II SA/Op 462/19
WyrokWSA w Opolu2020-02-18
Skład orzekający: Jerzy Krupiński, Ewa Janowska, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego jest zasadna, gdy osoba ta opuściła lokal, ale deklaruje chęć utrzymania zameldowania i powrotu do niego, powołując się na konieczność opieki nad chorą matką?Ratio decidendi
Decyzja o wymeldowaniu jest zasadna, gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter trwały i dobrowolny, co oznacza nie tylko fizyczne przebywanie w innym miejscu, ale także wolę opuszczenia dotychczasowego miejsca i zamiar związania się z nowym miejscem. Sama więź emocjonalna z lokalem lub deklaracje chęci powrotu nie są wystarczające, jeśli nie znajdują pokrycia w obiektywnych okolicznościach i pozostają w sprzeczności z innymi dowodami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego. Wniosek o wymeldowanie złożyła M. W., wskazując, że skarżąca opuściła lokal w grudniu 2016 r. bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Organy administracji obu instancji uznały, że skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła lokal, mimo jej twierdzeń o konieczności opieki nad chorą matką i chęci powrotu. Skarżąca zarzuciła organom dowolną ocenę materiału dowodowego i błędne zastosowanie przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 21 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. Ł., zwaną dalej: "skarżącą", jest decyzja Wojewody Opolskiego (zwanego dalej: "organem odwoławczym" i "Wojewodą") z dnia 21 października 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola (dalej: "Prezydent") z dnia 5 sierpnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania skarżącej i innych osób z miejsca pobytu stałego.
Skarga została wniesiona w następującym, wynikającym z akt administracyjnych, stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 3 kwietnia 2019 r. M. W. wystąpiła do Prezydenta z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej oraz M. Ł. i B. W. z miejsca pobytu stałego – lokalu mieszczącego się pod adresem: [...] ul. [...]. W piśmie tym wskazała, że ww. osoby opuściły lokal w grudniu 2016 r. bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.
Decyzją z dnia 5 sierpnia 2019 r. Prezydent, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", orzekł o wymeldowaniu wymienionych we wniosku osób z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu podniósł, że wnioskodawczyni dysponuje tytułem prawnym do wskazanej nieruchomości, natomiast skarżąca i jej syn oraz M. Ł. w niej nie zamieszkują. Przytaczając stosowne fragmenty zeznań wywiódł, że przesłuchani w sprawie świadkowie E. Z. i M. K. stwierdzili, że pod wskazanym adresem widują tylko skarżącą i to bardzo rzadko – kilka razy w roku, świadek K. P. stwierdziła, że nie widuje żadnej z wymienionych we wniosku osób, a po ich wyprowadzeniu się na początku 2018 r. wymieniła w domu zamki. W dniu 1 kwietnia 2018 r. zamki wymieniła też skarżąca. Z kolei świadek A. G. potwierdził, że był świadkiem wyprowadzki skarżącej kilka lat temu. Dodatkowo Prezydent ustalił, że małoletni B. W. nie realizuje obowiązku szkolnego w Publicznej Szkole Podstawowej nr [...] w [...], właściwej dla miejsca jego zameldowania. W konkluzji organ uznał, że osoby wymienione we wniosku opuściły sporny lokal w drugiej połowie 2016 r., bez dopełnienia wynikającego z art. 33 ustawy obowiązku wymeldowania się, co z kolei daje podstawę do władczej ingerencji organu na podstawie art. 35 ustawy. Prezydent zauważył też, że działanie wnioskodawczyni polegające na wymianie zamków mogło być ocenione nagannie, ale miało ono miejsce już po opuszczeniu mieszkania przez dotychczasowych lokatorów, a ponadto nie wystąpili oni z żadnym środkiem prawnym umożliwiającym powrót do tego mieszkania.
W odwołaniu skarżąca i M. Ł. zarzucili dowolną ocenę materiału dowodowego, skutkująca błędnym ustaleniem stanu faktycznego, pominięcie dowodu z przesłuchania stron oraz wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, obowiązujących w zakresie dopełnienia obowiązku meldunkowego.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazał na materialno-prawne podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego - w sytuacji, gdy osoba sama nie wypełniła obowiązku meldunkowego. Podniósł, że prawidłowe rozstrzygnięcie uzależnione jest od dokładnego ustalenia stanu faktycznego – czyli, czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu przez osobę, przy czym rezygnacja z przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, lub w sposób dorozumiany – poprzez zachowanie, które wyraża wolę danej osoby. Opuszczenie lokalu musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu, należało badać zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar stałego związania się z innym miejscem pobytu, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dalej Wojewoda obszernie zrelacjonował treść zeznań poszczególnych świadków, przesłuchanych przez organ I instancji. W tym zakresie omówił zeznania K. P., która zamieszkuje w domu przy ul. [...], zajmując [...] budynku, a która zeznała, że nie widziała skarżącej na terenie nieruchomości od listopada bądź grudnia 2016 r., kiedy to ta się wyprowadziła. Świadek potwierdziła, że B. W. wyprowadził się razem z matką, a M. Ł. wyprowadził się z tego lokalu jeszcze wcześniej niż skarżąca. Potwierdziła to, że 1 kwietnia 2018 r. osoby te włamały się na teren posesji i wymieniły zamek w drzwiach wejściowych. Wcześniej, też w 2018 r. wnioskodawczyni wymieniła zamek w drzwiach głównych, a ponadto pod koniec 2018 r. skarżąca zwróciła się do niej z prośbą o udostępnienie kluczy. Chciała wywieźć rzeczy pozostawione na strychu. Potem przyjechała M. Ł. z partnerem i wprowadzili się do mieszkania na [...], w którym uprzednio zamieszkiwała skarżąca z synem i bratem. Organ odwoławczy przytoczył również zeznania M. K., E. Z. i A. G.
W związku z nieprzesłuchaniem stron postępowania, organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną, na którą wezwał skarżącą, M. Ł. oraz M. W. W jej trakcie A. Ł. przyznała, że od około roku nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, przy czym jej nieobecność wynika z konieczności opieki nad matką. Nie została zmuszona do opuszczenia miejsca pobytu przez właścicieli mieszkania, a zmusiła ją do tego sytuacja życiowa. Dwukrotnie próbowała dostać się do mieszkania, jednak zostało jej to utrudnione przez wymianę zamków. Nie zwracała się do Sądu w sprawie umożliwienia jej powrotu do miejsca zameldowania. Próbowała jedynie uzyskać dostęp do lokalu, gdyż uważa dom przy ul. [...] za swój dom rodzinny. Nie miała zamiaru trwałego opuszczenia tego lokalu i zadeklarowała chęć powrotu do niego. Podkreśliła fakt opłacania przez siebie kosztów wywozu nieczystości z budynku. Wyjaśniła, że zmuszona jest opiekować się swoją matką od ponad roku, a małoletni syn mieszka z nią u jej matki. M. Ł. podczas rozprawy zeznał, że opuścił miejsce pobytu stałego około 2014 r. Związane było to z założeniem przez niego rodziny. W miejscu zameldowania na pobyt stały pojawia się jedynie okazjonalnie. Zeznał też, że traktuje przedmiotowe mieszkanie jako dom rodzinny.
M. W. zeznała, że skarżąca wraz z małoletnim B. W. opuścili miejsce pobytu stałego przy ul. [...] w [...] około trzech lat temu, natomiast M. Ł. około pięć lat temu. Zeznała, że nie utrudniała im dostępu do lokalu, a oni nie wyrażali potrzeby powrotu. Na początku 2018 r. została dokonana wymiana zamka w drzwiach - zaś skarżąca po raz pierwszy zwróciła się o udostępnienie kluczy dopiero pod koniec 2018 r. Skarżąca podkreśliła, że nikt nie poinformował właścicieli lokalu o czasowym lub stałym wyprowadzeniu się, a skarżąca opłaca koszty prądu. W budynku są dwa lokale mieszkalne, z których jeden na [...] zajmuje córka skarżącej M. Ł. wraz z partnerem. Sama nie posiada kluczy do tego mieszkania, a klucze dorabiała jedynie do głównych drzwi wejściowych do budynku.
Konkludując uzupełniony materiał dowodowy Wojewoda uznał, że w chwili obecnej osoby zameldowane nie zamieszkują w miejscu pobytu stałego i nie podjęły one skutecznych kroków prawnych w celu umożliwienia im powrotu do miejsca pobytu stałego. Wojewoda wyjaśnił przy tym, że za miejsce stałego pobytu danej osoby uważać należy miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny, lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, a to w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Stwarza to sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takich osób z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego same nie dopełniły. Deklarowanie przez skarżącą oraz M. Ł. chęci utrzymania zameldowania nie może być przesłanką stanu nieprawidłowości danych zgromadzonych w ewidencji ludności. Wojewoda podkreślił, że celem postępowania o wymeldowanie jest doprowadzenie do zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w tej ewidencji i w konsekwencji do eliminowania tzw. fikcji meldunkowej.
W skardze pełnomocnik skarżącej zarzucił:
- naruszenie art. 80 K.p.a. na skutek dowolnej oceny materiału dowodowego i oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na zeznaniach zawnioskowanych przez wnioskodawczynię świadków A. G. i K. P. oraz na zeznaniach jej siostry K. P., pomimo że zeznania te stały w sprzeczności z zeznaniami bezstronnych świadków E. Z. i M. K. oraz w sprzeczności z okolicznością uiszczania przez skarżącą opłat związanych ze sporną nieruchomością;
- naruszenie art. 80 K.p.a. na skutek niewzięcia pod uwagę wyjaśnień skarżącej dotyczących braku zamiaru opuszczania lokalu, co wyniknęło z konieczności sprawowania opieki nad chorą matką oraz pominięcia niemal codziennej jej bytności w tym lokalu;
- art. 33 i 35 ustawy na skutek błędnego zastosowania do stanu faktycznego sprawy.
Podnosząc takie zarzuty wniósł o uchylenie decyzji zaskarżonej oraz decyzji poprzedzającej w części dotyczącej skarżącej i jej małoletniego syna B. W. oraz o umorzenie postępowania w tym zakresie. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
W uzasadnieniu pełnomocnik rozwinął powyższe zarzuty i opierając się na zeznaniach skarżącej wywiódł, że nie miała ona zamiaru opuszczania lokalu, wyprowadzenie się nie było dobrowolne lecz spowodowane koniecznością opieki nad matką, a ponadto pozostawiła w lokalu część swoich mebli. Istnieje przy tym możliwość powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania, gdyż w spornym lokalu nie przebywa osoba uprawniona, tj. skarżąca, a jedynie jej rodzina (córka). Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżąca "nie ma zamiaru zerwania więzi z tym lokalem", gdyż jest tam stale widywana przez sąsiadów i ponosi częściowe koszty związane z korzystaniem z tego mieszkania. Potwierdziła to świadek E. Z., natomiast świadkowie A. G. i K. P. nie są osobami bezstronnymi i wiarygodnymi.
Organ wnosił o oddalenie skargi i w całości odwołał się do stanowiska zajętego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, że postępowanie o wymeldowanie nie dotyczy prawa do zamieszkiwania w konkretnym lokalu lub budynku, a jedynie stwierdzenia lub nie potwierdzenia faktu zamieszkiwania pod danym adresem. Zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną polegająca na rejestracji stanu faktycznego i nie rozstrzyga związanych z lokalem różnego rodzaju spraw życiowych i bytowych osób w nich zamieszkujących.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej popierał skargę, podkreślając, że skarżąca przebywa czasowo u swojej matki na terenie [...] (bez podania adresu), ale do przedmiotowego lokalu stale przychodzi, gdyż ma tam swoje rzeczy i dodatkowo też ponosi część opłat eksploatacyjnych związanych z tym lokalem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, nadal zwanej ustawą. Zgodnie z art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
W świetle powołanego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
W orzecznictwie sądowym, na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ukształtował się pogląd, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma tam urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13, oraz z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela i uznaje, że zachowuje on aktualność także na gruncie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Porównanie przepisów tej ustawy z przepisami ustawy poprzednio obowiązującej prowadzi do wniosku, że norma prawna zawierająca definicję pobytu stałego została przez ustawodawcę zachowana w dotychczasowym brzmieniu. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. stanowił bowiem, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
To samo dotyczy normy zawartej w art. 35 ustawy, określającej podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o wymeldowaniu. Nadal podstawą wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią tego miejsca i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Z powyższych względów zachowują aktualność również poglądy orzecznictwa wyrażane na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Tym samym, badając zasadność wniosku o wymeldowanie, ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, o jakim mowa w komentowanym przepisie, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne jest z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyroki NSA: z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 376/11; z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10).
Zdaniem Sądu, analiza niniejszej sprawy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że organy obu instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego doszły do prawidłowych wniosków. W kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca nie koncentruje swoich codziennych, życiowych interesów pod adresem, z którego została wraz z nieletnim synem wymeldowana. Powyższe ustalenie pozostaje w zgodzie nie tylko z zeznaniami świadków, którzy z natury rzeczy nie mogą mieć pełnej wiedzy o zachowaniach osób, które są ich sąsiadami, ale przede wszystkim z zeznaniami samej skarżącej złożonymi na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez organ odwoławczy. Na rozprawie tej zeznania składała w obecności ustanowionego przez siebie pełnomocnika i w sposób wyraźny potwierdziła fakt wyprowadzenia się ze spornego lokalu. Zeznała wprost, że od około jednego roku nie zamieszkuje w tym lokalu, a jedynie często w nim bywa, a ponadto nigdy nie zwracała się do sądu o umożliwienie jej ponownego wprowadzenia się do tego lokalu. Okoliczność opuszczenia przez nią lokalu potwierdza również pośrednio fakt uczęszczania jej syna do szkoły podstawowej poza rejonem dotychczasowego ich zameldowania.
Wyjaśnienia skarżącej, że do wyprowadzki została zmuszona na skutek sytuacji życiowej – konieczności sprawowania opieki nad chorą matką, również w istocie potwierdzają ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny, a w szczególności to, że ześrodkowała ona swoje czynności życiowe w innym, nieujawnionym przez nią miejscu – poza lokalem przy ul. [...]. Sama więź natury emocjonalnej z określonym miejscem zamieszkania, co również podkreślała skarżąca i uczestnik M. Ł., nie jest argumentem wystarczającym dla utrzymania zameldowania w tym miejscu (lokalu), a to głównie ze względu na formalno-rejestracyjny charakter tej instytucji, o czym była już wyżej mowa.
Uczestnik M. Ł. również potwierdził na rozprawie administracyjnej fakt wyprowadzenia się z lokalu i brak woli dobrowolnego wymeldowania się z niego.
Sąd nie zgodził się też ze stanowiskiem skarżącej o wadliwym prowadzeniu postępowania przez organy obu instancji, skutkującym wadliwością poczynionych ustaleń faktycznych. W tym zakresie przede wszystkim należy dostrzec, że organ I instancji podejmował wiele prób zebrania kompletnego materiału dowodowego w zakresie wynikającym ze sprzecznych twierdzeń stron, natomiast organ odwoławczy w ramach kompetencji wynikających z art. 136 K.p.a. dodatkowo jeszcze uzupełnił ten materiał o dowód z przesłuchania stron. Skarżąca nie wykazywała przy tym w toku postępowania administracyjnego inicjatywy dowodowej i nie wskazywała na inne dowody, które powinny być przeprowadzone (poza przesłuchaniem stron, zgłoszonym w piśmie odwoławczym). W związku z tym podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności - w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) - nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2406/16).
Tym samym Sąd uznał, że organy prawidłowo oparły się na posiadanym materiale dowodowym, a ten jednoznacznie wskazuje na to, że skarżąca w sposób dobrowolny i trwały opuściła wraz z synem B. W. mieszkanie przy ul. [...] w [...]. Poza tym wskazać należy, że przy ustalaniu zamiaru (tj. jego dobrowolności i trwałości) nie można poprzestać wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanej strony, ale trzeba wziąć pod uwagę obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności towarzyszące opuszczeniu lokalu, jak też zachowanie strony po tym zdarzeniu. Zdaniem Sądu, same deklaracje osoby wymeldowanej o przebywaniu w lokalu lub zamiarze powrotu do lokalu nie wyczerpują znamion pobytu stałego, zwłaszcza jeśli - tak jak w przypadku skarżącej - nie znajdują one pokrycia w zachowaniu strony, jak i pozostają w oczywistej w sprzeczności z pozostałymi dowodami potwierdzającymi fakt niezamieszkiwania w lokalu (skarżąca na swoje miejsce wprowadziła córkę M. z rodziną).
Z wyżej wymienionych przyczyn, Sąd nie podzielił zarzutu skargi co do naruszenia art. 33 i 35 ustawy. W świetle dotychczasowych wywodów zgodzić się należy z oceną organów, że poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniały zastosowanie ww. przepisów, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącą przedmiotowego mieszkania. Przy tym odnotować trzeba, że przy ustalaniu przesłanek wymienionych w przepisie art. 35 ustawy należy mieć na uwadze, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, tak jak i zameldowanie mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Jeżeli zatem dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy.
W przekonaniu Sądu, w niniejszej sprawie wydanie kwestionowanych decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgromadzony materiał dowodowy został przeanalizowany przez organ odwoławczy zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a ocena w tym zakresie nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Stosownie zaś do treści art. 107 § 3 K.p.a., Wojewoda – w sposób wyczerpujący - uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych.
Dodać jeszcze można, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny nie jest więc uprawniony - co do zasady - do prowadzenia postępowania dowodowego i czynienia ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, który miałby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy.
Reasumując, Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowane normy prawne, co uprawniało je do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej, jej syna i uczestnika z miejsca pobytu stałego. Z powyższych względów zarzuty skargi uznać należało za bezzasadne. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło