II OSK 3566/19

Dnia 29 stycznia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 723/19 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 723/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] września 2017 r. Y. B. (dalej: przedstawiciel ustawowy małoletniej cudzoziemki) złożył do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla swojej małoletniej córki - A. B. (dalej: skarżąca lub małoletnia cudzoziemka) ze względu na pobyt z rodzicami. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. organ pierwszej instancji wezwał Y.B., w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") o uzupełnienie w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma braków formalnych wniosku, poprzez dostarczenie uzupełnionego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i okazanie do wglądu oryginału ważnego dokumentu podróży (paszportu) oraz przedłożenie kserokopii wszystkich jego stron zawierających pieczątki, adnotacje i wpisy. Wojewoda [...] jednocześnie w tym samym piśmie wezwał przedstawiciela ustawowego małoletniej cudzoziemki do osobistego stawiennictwa w siedzibie Urzędu w terminie 7 dni od dnia odebrania wezwania w celu złożenia odcisków linii papilarnych przez małoletnią A. B.. Pismo zostało prawidłowo doręczone w dniu [...] grudnia 2017 r. W dniu [...] stycznia 2018 r. zostały uzupełnione braki formalne wniosku. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. Wojewoda [...] poinformował pełnomocnika strony o pozostawieniu przedmiotowego wniosku bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jego braków formalnych, tj. nieokazanie do wglądu oryginału ważnego dokumentu podróży (paszportu) oraz przedłożenie kserokopii wszystkich jego stron zawierających pieczątki, adnotacje i wpisy oraz nieuzupełnienie wniosku w częściach A15, Al6 i D oraz ze względu na brak osobistego stawiennictwa Y. B. i jego córki. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] lutego 2018r. W dniu [...] lutego 2018r. pełnomocnik strony złożyła do Wojewody [...] prośbę o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie małoletniej cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy stwierdzając, że małoletnia A. B. stawiła się osobiście w urzędzie [...] stycznia 2018 r. Opóźnienie spowodowane było chorobą małoletniej i wysoką gorączką, co uniemożliwiło dopełnienie obowiązku w dniu [...] stycznia 2018 r. Podkreślono, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy małoletniej cudzoziemki, gdyż od [...] znajdowała się pod opieką lekarza pediatry. Do pisma dołączono m.in.: poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2017 r., z którego wynika, że małoletnia cudzoziemka była niezdolna do zajęć w okresie od [...] z powodu choroby. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. orzekł o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy stwierdzając, że małoletnia cudzoziemka nie spełnia łącznie przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Zdaniem organu skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu, a podanie nie zostało wniesione w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Podkreślono, że choroba strony trwała do [...] r., co jednocześnie świadczy o tym, że w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do uzupełnienia braków wniosku. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. Organ odwoławczy wskazał, że termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku upłynął w dniu [...] stycznia 2018 r. ([...]). Braki formalne wniosku zostały natomiast uzupełnione w dniu [...] stycznia 2018 r. Organ ocenił, że z akt sprawy nie wynika, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy przedstawiciela ustawowego małoletniej cudzoziemki i nastąpiło na skutek przeszkody niemożliwej do usunięcia. Organ zgodził się jedynie częściowo z argumentami pełnomocnika strony odnośnie braku możliwości osobistego stawiennictwa małoletniej cudzoziemki w siedzibie organu pierwszej instancji w wyznaczonym terminie w celu złożenia odcisków linii papilarnych z powodu jej choroby. Podkreślono jednak, że pozostałe braki formalne powinny zostać usunięte w wyznaczonym terminie przez przedstawiciela ustawowego strony, gdyż nie istniały obiektywne przyczyny uniemożliwiające ich usunięcie. Prośba o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie została wniesiona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wskazano, że z przedstawionego przez pełnomocnika strony zaświadczenia lekarskiego wynika, że małoletnia cudzoziemka była chora do dnia [...] r. Zdaniem organu, w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Od tej chwili cudzoziemka miała 7 dni na wniesienie prośby o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku (tj. do dnia [...] stycznia 2018 r.). Prośba o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych została natomiast wniesiona dopiero w dniu [...] lutego 2018 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku stwierdził, że datą, od której należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca powzięła wiedzę o uchybieniu terminu w dniu [...] lutego 2018 r. odbierając pismo organu informujące ją o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie. W tym dniu strona dowiedziała się, że braki zostały uzupełnione z przekroczeniem terminu. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało doręczone w okresie choroby małoletniej. Podkreślił, że strona jest osobą małoletnią i cudzoziemką oraz pomimo choroby, stawiła się w siedzibie organu uzupełniając braki w dniu [...] stycznia 2018 r., tj. 1 dzień po terminie. Braki formalne związane z obowiązkiem osobistego stawiennictwa małoletniej celem m.in. złożenia odcisków linii papilarnych, nie mogły być uzupełnione przez jej przedstawiciela ustawowego, a tylko osobiście przez samą małoletnią. Zdaniem Sądu, nie znajduje żadnego uzasadnienia podział braków formalnych dokonany przez organ na te, które mogły być uzupełnione pomimo choroby małoletniej i na te, które nie mogły zostać w tym terminie uzupełnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodził się z zarzutem pełnomocnika strony, że brak winy w uchybieniu terminu należy rozpatrywać całościowo i nierozerwalnie. Uznał, że brak było obiektywnej możliwości uzupełnienia wszystkich wymaganych braków w terminie z uwagi na chorobę strony. W skardze kasacyjnej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego oraz postępowania administracyjnego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art.9, art. 77 § 1, art. 80 i art.107 § 3 w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się naruszenia wyżej wskazanych przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, do czego doszło skutkiem błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że: - siedmiodniowy termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu należało liczyć dopiero od dnia [...] lutego 2018 r., kiedy doręczone zostało zawiadomienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, podczas gdy organ odwoławczy oceniając, czy strona dochowała terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. prawidłowo ustalił, że: - przedstawiciel ustawowy skarżącej już w dniu [...] grudnia 2017 r. posiadał wiedzę o doręczeniu wezwania z dnia [...] grudnia 2017 r. o uzupełnienie braków formalnych wniosku wystosowanego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., czyli o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu, - przekazane mu wezwanie zawierało stosowne pouczenie o sposobie obliczania terminów, - we wniosku o przywrócenie terminu podano, że jedyną przyczynę jego przekroczenia stanowiła choroba małoletniej a nie brak wiedzy o tym, kiedy termin kończył swój bieg, i na podstawie powyższych ustaleń prawidłowo ocenił, że wskazana we wniosku przeszkoda ustała w dniu [...]r. 2. naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego oraz postępowania administracyjnego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się naruszenia wyżej wskazanych przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, do czego doszło skutkiem: - błędnego utożsamienia przez Sąd pierwszej instancji terminu, o którym mowa w art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, z terminem określonym w art. 64 § 2 k.p.a. oraz - błędnego przyjęcia, że brak winy należało rozpatrywać "całościowo i nierozerwalnie" w odniesieniu do wszystkich czynności, do dokonania których wezwany został ojciec małoletniej strony w piśmie z dnia [...] grudnia 2017r., podczas gdy - art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie dotyczy braków formalnych samego wniosku ale dokonania dodatkowych czynności związanych z jego złożeniem (osobiste stawiennictwo) i termin wyznaczony przez organ na jego podstawie nie jest terminem na uzupełnienie braków formalnych wniosku oraz - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców prawidłowo ocenił, że brak formalny wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w postaci nieokazania oryginału paszportu oraz niewypełnienia części formularza wniosku mógł i powinien zostać uzupełniony przez opiekunów prawnych małoletniej w wyznaczonym na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. terminie i wobec powyższego choroba małoletniej strony nie stanowiła sama w sobie przeszkody w terminowym uzupełnieniu braków formalnych podania. Z ostrożności procesowej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zarzucił także: - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 58 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy nie miał dostatecznych podstaw, aby w oparciu o tę regulację stwierdzić przekroczenie przez stronę siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy nie miał dostatecznych podstaw, aby w oparciu o tę regulację stwierdzić, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci nieokazania paszportu i uzupełnienia formularza wniosku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik małoletniej cudzoziemki wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Kluczowe znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma rozstrzygnięcie kwestii, czy skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zachowała siedmiodniowy termin do jego złożenia. Istota sporu sprowadza się więc do ustalenia terminu, w którym ustała przyczyna uchybienia przez skarżącą terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 k.p.a.). Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Wbrew zarzutom podnoszonym w skardze kasacyjnej, prawidłowa jest wyrażona w zaskarżonym wyroku ocena, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1476/17, z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16, z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1992/15). Istotna jest zatem data uzyskania przez stronę wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a nie data doręczenia jej wezwania do dokonania określonej czynności procesowej. Obu tych dat nie można utożsamiać. Zawarcie w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku prawidłowego pouczenia o sposobie liczenia terminów nie oznacza, że strona w chwili doręczenia tego wezwania uzyskała wiedzę o dacie uchybienia terminu. W rozpoznawanej sprawie we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że wniosek ten składa w nawiązaniu do zawiadomienia z dnia [...] lutego 2018 r. (otrzymanego [...] lutego 2018 r.). W skardze do Sądu strona również podkreśliła, że powzięła wiedzę o uchybieniu terminu w dniu [...] lutego 2018 r. odbierając pismo organu informujące ją o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie. W tym dniu Strona dowiedziała się bowiem, że braki zostały uzupełnione z przekroczeniem terminu. Podkreślić należy, że organ nie przedstawił żadnych dowodów na to, że strona o przekroczeniu terminu dowiedziała się wcześniej. W aktach brak jest np. notatki urzędowej, z której wynikałoby, że strona została poinformowana telefonicznie lub podczas osobistej wizyty w siedzibie organu o uchybieniu terminu. Z pism skarżącej również nie wynika, aby strona wiedzę o uchybieniu terminu uzyskała wcześniej, niż w dniu otrzymania zawiadomienia z [...] lutego 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany w odpowiedzi na skargę, że daty rozpoczęcia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie można domniemywać. W świetle powyższego przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące błędnego uznania, iż siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu należało liczyć dopiero od dnia [...] lutego 2018 r. tj. od dnia doręczenia zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, nie zasługują na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że nie można podzielić oceny organu, że część braków mogła być uzupełniona w terminie ustawowym przez przedstawiciela ustawowego strony, a w związku z powyższym nie wykazano, aby uchybienie terminu nastąpiło bez winy przedstawiciela ustawowego i na skutek przeszkody niemożliwej do usunięcia. Braki formalne związane z obowiązkiem osobistego stawiennictwa małoletniej celem m.in. złożenia odcisków linii papilarnych, nie mogły być uzupełnione przez jej przedstawiciela ustawowego, a tylko osobiście przez samą małoletnią. To samo dotyczy osobistego złożenia wzoru podpisu na formularzu wniosku przez małoletnią cudzoziemkę. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany w zaskarżonym wyroku, że nie znajduje żadnego uzasadnienia podział uzupełnienia braków formalnych dokonany przez organ na te, które mogły być dokonane pomimo choroby małoletniej i na te, które nie mogły zostać wykonane. Brak winy w uchybieniu terminu należy rozpatrywać całościowo i nierozerwalnie. W rozpoznawanej sprawie brak było obiektywnej możliwości uzupełnienia wszystkich wymaganych braków w terminie z uwagi na chorobę małoletniej cudzoziemki. Wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.) za udział w postępowaniu kasacyjnym zostanie przyznane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.