akt I SA/Bd 345/18, nie został spełniony wymóg dokonania oceny przez pracownika socjalnego lub specjalisty do spraw społecznych sytuacji społecznej osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych. Jakkolwiek akta administracyjne zawierają notatkę służbową sporządzoną przez specjalistę pracy socjalnej, która wskazuje, że "Pani L. C. jest osobą samodzielną i nie wymaga pomocy innych osób. Dokonuje zakupów, korzysta z mediów. Zainteresowana większość czasu poświęca opiece nad synem D., nie pracuje", to jednak notatki tej nie sposób uznać za dokonanie oceny, o której mowa w § 5 ust. 10 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. Treść notatki przytacza określony zbiór faktów, lecz nie dokonuje ich oceny pod kątem sytuacji społecznej skarżącej i jej potrzeby co do rozwijania umiejętności społecznych. Ocena ta należy natomiast do koniecznego elementu, który winien zostać wzięty pod uwagę przez organy przy rozpoznawaniu wniosku o dofinansowanie.
Podjęte zaś na § 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych obniżenie kwoty dofinansowań o 20% kwoty bazowej nie stworzyło możliwości objęcia nimi skarżącej, wskutek wyłączenia jej z grona osób uprawnionych na mocy ww. uchwały, co, jak już wskazano, było niezgodne z przytoczonymi przepisami cyt. rozporządzenia. W konsekwencji powyższego zaszły przesłanki do odmowy zastosowania ww. uchwały, jako wydanej z przekroczeniem delegacji ustawowej i sprzecznej z przepisami rozporządzenia, określającymi przesłanki udzielenia dofinansowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło