II OZ 344/20

Dnia 19 czerwca 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1770/19 o odrzuceniu skargi M. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 6 lutego 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1770/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odrzucił skargę M. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że M. K. wniósł do WSA w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych. Zarządzeniem z 16 grudnia 2019 r. Przewodnicząca Wydziału IV tegoż sądu wezwała skarżącego do uzupełnienia, w terminie siedmiu pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez podanie własnego numeru PESEL. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącemu 15 stycznia 2020 r., zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął 22 stycznia 2020 r. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący 22 stycznia 2020 r. złożył w Biurze Podawczym WSA w Warszawie pismo, w którym podniósł, że "(...) przedmiotowe pismo zawiera wskazany numer nip. W sytuacji, gdyby okazał się on niewystarczający, mając na uwadze ochronę danych osobowych wynikających z unormowań RODO wnosi o wskazanie celu, w jakim ma być podany sądowi numer PESEL skarżącego oraz w jakim zakresie (szczegółowo) będzie on wykorzystany, przetwarzany i archiwizowany". W następstwie tych ustaleń sąd pierwszej instancji stwierdził, że nieuzupełnienie wskazanego braku formalnego skargi uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu i obligowało ten sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. K., zaskarżając je w całości i zarzucając obrazę prawa, wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia co do zasady, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia strona skarżąca podnosi, że przedmiotowe wezwanie do uzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi nie zawierało klauzuli informacyjnej dotyczącej zakresu wykorzystywania, przetwarzania i archiwizowania danych. Skarżący uznaje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie za przedwczesne oraz rażąco naruszające dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b Ppsa pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Powyższy obowiązek został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 1 z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 934, ustawa nowelizująca z 2019). Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowo-administracyjnego (postanowienie NSA z 7 listopada 2019 r. II OZ 999/19, LEX nr 2740112). Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 5 pkt 2 w/w ustawy do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów Ppsa wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2019, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 46 § 2 Ppsa w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2019. Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowo-administracyjnego (postanowienie NSA z 7 listopada 2019 r. II OZ 999/19, LEX nr 2740112). Sąd pierwszej instancji wypełniając obowiązki nałożone na niego ustawą nowelizującą przeoczył, że PESEL skarżącego znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Jest on wskazany we wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pieniężnego z 11 lipca 2019 r. (k. 4 akt adm.). W świetle powyższego sąd wojewódzki dysponował numerem PESEL skarżącego, przez co podstawowy cel, a zarazem i wymóg, ustawy nowelizacyjnej w omawianym zakresie został spełniony (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1204/19, LEX nr 2751779). Nieuzupełnienie wskazanych warunków formalnych skargi nie uniemożliwiało zatem nadania prawidłowego biegu tej skardze. Powyższe stanowisko nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej. Nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r. II OSK 1656/11, LEX 1323655). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (zob. wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.