I GZ 27/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1184/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 3 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1184/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), oddalił wniosek [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w P. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 22 lipca 2019 r. wezwano stronę skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi w dniu 5 sierpnia 2019 r. W piśmie z 16 sierpnia 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, przedkładając jednocześnie potwierdzenie jego uiszczenia. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że prezes spółki, będący osobą wyłącznie upoważnioną do składania dyspozycji obciążenia rachunku bankowego spółki, w okresie od 12 do 19 sierpnia 2019 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu niezdolności do pracy. Dopiero 13 sierpnia 2019 r., poczuł się na tyle dobrze, że był w stanie dokonać stosownego przelewu. Do wniosku załączono kopię zaświadczenia lekarskiego z 13 sierpnia 2019 r. W ocenie Sądu I instancji podmiot gospodarczy jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością musi brać pod uwagę możliwość wystąpienia problemów zdrowotnych członków jej zarządu lub pracowników. Na skarżącej ciążył zatem obowiązek takiego ukształtowania swojej struktury wewnętrznej i organizacji pracy, aby w każdym czasie mogła dokonywać czynności niezbędnych do ochrony jej interesów i zabezpieczyć się przed ujemnymi następstwami takich sytuacji, jak opisana w uzasadnieniu rozpatrywanego wniosku. Fakt posiadania uprawnień do dokonywania przelewów w imieniu spółki tylko przez jedną osobę, nie wyłącza zatem winy w uiszczeniu wpisu po upływie wyznaczonego terminu. Możliwość sprawnego obracania środkami pieniężnymi jest kluczowa w przypadku przedsiębiorców i dopuszczenie do sytuacji, w której nieobecność jednej osoby paraliżuje ten element funkcjonowania spółki i wyrządza jej szkody świadczy o rażącym niedbalstwie. Spółka powinna bowiem wyznaczyć pracownika, który zastępowałaby Prezesa Zarządu w przypadku jego nieobecności, zarówno planowanej jak i wywołanej niespodziewanymi zdarzeniami, lecz zaniedbała tę kwestię. Wymaga podkreślenia, że należyta staranność, będąca kryterium oceny zachowania spółki, polega przede wszystkim na zapobiegliwym przygotowaniu się na okoliczności wyjątkowe, niestandardowe, których skutki - poza przypadkiem działania vis maior - mogą być kontrolowane i niwelowane przez starannie działający podmiot. Na marginesie Sąd zauważył, iż zaświadczenie lekarskie potwierdzające niezdolność Prezes Zarządu do pracy w okresie od 12 do 19 sierpnia 2019 r. zostało wystawione dopiero 13 sierpnia 2019 r. i wynika z niego, że Prezes Zarządu mógł chodzić. Zatem w ocenie Sądu I instancji dokument ten nie dowodzi, że stan zdrowia Prezesa w dniu 12 sierpnia 2019 r. uniemożliwiał mu dokonanie przelewu wpisu od skargi bądź wyznaczenie zastępcy, który dopilnowałby tej czynności. [A.] Sp. z o.o. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi administracyjnej, podczas gdy strona uprawdopodobniła okoliczność braku swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania uiszczenia wpisu opłaty sądowej od wniesionej skargi; - art. 39 pkt 1 p.p.s.a poprzez uznanie, że w granicach udzielonego pełnomocnictwa mieści się obowiązek uiszczenia opłaty sądowej od skargi przez profesjonalnego pełnomocnika, gdy tymczasem materialny obowiązek uiszczenia wpisu ciąży na stronie postępowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz dołączonego do niego zwolnienia lekarskiego prezesa spółki wynika jednoznacznie, że na skutek choroby osoby upoważnionej do dokonywania przelewów bankowych i dysponowania środkami pieniężnymi brak było możliwości uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie. W dniu przypadającym na uiszczenie wpisu pełnomocnik próbował się wielokrotnie kontaktować z prezesem spółki zarówno telefonicznie, jak i mailowo, ale bezskutecznie. Dopiero na drugi dzień prezes spółki skontaktował się z pełnomocnikiem, mówiąc o swojej niedyspozycji. Te okoliczności niewątpliwie wskazują na istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 cytowanej ustawy, należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania terminu. Przenosząc te rozważania na treść rozpoznawanego zażalenia, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły jej uiszczenie wpisu od skargi z zachowaniem wyznaczonego terminu. Skarżąca, wnosząc o przywrócenie terminu, powołała się na chorobę prezesa zarządu – jedynej osoby upoważnionej do dokonywania przelewów bankowych w imieniu spółki. Na tę okoliczność skarżąca przedstawiła zwolnienie lekarskie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminowi, gdyż niekoniecznie wyklucza możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę bądź zlecenie tego innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zwolnienia lekarskiego wynika możliwość chodzenia (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 428/08, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W załączonym do wniosku o przywrócenie terminu zwolnieniu lekarskim w rubryce 16 zaznaczono, że chory może chodzić. W niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że prezes zarządu spółki mimo niezdolności do pracy nie mógł uiścić wpisu sądowego w terminie. Takiego uprawdopodobnienia nie stanowi samo przedłożone zwolnienie lekarskie, ze wskazaniem, że chory może chodzić, zwłaszcza że w dniu 13 sierpnia 2019 r., tj. w okresie trwania zwolnienia lekarskiego, prezes uiścił wpis, mimo trwającej niezdolności do pracy. Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku podmiotów instytucjonalnych o braku winy w uchybieniu terminu nie mogą stanowić niewłaściwy sposób organizacji pracy jednostki, panujące wewnątrz zasady obsługi danej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (por. wyrok NSA z 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99, LEX nr 54141; wyrok NSA z 17 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1464/09, LEX nr 746563). Niewątpliwie taki sposób organizacji pracy w skarżącej spółce, który uniemożliwił uiszczenie wpisu sądowego w związku z chorobą prezesa zarządu, może zostać uznany za okoliczność świadczącą o zawinieniu w uchybieniu terminu. W związku z powyższym należało uznać, że skarżąca nie wykazała, by uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.