I SA/Sz 791/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 3 września 2019 r., nr [...] w związku z odwołaniem złożonym przez E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą S. (dalej: "Strona", "Skarżąca") od decyzji Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. z dnia 23 lipca 2019 r., nr [...] w podatku od towarów i usług określającej za styczeń, marzec, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2013 r. i styczeń, marzec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2014 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, w tym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika i do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy; ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oraz umarzającej prowadzone postępowanie podatkowe w podatku od towarów i usług za luty, czerwiec 2013 r. i luty, kwiecień, maj, czerwiec 2014 r., stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy. W dniu 23 lipca 2019 r. organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług, którą następnie doręczył w trybie art. 144 § 1 pkt 2 w zw. z § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) – dalej: "O.p." W końcowej części uzasadnienia organ I instancji zamieścił pouczenie o przysługującym Stronie prawie do wniesienia odwołania, a także o terminie i zasadach jego wniesienia. W toku postępowania podatkowego Stronę reprezentował pełnomocnik zawodowy, na podstawie zgłoszonego za pismem z dnia 10 grudnia 2018 r. pełnomocnictwa szczególnego. W treści pełnomocnictwa wskazany został adres elektroniczny pełnomocnika na portalu podatkowym. Przedmiotowa decyzja została przesłana zgodnie z urzędowym poświadczeniem doręczenia (dalej: "UPD") za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres elektroniczny pełnomocnika Strony. Z treści UPD wynika, że poświadczenie doręczenia utworzone zostało w dniu 23 lipca 2019 r. o godzinie 13:33:19.877, utworzenie pierwszego UPD nastąpiło w dniu 23 lipca 2019 r. o godzinie 13:33:20.466., a odbiór dokumentu przez adresata miał miejsce w dniu 24 lipca 2019 r. W dniu 12 sierpnia 2019 r. wpłynęło do organu I instancji odwołanie od decyzji z dnia 23 lipca 2019 r., które zgodnie z pieczęciami widniejącymi na kopercie zostało nadane w placówce operatora pocztowego w dniu 8 sierpnia 2019 r. Przesyłka została nadana listem poleconym. Postanowieniem z dnia 3 września 2019 r. organ II instancji stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie przesłane za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 4 września 2019 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzja organu I instancji została przesłana do pełnomocnika Strony za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. W tym zakresie powołał przepisy działu IV "Postępowanie podatkowe", rozdziału 5 "Doręczenia", tj.: art. 145 § 1 i § 2, art. 144 § 1 pkt 2, art. 144 § 2, art. 144 § 5 O.p. Przedstawił również stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym decyzja przesłana na adres elektroniczny, odebrana została przez pełnomocnika Strony w dniu 24 lipca 2019 r. W związku z tym termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 7 sierpnia 2019 r. Organ II instancji wskazał, iż w związku z tym, że pismo pełnomocnika Strony zawierające odwołanie od ww. decyzji nadane zostało w dniu 8 sierpnia 2019 r. (w tym również dniu wpłynęło do organu), należało stwierdzić uchybienie terminowi do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżąca zarzuciła błędne ustalenia faktyczne i związane z nim naruszenie prawa tj. art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez błędne ustalenie, że przedmiotowa decyzja doręczona została w dniu 24 lipca 2019 r., podczas gdy doręczenie, faktyczne pobranie pełnej treści decyzji z platformy ePUAP, z uwagi na problemy techniczne na tej platformie, nastąpiło dopiero w dniu 25 lipca 2019 r., stąd uznać należy, iż dochowany został termin do wniesienia przedmiotowego odwołania, z uwagi na fakt iż przypadł on na dzień 8 sierpnia 2019 r. Mając na względzie powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia stwierdzającego rzekome uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Strona wskazała, że pomimo daty odbioru widniejącej na UPD, w rzeczywistości decyzja została pobrana w pełnej treści przez pełnomocnika Strony w dniu 25 lipca 2019 r., z uwagi na problemy techniczne nękające platformę ePUAP. Podkreśliła, że od momentu potwierdzenia odbioru dokumentu do momentu faktycznej możliwości pobrania dokumentu pozwalającej na jego odebranie, a w szczególności zapoznanie się z jego treścią upływa często od kliku do kilkunastu godzin. W niniejszej sprawie nadanie pisma przez organ I instancji nastąpiło w dniu 23 lipca 2019 r., a próba odebrania jej przez pełnomocnika Skarżącej podjęta została już 24 lipca 2019 r. Jednakże możliwość faktycznego pobrania jej nastąpiła dopiero w dniu 25 lipca 2019 r. Dodatkowo wskazała, że gdyby nawet skuteczne pobranie dokumentu miało nastąpić w godzinach wieczornych w dniu 24 lipca 2019 r. to zapoznanie się z przedmiotową decyzją (175 stron), byłoby zwyczajnie niemożliwe w tym dniu. Powyższe zdaniem Strony przemawia również za tym, że za datę doręczenia przedmiotowej decyzji uznać należało dzień 25 lipca 2019 r. Do skargi załączony został wydruk zgłoszenia reklamacji skierowanej w dniu 4 września 2019 r. do ePUAP-pomoc. W treści znalazła się informacja o zgłoszeniu reklamacji w zakresie daty doręczenia pisma organu I instancji z 23 lipca 2019 r. Wyjaśniono w nim, że możliwość pobrania przedmiotowego pisma nie nastąpiła niezwłocznie po potwierdzeniu kodem pobrania korespondencji tj. w dniu 24 lipca 2019 r. i ostatecznie została w pełni udostępniona po dłuższym czasie, tj. dopiero w dniu następnym. Stąd też błędna data odbioru pisma w UPO (24 lipca 2019 r.). Jak wskazano, Strona wniosła o wyjaśnienie przyczyny takiego przeprowadzenia doręczenia pisma i potwierdzenie dat faktycznego udostępnienia korespondencji w pełnej treści. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołał przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 700 ze zm.) – dalej: "ustawa o informatyzacji", rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180) – dalej: "rozporządzenie z dnia 14 września 2011 r." oraz O.p. W zakresie reguł doręczania korespondencji za pośrednictwem komunikacji elektronicznej organ II instancji odwołał się do orzeczeń sądów administracyjnych. Odnosząc się natomiast do stanu faktycznego sprawy wskazał, że organ I instancji wykorzystał system ePUAP w celu doręczenia decyzji podatkowej. Zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się wydruk UPD, jednoznacznie potwierdzający datę odbioru decyzji. Potwierdza to jego zdaniem również wydruk odpowiedzi udzielonej przez ePUAP-pomoc z dnia 18 września 2019 r. (karta 62 akt administracyjnych) dotycząca reklamacji na przebieg doręczania przesyłki z dnia 23 lipca 2019 r. Wskazał, że wynika z niego, że UPD zostało podpisane w dniu 24 lipca 2019 r. i po godzinie 22:00 i tego samego dnia dokument został odebrany i odczytany. Podsumowując organ II instancji stwierdził, że nieprawidłowe jest stanowisko Skarżącej, która utożsamia datę doręczenia decyzji, z datą w której rzeczywiście mogła zapoznać się z jej treścią. Nie budziło wątpliwości, że do skrytki w ePUAP decyzja organu I instancji wpłynęła w dniu 23 lipca 2019 r., o czym adresata poinformowano, a następnie w dniu 24 lipca 2019 r. potwierdził on za pomocą bezpiecznego podpisu jej odbiór. Moment potwierdzenia odbioru przesyłki jest momentem doręczenia pisma Skarżącej. Zdaniem organu II instancji wobec powyższego termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 7 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli akt administracyjny może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zaś podniesione w skardze zarzuty są chybione. Zauważyć należy, że prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji stwierdził, iż instytucja doręczania pism urzędowych została uregulowana w dziale IV "Postępowanie podatkowe", rozdziale 5 "Doręczenia" O.p. Przytoczyć więc należy odpowiednie przepisy tego rozdziału według stanu prawnego obowiązującego na dzień doręczania przedmiotowej decyzji, odnoszącego się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, a dodatkowo przepisy ustawy o informatyzacji i rozporządzenia z dnia 14 września 2011 r. Co do zasady, zgodnie z art. 145 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi (§ 1). Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (§ 2). Zgodnie z art. 144 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy doręcza pisma za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. W myśl art. 144 § 2 O.p. jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Zgodnie zaś z art. 144 § 5 Op. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Tym samym doręczenie przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego jest prawidłowym sposobem doręczenia przesyłki profesjonalnemu pełnomocnikowi. Szczegółowe kwestie doręczeń reguluje ustawa o informatyzacji oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie z dnia 14 września 2011 r. Zgodnie z trybem doręczenia elektronicznego przewidzianym w § 14, § 15 i § 16 rozporządzenia z dnia 14 września 2011 r. adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo innym akceptowanym sposobem, zapewniającym możliwość potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych, a bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, system teleinformatyczny udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia oraz udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia. Ponadto poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji użyte w tej ustawie określenie "urzędowe poświadczenie odbioru" oznacza dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające: a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument; b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu; c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny; d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru. System działa zatem w sposób zautomatyzowany, uzależniając przesłanie poświadczenia doręczenia od udostępnienia adresatowi doręczanego dokumentu elektronicznego. Z powołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że wiążący dla ustalenia daty doręczenia pisma w postępowaniu podatkowym drogą elektroniczną jest moment opatrzenia poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, następujący bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 3 (zd. pierwsze) rozporządzenia z dnia 14 września 2011 r., doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2020 r., I SA/Rz 847/19; wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 listopada 2016 r., I SA/Lu 286/16; wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2019 r., I SA/Łd 241/19; wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., I OSK 1729/15). W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji z dnia 23 lipca 2019 r. została przesłana za pośrednictwem platformy ePUAP. Jak wynika z UPD pierwsze zawiadomienie o możliwości odbioru dokumentu utworzone zostało w dniu 23 lipca 2019 r. Informacja podana na UPD wskazuje również, że dokument został odebrany przez adresata w dniu 24 lipca 2019 r. Doręczenie w przedmiotowej sprawie nastąpiło też niewątpliwie na prawidłowy adres wskazany przez pełnomocnika. Bazując na danych zamieszczonych w przedmiotowym UPD, należy przyjąć, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, rozpoczął swój bieg, zgodnie z art. 12 § 1 O.p. w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., w dniu 25 sierpnia 2019 r., a upłynął z dniem 7 sierpnia 2019 r. Odwołanie od ww. decyzji zostało nadane przez Skarżącą w Urzędzie Pocztowym w dniu 8 sierpnia 2019 r. i w tym też dniu wpłynęło do organu, a zatem z uchybieniem terminowi określonemu w O.p. To obligowało organ II instancji do wydania zaskarżonego postanowienia. Sąd zauważa, że doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje dwuetapowo. W pierwszym etapie organ administracji przesyła adresatowi, na uprzednio podany adres elektroniczny, zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego wraz z linkiem umożliwiającym – po spełnieniu określonych warunków - zapoznanie się z pismem oraz jego pobranie. Drugi etap doręczenia pisma to jego pobranie i podpisanie przez adresata urzędowego poświadczenia odbioru (UPO) pisma. Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ II instancji jest w posiadaniu dokumentu doręczenia wygenerowanego z systemu teleinformatycznego, na którym widnieje data odbioru decyzji - 24 lipca 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej natomiast twierdzi, że miał problemy z podjęciem tego dokumentu, co mu się ostatecznie udało dopiero w dniu 25 lipca 2019 r. Sąd stwierdza, że analizowane UPD jest dokumentem spełniającym ustawowe wymagania, a zawierającym wszystkie niezbędne informacje dotyczące przesyłanych zawiadomień o umieszczeniu dokumentu, terminie dostępności, faktycznym odbiorze, czy też uznaniu za doręczony. Tym samym nie sposób przyjąć, jak chce pełnomocnik Skarżącej, aby decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona w dniu 24 lipca 2019 r. Z przedstawionych bowiem okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że sygnalizowane przez Skarżącą problemy techniczne przy doręczaniu ww. decyzji nie wystąpiły. Potwierdza to bowiem informacja pochodząca od administratora e-PUAP-pomoc, a będąca odpowiedzią na skierowaną przez Skarżącą reklamację w zakresie rzeczywistego momentu doręczenia i odbioru decyzji. Sąd stwierdza, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwala uznać, że organ I instancji wykonał wszystkie czynności związane z doręczaniem pisma w formie elektronicznej w sposób poprawny. Wynika to w szczególności z UPD, w którym wszystkie informacje podane są z dokładną datą i godziną wykonania danej operacji. Nie sposób stwierdzić, jak chce tego Skarżąca, że w trakcie wykonywania czynności polegającej na wysyłaniu decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej wystąpiły jakieś problemy techniczne platformy ePUAP, wykluczające prawidłowość doręczenia dokumentu w dniu 24 lipca 2019 r. Wysyłka została dokonana poprawnie, a system nie odrzucił, ani nie wygenerował komunikatu o błędzie przy realizowaniu wysyłki decyzji. O błędach i problemach nie informuje również administrator w odpowiedzi z dnia 18 września 2019 r. Skarżąca nie przedstawiła, także wiarygodnej argumentacji potwierdzającej jej stanowisko w zakresie rzeczywistej daty odbioru dokumentu. Ponadto mając powyższe na uwadze, Sąd wskazuje, że w sytuacji, gdy adresat ma jakiekolwiek problemy z odbiorem korespondencji powinien, celem dołożenia wszelkiej staranności, podjąć niezwłoczne działania mające na celu zgłoszenie problemów do administratora i zadbać o stosowne dowody potwierdzające te starania. Z materiału dowodowego sprawy wynika natomiast, że reklamacja została przez Skarżącą skierowana dopiero w dniu 4 września 2019 r., tj. w dniu odbioru postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Podsumowując Sąd wskazuje, że w przypadku doręczania pism drogą elektroniczną UPD stanowi jedyny dowód doręczenia pisma adresatowi, a zgodnie z kształtującą się linią orzecznictwa w tym przedmiocie, stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Wygenerowanie zatem przez ePUAP UPD w konkretnej dacie dowodzi zatem możliwości odebrania pisma przez jego adresata podpisującego owo poświadczenie. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. Sąd podziela zatem przedstawiony przez organ II instancji pogląd, że dowodem na fakt prawidłowego wyekspediowania przesyłki, daty jej przedłożenia oraz daty odbioru przez adresata jest wygenerowanie przez system prawidłowego UPD. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. Wyroki sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.