I SA/Wr 675/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-01-29
Skład orzekający: Daria Gawlak - Nowakowska, Kamila Paszowska-Wojnar, Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gmina, realizując świadczenia związane z wyżywieniem uczniów i personelu w stołówkach szkolnych, wydawaniem duplikatów dokumentów szkolnych oraz zapewnieniem opieki i wyżywienia dzieciom w przedszkolach ponad ustalony limit godzin, działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Gmina, zapewniając wyżywienie uczniom w stołówkach szkolnych, wydając duplikaty dokumentów szkolnych oraz zapewniając pobyt dzieci w przedszkolach ponad ustalony limit godzin i pobierając za te świadczenia opłaty, działa w charakterze organu władzy publicznej, a nie podatnika VAT. W przypadku wyżywienia personelu pedagogicznego, Sąd uznał, że Gmina działa jako podatnik VAT, ponieważ czynność ta nie jest realizowana w ramach władztwa publicznego, a opłaty nie są ograniczone przepisami ustawowymi w takim stopniu jak w przypadku uczniów.Stan faktyczny
Gmina zwróciła się o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie opodatkowania VAT świadczeń związanych z wyżywieniem uczniów i personelu w stołówkach szkolnych, wydawaniem duplikatów dokumentów szkolnych oraz zapewnieniem opieki i wyżywienia dzieciom w przedszkolach ponad ustalony limit godzin. Gmina stała na stanowisku, że nie działa w tych przypadkach jako podatnik VAT, ponieważ wykonuje zadania własne w ramach władztwa publicznego. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko Gminy za nieprawidłowe, twierdząc, że Gmina jest podatnikiem VAT w tych zakresach. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną interpretację.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej i zasądzono od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant starszy specjalista Edyta Luniak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Postępowanie przed organem.
1.1. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ), nr [...] z dnia [...], wydana na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., dalej jako: ustawa o VAT).
1.2. W treści wniosku o wydanie interpretacji Gmina Miasto O. (dalej: Gmina, Wnioskodawca, Skarżący) przedstawiła następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe. Gmina jest zarejestrowana dla celów podatku od towarów i usług jako podatnik czynny. Gmina, będąca organem władzy publicznej, realizuje zadania nałożone na nią przepisami prawa, w tym w szczególności ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994, dalej: u.s.g.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g., do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, obejmujących sprawy edukacji publicznej. Do jednostek powołanych przez Gminę do realizacji jej zadań własnych w tym zakresie należą m.in. wskazane przez nią szkoły publiczne i przedszkola (7 szkół podstawowych oraz 4 przedszkola), dalej określane jako: Szkoły i Przedszkola. Z dniem 1 stycznia 2017 r. doszło do scentralizowania rozliczeń Gminy oraz jej jednostek budżetowych, w związku z czym Szkoły i Przedszkola nie są odrębnie od Gminy zarejestrowanymi podatnikami VAT.
Szkoły, poza zapewnieniem bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59 ze zm., dalej: u.p.o.), dokonują (w imieniu Gminy) innych, związanych ściśle z tymi czynnościami świadczeń, za które pobierane są opłaty, a mianowicie z poniższych tytułów:
- sprzedaży posiłków w stołówce szkolnej na rzecz uczniów i personelu pedagogicznego Szkół;
- wydawania duplikatów legitymacji i świadectw szkolnych;
Opłaty, o których mowa powyżej, pobierane są przez Gminę (za pośrednictwem Szkół) na podstawie odpowiednio u.p.o. oraz ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 1991 nr 95 poz. 425 ze zm., dalej: u.o.s.o.), a także rozporządzenia wykonawczego do ustawy o systemie oświaty. W tym zakresie Gmina powołała się na treść art. 106 ust. 1, 2, 3 i 4 u.p.o., zwracając uwagę, że opłata za korzystanie przez uczniów z posiłku w stołówce szkolnej obejmuje wyłącznie koszt surowców, jakie zostały użyte do przygotowania posiłków (tzw. wsad do kotła), a w przypadku sprzedaży posiłków na rzecz personelu pedagogicznego – powiększonych o koszty wytworzenia posiłku.
Do opłat za posiłki nie wlicza się innych kosztów, a w przypadku posiłków na rzecz personelu pedagogicznego – marż, które mogłyby świadczyć o komercyjnym charakterze działalności Gminy w tym zakresie.
Odnośnie opłat za wydawanie duplikatów legitymacji i świadectw szkolnych, Gmina podniosła, że zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 u.o.s.o., świadectwa i dyplomy państwowe wydawane przez uprawnione do tego instytucje są dokumentami urzędowymi. Zgodnie z delegacją ustawową, zawartą w ust. 2 wyżej wskazanego przepisu, wydane zostało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 kwietnia 2018 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz.U. z 2018 poz. 939 ze zm., dalej jako: Rozporządzenie MEN). Wskazano, że w myśl art. 26 ust. 3 Rozporządzenia MEN, za wydanie duplikatu świadectwa i duplikatu legitymacji szkolnej, pobiera się opłatę w wysokości tam określonej.
Przedszkola, poza zapewnieniem bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki na dziećmi, w określonym limitem czasie (5 godzin dziennie) dokonują (w imieniu Gminy) innych, związanych ściśle z tymi czynnościami świadczeń, za które pobierane są opłaty. Do świadczeń tych należą:
- pobyt dzieci w Przedszkolach ponad ustalony limit godzin;
- wyżywienie dzieci w Przedszkolach.
W odniesieniu do opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego ponad powyższy limit godzin, Gmina wskazała, że ustalenie wysokości tych opłat następuje w drodze Uchwały Rady Miasta, podejmowanej na podstawie przepisu art. 52 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm., dalej jako: u.f.z.o.), natomiast do ustalenia opłat za korzystanie z wyżywienia, z mocy art. 52 u.f.z.o. Gmina stosuje odpowiednio przepisy art. 106 u.p.o. Zgodnie z § 1 ust. 1 Uchwały Rady Miasta O. numer [...] z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie określenia wysokości opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego uczniów objętych wychowaniem przedszkolnym w prowadzonych przez Gminę Miasto O. publicznych przedszkolach i oddziałach przedszkolnych (zmienionej przez Uchwałę Rady Miasta O. numer [...] z dnia 29 marca 2018 r.), Gmina zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w prowadzonych przez Gminę publicznych przedszkolach i oddziałach przedszkolnych (...) w wymiarze 5 godzin dziennie, przeznaczonym na realizację podstawy programowej, a stosowanie do § 3 tej Uchwały, wysokość opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w wymiarze przekraczającym 5 godzin dziennie wynosi 1 zł za każdą rozpoczętą godzinę pobytu dziecka w publicznym przedszkolu lub oddziale przedszkolnym.
Ponadto Gmina zwróciła uwagę na treść art. 108 u.p.o., zgodnie z którym przedszkole w zakresie realizacji zadań statutowych zapewnia dzieciom możliwość korzystania m.in. z posiłków. Podkreśliła także, że zgodnie z art. 52 ust. 15 u.f.z.o., opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w publicznych placówkach przedszkolnych oraz za korzystanie z wyżywienia w tych placówkach stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. W związku z powyższym, jak wynika z wyjaśnień MEN, nie ma podstaw do zawierania z rodzicami umów cywilnoprawnych w tym zakresie.
1.3. Na gruncie tak przedstawionego stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego, sformułowano następujące pytania:
1. Czy Gmina, realizując świadczenia, o których mowa we wniosku (za pośrednictwem Szkół), powinna traktować je jako podlegające opodatkowaniu VAT, tj. czy Gmina, wykonując przedmiotowe świadczenia, działa w charakterze podatnika VAT?
2. Czy Gmina, realizując świadczenia, o których mowa we wniosku (za pośrednictwem Przedszkoli), powinna traktować je jako podlegające opodatkowaniu VAT, tj. czy Gmina, wykonując przedmiotowe świadczenia, działa w charakterze podatnika VAT?
1.4. Przedstawiając własne stanowisko Skarżący stwierdził, że świadczenia opisane we wniosku nie stanowią czynności podlegających opodatkowaniu VAT, tj. Gmina, wykonując świadczenia (za pośrednictwem Szkół i Przedszkoli), nie działa w charakterze podatnika VAT.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Gmina powołała się na treść przepisów art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o VAT, jak również art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 347/1, dalej: Dyrektywa) i dla wyłączenia danego reżimu VAT konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, tj.: wykonywanie czynności przez organ podlegający prawu publicznemu (przesłanka o charakterze podmiotowym) oraz wykonywanie danej czynności przez podmiot działający w charakterze organu publicznego w odniesieniu do tej czynności (przesłanka o charakterze przedmiotowym).
W ocenie Gminy, w analizowanej sytuacji obie powyższe przesłanki należy uznać za spełnione. Gmina, będąca jednostką samorządu terytorialnego, jest podmiotem sektora finansów publicznych oraz wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Z kolei z uwagi na to, że świadczenia wykonywane są przez Gminę w ramach szeroko rozumianej edukacji publicznej, zdaniem Gminy spełniona jest również przesłanka przedmiotowa.
W odniesieniu do opłat za posiłki w stołówkach szkolnych, Gmina zwróciła uwagę, że ich prowadzenie oraz wysokość pobieranej opłaty wynika wprost z treści art. 106 u.p.o. W szczególności, brak jest dowolności w ustaleniu wysokości przedmiotowych opłat, gdyż zgodnie z tym przepisem, są one określane przez dyrektorów Szkół w porozumieniu z Gminą, a ich wysokość stanowi – w przypadku uczniów – równowartość kosztów, jakie zostały poniesione w celu przygotowania tychże posiłków (tj. tzw. wsadu do kotła), zaś w przypadku personelu pedagogicznego – powiększonych o koszty wytworzenia posiłku. Do opłat tych nie wlicza się natomiast żadnych innych kosztów czy też marż, które mogłyby świadczyć o komercyjnym charakterze działalności Gminy w tym zakresie. Zatem nie odpowiadają one cenie tego rodzaju świadczeń na rynku. Gmina, realizując przedmiotowe świadczenia, nie kieruje się rachunkiem ekonomicznym. Powyższe świadczy, w ocenie Gminy, o tym, że wykonywane przez Gminę (za pośrednictwem Szkół) Świadczenia w tym zakresie mają na celu wyłącznie zaspokojenie podstawowych potrzeb społecznych w zakresie szeroko rozumianej edukacji społecznej.
W przypadku opłat z tytułu wydawania duplikatów świadectw i legitymacji szkolnych – zakres oraz wysokość opłat została ściśle uregulowana w powołanym wyżej Rozporządzeniu MEN z dnia 26 kwietnia 2018 r. Zatem Gmina nie ma dowolności w ustaleniu wysokości przedmiotowych opłat, gdyż są one określone w sposób jednoznaczny w treści przepisów tego Rozporządzenia. Gmina wskazała również na brak dowolności w realizacji przedmiotowego świadczenia, zarówno z perspektywy Gminy, jak i osoby zainteresowanej - ucznia (lub byłego ucznia) danej placówki oświatowej. Skoro zatem zadanie to może być realizowane wyłącznie przez uprawnione do tego placówki oświatowe, to zdaniem Wnioskodawcy nie może być on w tym zakresie uznany za konkurencyjny względem podmiotów gospodarczych.
Odnosząc się do opłat za świadczenia wykonywane za pośrednictwem Przedszkoli, Gmina wskazał, że również w tej kwestii brak jest dowolności w ustalaniu wysokości przedmiotowych opłat, gdyż opłata ta, w przypadku korzystania z wychowania przedszkolnego, wynika z treści Uchwały Rady Miasta, a za korzystanie z wyżywienia, jest ustalana przez dyrektora danego przedszkola w porozumieniu z Gminą i mają do niej zastosowanie przepisy dotyczące wyżywienia w szkołach, a więc odpłatność z tego tytułu nie może przekroczyć tzw. wsadu do kotła. Jednocześnie strony nie mają swobody w ustalaniu warunków przedmiotowych świadczeń, są one bowiem ograniczone przepisami prawa. Wysokość i tryb pobierania przedmiotowych opłat zdaniem Gminy jednoznacznie wskazuje na ich nierynkowy charakter. Gmina nie kieruje się rachunkiem ekonomicznym, jej działania ukierunkowane są na zaspokojenie potrzeb wspólnoty w zakresie zadań edukacji społecznej na poziomie przedszkolnym.
Na poparcie swojego stanowiska Gmina przywołała liczne orzeczenia sądów administracyjnych.
1.3. We wskazanej na wstępie interpretacji indywidualnej, organ uznał stanowisko Gminy za nieprawidłowe. Po zacytowaniu szeroko przepisów ustawy o VAT oraz Dyrektywy, w interpretacji stwierdzono, że dany organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych. Stąd też, aby uznać, że organ działa w zakresie swoich funkcji ustawowych i jednocześnie nie korzysta z formy cywilistycznej musi zaistnieć sytuacja tego rodzaju, że przy realizacji danego zadania organ ten wyposażony jest we władztwo publiczne. W ocenie organu interpretacyjnego, wyłączenie z grona podatników podatku od towarów i usług organów władzy publicznej jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji państwowych, np. w zakresie administracji, sądownictwa, obrony narodowej. Wówczas wyłączenie z opodatkowania nie prowadzi do naruszenia zasady konkurencji.
Następnie organ przywołał treść licznych przepisów u.s.g., u.o.s.o., u.p.o. i u.f.z.o., po czym stwierdził m.in., że opodatkowaniu podatkiem VAT będzie podlegało to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Czynność podlega opodatkowaniu, gdy jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Podkreślono bezpośredni związek pomiędzy dokonywaną płatnością a świadczoną przez Gminę za pośrednictwem Szkół i Przedszkoli usługą. Sam fakt, iż Gmina jest obarczona zadaniem w postaci realizacji tych usług, w ocenie organu nie jest jednoznaczny z tym, że automatycznie zostaje wyłączony z zakresu VAT. Tym samym wyłączenie z zakresu opodatkowania omawianych usług stanowiłoby zakłócenie konkurencji i nierówne traktowanie podmiotów wykonujących te same usługi. W szczególności organ wskazał, ze prowadzenie przedszkoli co prawda wpisuje się w zakres działań Gminy ale jednak odbywa się odpłatnie, ja również dotyczy takiej sfery działalności rodzaju usług), w której na rynku działają również inne podmioty, których działalność nie podlega wyłączeniu z zakresu działania ustawy. Podkreślono, że mimo, iż zapewnienie wychowania przedszkolnego i wyżywienia w Szkołach i Przedszkolach wpisuje się w zakres działań Gminy, czynności te wykonywane są odpłatnie. Uiszczane opłaty to zdaniem organu nic innego jak wynagrodzenie wnoszone na poczet świadczenia usług dokonywanych przez Gminę.
W związku z powyższym, zdaniem organu, Gmina w omawianym zakresie wykonuje (będzie wykonywała) czynności wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy i działanie Gminy w tym zakresie wypełnia definicję działalności gospodarczej wskazanej w art. 15 ust. 2 ustawy, podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT.
Końcowo organ stwierdził, że również w odniesieniu do czynności wydawania duplikatów legitymacji szkolnych i świadectw szkolnych Gmina (za pośrednictwem Szkół) wykonuje (będzie wykonywała) czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Są to bowiem odpłatne usługi świadczone w reżimie cywilnoprawnym a nie publicznoprawnym. Istnieje bowiem bezpośredni związek pomiędzy dokonywanymi płatnościami a zobowiązaniem się Gminy do wykonania określonych czynności na rzecz uczniów i absolwentów (beneficjentów).
2. Postępowanie przed sądem I instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł
o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej interpretacji Skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 15 ust. 6 ustawy o VAT w zw. z art. 13 ust. 1 Dyrektywy poprzez ich błędną wykładnię, co doprowadziło do uznania Skarżącego za podatnika VAT w zakresie wykonywanych przez nią wskazanych świadczeń i w konsekwencji do uznania, że opłaty za te czynności stanowią wynagrodzenie za usługi podlegające opodatkowaniu VAT, pomimo, że Skarżący wykonuje przedmiotowe czynności w ramach zadań własnych, co, w ocenie Skarżącego, zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT przesądza, iż w zakresie tychże czynności nie powinien on być uznany za podatnika VAT;
- art. 15 ust. 6 w zw. z art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT oraz art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT w zw. z art. 9 ust. 1 Dyrektywy, po przez ich błędną wykładnię, tj. uznanie, że z samego tytułu, iż wydawanie duplikatów legitymacji i świadectw, wyżywienie uczniów i nauczycieli w Szkołach oraz dzieci w przedszkolach, a także pobyt dzieci w przedszkolach ponad ustalony limit godzin jest odpłatne, należy przez to rozumieć, iż Gmina, poprzez wykonywanie tych czynności, jako wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, jest podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 i 2 oraz art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej jako: O.p.) poprzez działania naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organu, ze względu na pominięcie przez organ w swojej ocenie niektórych elementów opisu sprawy oraz dokonanie zawężonej oceny przedstawionej przez Gminę merytorycznej argumentacji.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przytoczył i rozwinął argumentację powoływaną przez organem interpretacyjnym. W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa procesowego, Skarżący podniósł m.in., że organ ograniczył swoją ocenę do lakonicznego stwierdzenia, iż czynności wskazane przez niego mają charakter odpłatny, są wykonywane w ramach stosunków cywilnoprawnych oraz istnieją skonkretyzowane strony świadczenia, nie uwzględniając ograniczeń Gminy w kształtowaniu tychże stosunków i ich stron.
2.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone
w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
3.1. W ocenie Sądu zaskarżona interpretacja narusza prawo, stąd skarga zasługuje na uwzględnienie.
3.2. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach. Stosownie do treści art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczenia się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, przy czym Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak wynika z przepisu art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, uchyla tę interpretację, przy czym przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wskazujący podstawy uchylenia przez Sąd decyzji lub postanowień w całości lub w części, stosuje się odpowiednio.
3.3. Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczył kwestii, czy Gmina jest podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu wyżywienia uczniów szkół publicznych i personelu pedagogicznego tych szkół, wydawania za odpłatnością duplikatów świadectw i legitymacji uczniowskich, jak również z tytułu wyżywienia dzieci w przedszkolach i zapewnienia im pobytu w przedszkolach ponad ustalony limit godzin (tj. czynności wykonywanych za pośrednictwem swoich jednostek budżetowych) - jak twierdzi organ interpretacyjny, czy też nie jest on podatnikiem z powyższych tytułów – jak wywodzi Skarżący.
4. Zgodnie z treścią przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Czynności te podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy są wykonywane przez podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 tej ustawy. W myśl tego przepisu, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Przez działalność gospodarczą, stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Z kolei przepis art. 15 ust. 6 ustawy o VAT stanowi, że nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
5. Powyższa regulacja stanowi efekt implementacji do polskiego porządku prawnego rozwiązania zawartego w art. 13 ust.1 Dyrektywy. Zgodnie z art. 13 ust.1 zdanie pierwsze Dyrektywy - krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jak wynika z treści zdania drugiego omawianego artykułu, podmioty prawa publicznego są mimo to uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji wówczas gdy wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziłoby do znaczących zakłóceń konkurencji.
6. Z powyższego wynika, że – co do zasady - podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w odniesieniu do tych transakcji, w których występują w charakterze organów władzy publicznej, innymi słowy ich działalność w tej sferze nie należy do zakresu przedmiotowego przepisów dotyczących VAT.
7. Gmina, będąca organem samorządu terytorialnego, niewątpliwie jest organem władzy publicznej z mocy art. 16 ust. 2 i art. 163 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powyższych przepisów wynika bowiem, że samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Z kolei jak stanowią przepisy art. 2 ust. 1, art. 6 ust.1 i art. 9 ust. 2 u.s.g., działalność gminy może polegać na wykonywaniu działań publicznych, jak i może mieć charakter działalności gospodarczej, wykraczającej poza działania publiczne.
8. Przez wykonywanie zadań publicznych, jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, należy rozumieć te działania, które mają na celu korzyść ogółu - zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, którą tworzą mieszkańcy gminy. Wykonując zadania administracji publicznej gmina może korzystać ze środków prawnych o charakterze władczym, właściwych władzy państwowej. O publicznym bądź prywatnym charakterze działania gminy przesądza to, że wykonywanie zadań publicznych odbywa się na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa, z wykorzystaniem władztwa państwowego i że przez te działania zaspokajane są zbiorowe potrzeby wspólnoty samorządowej (zob.: W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze 2002).
9. W tym stanie rzeczy, dla wyłączenia działań jednostki samorządu terytorialnego z systemu VAT konieczne jest spełnienie równocześnie dwóch przesłanek: po pierwsze, działalność musi być wykonywana przez podmiot prawa publicznego i po drugie, musi być wykonywana w celu sprawowania władzy publicznej, tj. dla realizacji nałożonych ustawami zadań, dla wykonania których organy te zostały powołane.
10. Jak wskazał TSUE w postanowieniu z 20 marca 2014 r. w sprawie C - 72/13, sposoby wykonywania danej działalności pozwalają na ustalenie zakresu wyłączenia podmiotów prawa publicznego z opodatkowania. Działalność wykonywaną w charakterze organu władzy publicznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE stanowi działalność wykonywana przez podmioty prawa publicznego w ramach właściwego dla nich reżimu prawnego, z wyłączeniem tej działalności, która jest wykonywana przez nie na tych samych warunkach prawnych, co działalność wykonywana przez prywatnych przedsiębiorców (zob. także: wyrok TSUE z 14 grudnia 2000 r., C-446/98 Fazenda Publica, pkt 15-17 i przytoczone tam orzecznictwo). W wyroku TSUE z 29 października 2015 r., C-174/14, Trybunał stwierdził, że możliwość zaklasyfikowania świadczenia usług jako odpłatnej transakcji zakłada jedynie istnienie bezpośredniego związku pomiędzy tym świadczeniem a wynagrodzeniem rzeczywiście otrzymanym przez podatnika. Tego rodzaju bezpośredni związek ma miejsce, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywistą równowartość usługi świadczonej usługobiorcy (zob. w szczególności wyrok TSUE C-283/12, EU:C:2013:599, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). Trzeba też wskazać, że w wyroku z 12 maja 2016 r. w sprawie Gemeente Borsele v Staatssecretaris van Financien C - 520/14 TSUE stwierdził, iż porównanie okoliczności, w jakich zainteresowany świadczy dane usługi i tych okoliczności, w jakich tego rodzaju świadczenie jest zwykle realizowane może stanowić jedną z metod umożliwiających zbadanie, czy dana działalność jest działalnością gospodarczą. Asymetria między poniesionymi kosztami, a uzyskanymi kwotami może wskazywać również na brak rzeczywistego związku między świadczeniem, a opłatą uiszczaną w związku z tym świadczeniem.
11. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii wyżywienia uczniów w stołówce szkolnej w Szkołach oraz dzieci w Przedszkolach (za opłatą w wysokości tzw. wsadu do kotła) i kwalifikacji takich czynności z punktu widzenia opodatkowania podatkiem VAT, Sąd zgadza się ze stanowiskiem Strony, że czynność ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i podziela zarzut skargi dotyczący naruszenia w tym zakresie przez organ przepisów art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w zakresie zorganizowania stołówki (wyżywienia) dla uczniów szkół, Gmina wykonuje zadania nałożone odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których została powołana. Omawiane świadczenie podejmowane jest bowiem w ramach szeroko pojętej edukacji publicznej, stanowiącej w myśl art. 7 ust.1 pkt 8 u.s.g. zadanie własne Gminy, a zatem uznać je należy za przejaw władztwa publicznego. Podkreśla się, że w zakresie usług edukacyjnych mieści się dostarczanie obiadów uczniom w ramach stołówki szkolnej (np. wyrok NSA z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I FSK 1157/07, wyrok NSA z 9 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 1271/15, CBOSA).
W ocenie Sądu bardzo istotne jest również to, że Gmina wykonując to świadczenie i pobierając za nie opłatę nie działa jako podmiot profesjonalny biorący udział w obrocie gospodarczym. W tym zakresie nie dochodzi bowiem do wymiany świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę nie stanowi rzeczywistej równowartości usługi świadczonej usługobiorcy.
Podnieść należy, że zgodnie z art. 106 u.p.o., w celu zapewnienia prawidłowej realizacji zadań opiekuńczych, w szczególności wspierania prawidłowego rozwoju uczniów, szkoła może organizować stołówkę (ust. 1), korzystanie z posiłków w stołówce szkolnej jest odpłatne (ust. 2), warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę (ust. 3), do opłat wnoszonych za korzystanie przez uczniów z posiłku w stołówce szkolnej, o których mowa w ust. 3, nie wlicza się wynagrodzeń pracowników i pochodnych tych wynagrodzeń oraz kosztów utrzymania stołówki (ust. 4). W ocenie Sądu, wypełniając obowiązki wynikające z powołanych przepisów, Gmina, zapewniając uczniom wyżywienie w stołówce szkolnej i pobierając od uczniów opłaty za to wyżywienie w wysokości tzw. wsadu do kotła nie będzie działać jako podatnik podatku od towarów i usług. Opłaty pobierane w związku z realizacją zadań własnych nie mają charakteru komercyjnego, lecz są ustalane przez dyrektora Szkoły w porozumieniu z Gminą w oparciu o ustawowo określony sposób ustalania ich wysokości, który nie pozwala na uwzględnienie całości kosztów poniesionych przez Gminę. Opłaty te nie odzwierciedlają zatem w całości wydatków, jakie byłyby uwzględniane w rachunku ekonomicznym przez przedsiębiorcę w sytuacji profesjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, nie mówiąc już o jakimkolwiek zysku, który jest podstawowym celem działania przedsiębiorcy. Nie można zatem stwierdzić, aby wynagrodzenie otrzymane przez Gminę miało stanowić rzeczywistą równowartość usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy. Z tego względu nie można opłaty tej uznać za wynagrodzenie we właściwym tego słowa znaczeniu. Podkreślić też należy, że w przypadku działania gminy w sferze imperium, stosunki prawne powstają w dominującym stopniu w oparciu o administracyjnoprawną metodę regulacji, która na plan dalszy spycha cywilnoprawny charakter zawieranych umów. Strony tego stosunku nie mają bowiem pełnej swobody co do ustalania jego treści, albowiem ograniczają je przepisy powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1644/13).
Powyższe rozważania w całości odnieść należy do kwestii zapewnienia wyżywienia dzieciom w Przedszkolach. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 ust. 12 u.f.z.o., do ustalania opłat za korzystanie z wyżywienia w publicznych placówkach wychowania przedszkolnego, wyżej powołane przepisy art. 106 u.p.o. stosuje się odpowiednio.
Natomiast jeżeli chodzi o zapewnienie wyżywienia nauczycielom i pobieranie od nich opłat (jak wskazał Skarżący - w wysokości tzw. wsadu do kotła oraz kosztów wytworzenia posiłku), w ocenie Sądu nie można zgodzić się ze Skarżącym, że czynność ta miałaby nie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Po pierwsze, nie można uznać, że czynność ta wykonywana jest w ramach władztwa publicznego w zakresie realizacji zadań związanych z edukacją publiczną. Zapewnienie posiłków personelowi pedagogicznemu nie stanowi bowiem zadania własnego Gminy. W przeciwieństwie do wyżywienia uczniów, które daje się zakwalifikować pod pojęciem szeroko rozumianej edukacji publicznej (wydawanie posiłków uczniom służy bowiem wprost realizacji zadań szkoły), w przypadku wyżywienia nauczycieli zdaniem Sądu taka możliwość nie występuje. Stanowisko, zgodnie z którym usługi wyżywienia nauczycieli nie stanowią realizacji przez gminę zadań publicznych związanych z edukacją uczniów zostało już zresztą wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 258/18, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Go 475/18). Sąd dostrzega, że w orzecznictwie wyrażane były też poglądy przeciwne, stąd też najistotniejsze znaczenie nadać trzeba kwestii opłaty za przedmiotowe czynności. Mianowicie, w tym konkretnym przypadku nie ma znaczenia okoliczność, że ponoszona przez nauczycieli opłata - jak podał Skarżący - nie odzwierciedla w całości wydatków, jakie byłyby uwzględnione w rachunku ekonomicznym przez przedsiębiorcę w sytuacji profesjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie. Ustalenie wysokości tej opłaty na wskazanym przez Skarżącego poziomie nie jest bowiem wynikiem ograniczającej Skarżącego regulacji ustawowej, lecz przejawem jego woli. Skarżący pomija w tym zakresie treść przepisu art. 106 ust. 4 u.p.o., z którego w sposób wyraźny wynika, iż tylko w odniesieniu do uczniów korzystających z posiłku w stołówce szkolnej, do opłat nie wlicza się wynagrodzeń pracowników i pochodnych tych wynagrodzeń oraz kosztów utrzymania stołówki. Takiego ustawowego zastrzeżenia nie ma zatem w odniesieniu do innych osób korzystających z posiłku w stołówkach szkolnych. Tym samym w zakresie ustalenia wysokości opłat za posiłki wydawane nauczycielom, Gmina nie jest ograniczona ustawą i może pobierać opłatę na poziomie ustalonym przez dyrektora szkoły działającego w porozumieniu z Gminą. Nawet jeśli opłata ta zostanie ustalona na poziomie wynikającym z przepisów u.p.o. (lub - jak w niniejszej sprawie - nieco wyższym, lecz nadal nie uwzględniającym całości kosztów poniesionych przez Gminę), z uwagi na brak skrępowania regulacją ustawową nie może to stanowić argumentu za przyjęciem, że Gmina miałaby w tym zakresie nie działać w charakterze podatnika VAT.
12. Odnosząc się następnie do kwestii związanych z czynnościami wydawania duplikatów legitymacji i świadectw szkolnych przez Gminę za pośrednictwem szkoły i pobierania za nie opłat, Sąd stwierdza, że argumentacja Skarżącego w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie, a stanowisko organu zostało podjęte z naruszeniem art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.o.s.o., świadectwa i dyplomy państwowe wydawane przez uprawnione do tego szkoły, placówki kształcenia ustawicznego i placówki kształcenia praktycznego, kolegia pracowników służb społecznych oraz okręgowe komisje egzaminacyjne są dokumentami urzędowymi. Zgodnie z delegacją ustawową, zawartą w ust. 2 wyżej wskazanego przepisu, wydane zostało powołane już wyżej rozporządzenie MEN. Zgodnie z art. 26 ust. 3 Rozporządzenia MEN, za wydanie duplikatu świadectwa, odpisu świadectwa dojrzałości, odpisu aneksu do świadectwa dojrzałości, dyplomu, zaświadczenia i indeksu oraz za uwierzytelnienie dokumentu przeznaczonego do obrotu prawnego z zagranicą pobiera się opłatę w wysokości równej kwocie opłaty skarbowej od legalizacji dokumentu. Za wydanie duplikatu legitymacji szkolnej i e-legitymacji szkolnej lub legitymacji przedszkolnej dla dziecka niepełnosprawnego i e-legitymacji przedszkolnej dla dziecka niepełnosprawnego pobiera się opłatę w wysokości równej kwocie opłaty skarbowej od poświadczenia własnoręczności podpisu. Opłatę wnosi się na rachunek bankowy wskazany odpowiednio przez dyrektora przedszkola, szkoły lub okręgowej komisji egzaminacyjnej, kuratora oświaty albo inny organ dokonujący odpowiedniej czynności.
Mając na uwadze treść wyżej wskazanych przepisów, Sąd stanął na stanowisku, że zadania w zakresie edukacji publicznej, w ramach których mieści się wydanie duplikatu świadectwa czy legitymacji szkolnej, pozostają w sferze działań władczych. Zdaniem Sądu, Gmina wypełniając obowiązki wynikające z powołanych przepisów, a więc wydając duplikaty omawianych dokumentów (druków szkolnych) oraz pobierając opłaty za ich wydanie, działa jako organ władzy publicznej realizujący zadania ustawowe, a nie jako podatnik podatku od towarów i usług. Zadania nałożone na Gminę wynikają bowiem z przepisów prawa, które określają sposób i zakres ich wykonywania, a Gmina nie ma możliwości odstąpienia od ich realizacji. Nie można też w żaden sposób zgodzić się z założeniem przyjętym przez organ interpretacyjny, że wydając duplikaty tych dokumentów Gmina miałaby działać na podstawie umowy cywilnoprawnej. W tym przypadku Gmina występuje bowiem w pozycji nadrzędnej w stosunku do osób zainteresowanych wydaniem duplikatu. Co bardzo istotne, osoby te nie mają możliwości uzyskania duplikatu od innego podmiotu niż placówka oświatowa, której uczniami są lub byli w przeszłości. Jednocześnie placówka oświatowa jest zobowiązana wydać stosowny dokument osobie zainteresowanej po spełnieniu przez nią warunków określonych przepisami prawa. Zatem nie można w tym zakresie dopatrzeć się swobody działania, czy też wyboru kontrahenta. Należy też podkreślić, że Gmina nie ma żadnej dowolności w ustalaniu opłat za wydanie duplikatów wskazanych druków szkolnych, ponieważ wysokość tych opłat wynika wprost z przepisów Rozporządzenia. Zatem opłaty te z pewnością nie odnoszą się do wydatków ustalonych na podstawie rachunku ekonomicznego, co miałoby miejsce w sytuacji profesjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie. Nie sposób zatem uznać, że w takich okolicznościach między Gminą a osobą zainteresowaną wydaniem duplikatu miałby występować stosunek cywilnoprawny charakteryzujący się równością stron. Również i w tym przypadku zwrócić zatem trzeba uwagę na to, że strony tego stosunku nie mają pełnej swobody co do ustalania jego treści, albowiem ograniczają je przepisy powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. I FSK 1644/13, CBOSA).
13. Po przeanalizowaniu kwestii poboru dotyczących świadczenia w zakresie pobytu opieki i nauczania dziecka w Przedszkolach ponad pięciogodzinny dzienny wymiar, Sąd stwierdził, że sprawowanie opieki nad dziećmi w tym zakresie, podobnie jak zapewnienie im wyżywienia, realizowane jest przez gminne jednostki organizacyjne w ramach wykonywania nałożonych na Gminę, mocą ustawy, obowiązków, w zakresie których nie ma ona swobody co do zaniechania ich realizacji. Sąd przyznał rację Skarżącemu, iż czynności te również nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Przypomnieć ponownie trzeba, że stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g., do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców w zakresie edukacji publicznej. Jednocześnie z treści at. 7 ust. 1 pkt 6a u.s.g. wynika, że do zadań własnych gminy należy też wspieranie rodziny i systemu pieczy zastępczej. Na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 u.p.o. przedszkolem publicznym jest przedszkole, które zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie. Stosownie do art. 52 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.f.z.o., rada gminy określa wysokość opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego uczniów objętych wychowaniem przedszkolnym do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą 6 lat, w prowadzonym przez gminę publicznym przedszkolu i oddziale przedszkolnym w publicznej szkole podstawowej, w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 1 zł za godzinę zajęć. Ponadto w myśl art. 108 u.p.o. przedszkole w zakresie realizacji zadań statutowych zapewnia dzieciom możliwość korzystania z: 1) pomieszczeń do nauczania, wychowania i opieki; 2) placu zabaw; 3) pomieszczeń sanitarno-higienicznych i szatni; 4) posiłków.
Gmina nie ma więc swobody w kształtowaniu wysokości opłat za tego rodzaju czynności, które to opłaty nie tylko wynikają z przepisów prawa, ale także tymi przepisami określona jest ich wysokość. W tej sytuacji wysokość opłat nie stanowi ekwiwalentu świadczenia realizowanego przez Gminę, a tym samym nie ma charakteru wynagrodzenia. Również w tym przypadku nawet przypisanie realizowanym w powyższym zakresie zadaniom podobieństwa do świadczenia usług w ramach stosunków cywilnoprawnych, nie wyklucza ich zakwalifikowania jako czynności realizowanych w zakresie zadań publicznych, w reżimie administracyjnoprawnym (zob. wyrok NSA z 9 czerwca 2017 r. sygn. I FSK 1317/15).
Potwierdzeniem słuszności powyższego stanowiska jest regulacja art. 52 ust. 15 u.f.o., według którego opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w publicznych placówkach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz opłaty za korzystanie z wyżywienia w takich placówkach stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Opłaty te mają zatem bez wątpienia charakter publicznoprawny, a nie prywatnoprawny.
14. Analizując treść art. 13 ust. 1 Dyrektywy 112, należy jeszcze zwrócić uwagę, że przepis ten nakazuje mimo wszystko uznać organ władzy publicznej podejmujący działania w takim charakterze za podatnika VAT, jeśli na skutek wyłączenia go z tej kategorii, doszłoby do znaczącego zakłócenia konkurencji. Omawiany wpływ na konkurencję mógłby powstać w sytuacji, gdy podmiot prawa publicznego, poprzez fakt nieobjęcia świadczonych przez niego usług, analogicznych jak usługi przedsiębiorców, lecz obciążonych niższymi kosztami pomijającymi VAT, znalazłby się w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do przedsiębiorców, którzy podatek ten musieliby doliczyć do ceny świadczonych usług na zasadach ogólnych. Podnieść przy tym należy, że znaczące zakłócenia konkurencji, do których prowadziłoby nieopodatkowanie podmiotów prawa publicznego działających w charakterze organów władzy publicznej, powinny być oceniane w odniesieniu do danej działalności jako takiej - przy czym ocena ta nie musi dotyczyć w szczególności danego rynku - jak również w odniesieniu nie tylko do aktualnie istniejącej konkurencji, ale także do konkurencji potencjalnej, o ile możliwość wejścia podmiotu prywatnego na odnośny rynek jest rzeczywista, a nie czysto hipotetyczna (wyroki TSUE z dnia: 25 marca 2010 r., Komisja/Niderlandy, C-79/09, EU:C:2010:171, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo; 29 października 2015 r., Saudaçor, C-174/14, EU:C:2015:733, pkt 74; 19 stycznia 2017 r., National Roads Authority, C-344/15, pkt 41).
W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy brak jest jednak podstaw do stwierdzenia istnienia takiego ryzyka. W przypadku wydawania uczniom w Szkołach (oraz dzieciom w Przedszkolach) odpłatnie posiłków w stołówce szkolnej, jak również zapewnienia im pobytu w Przedszkolach ponad ustalony limit godzin, powyżej wskazane twierdzenia co do sposobu ustalenia opłat z tego tytułu wskazują, że nie mamy w ogóle do czynienia z wynagrodzeniem we właściwym tego słowa znaczeniu. Nie można tym samym stwierdzić, że Gmina działa jako podatnik VAT. Dodatkowo z uwagi na uregulowaną ustawowo wysokość opłaty (i to skrajnie niską bo w przypadku posiłków odzwierciedlającą wyłącznie koszt produktów niezbędnych do ich przygotowania, a w przypadku pobytu dzieci w przedszkolach ponad ustalony limit godzin nie większą niż "symboliczna złotówka" za godzinę pobytu), trudno mówić o możliwości znaczącego zakłócenia konkurencji akurat poprzez fakt nieobjęcia świadczonych przez Gminę usług podatkiem VAT. Z kolei odnośnie wydawania duplikatów legitymacji i świadectw szkolnych podkreślić trzeba wskazany już wyżej brak możliwości uzyskania duplikatów omawianych druków szkolnych od innego podmiotu, niż dana placówka oświatowa, za pośrednictwem której działa Gmina.
15. Powyższe argumenty przemawiają zdaniem Sądu za uznaniem, że Gmina, zapewniając posiłki w stołówce szkolnej uczniom Szkół oraz wyżywienie w Przedszkolach, wydając duplikaty świadectw i legitymacji uczniowskich oraz zapewniając pobyt dzieci w Przedszkolach ponad ustalony limit godzin i pobierając za te świadczenia opłaty, działa w charakterze organu władzy publicznej, a nie w charakterze podatnika VAT, stąd słuszny jest zarzut Skarżącego, że rozumowanie organu interpretacyjnego prowadzące do uznania Gminy za takiego podatnika, oparte zostało na błędnej wykładni wskazanych już wcześniej przepisów ustawy o VAT.
16. Sąd nie podziela natomiast wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygniecie zostało wydane bez naruszenia wskazanych przez Skarżącego przepisów procesowych, tj. art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14c § 1 i 2 oraz art. 14h O.p., które zdaniem Skarżącego nastąpić miało poprzez działania naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organu, ze względu na pominięcie przez organ w swojej ocenie niektórych elementów opisu sprawy oraz dokonanie zawężonej oceny przedstawionej przez Gminę merytorycznej argumentacji. Sąd dostrzega, że uzasadnienie zaskarżonej interpretacji (pominąwszy samo szerokie cytowanie przepisów prawa) nie jest szczególnie rozbudowane, ale zawiera wszystkie niezbędne elementy, w tym wyraża jednoznaczny pogląd prawny organu w tej sprawie oraz argumentację na jego poparcie, umożliwiającą polemikę z wyrażonym poglądem.
17. Biorąc zatem pod uwagę wskazane naruszenia prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej interpretacji, zgodnie z art. 145 § 1 lit a w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd wskazuje, że pomimo nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego w kwestii działania w charakterze podatnika VAT przy zapewnianiu posiłków personelowi pedagogicznemu w stołówce szkolnej, koniecznym było uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości, ponieważ interpretacja ta nie zawiera poszczególnych punktów, lecz odnosi się całościowo do stanowiska Skarżącego, uznając je za nieprawidłowe. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
18. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ interpretacyjny uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną w zakresie wskazanych naruszeń.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło