II SA/Po 878/19

Dnia 26 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. J. od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2019 r. nr [...] o odmowie wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu działki nr [...] w m. [...] A. W. przywrócenie stanu pierwotnego spowodowanego naruszeniem stosunków wodnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tę wydano w następujących okolicznościach. [...] stycznia 2019 r. do Wójta [...] wpłynęło pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] przekazujące zawiadomienie J. J. z [...] grudnia 2018 r. dotyczące zasypania odcinka rowu melioracyjnego nr [...] oznaczonego na mapie ewid. jako działka nr [...] we wsi [...], gm. [...]. Wójt [...] po wszczęciu postępowania administracyjnego i przeprowadzeniu oględzin działki nr [...] w m. [...] zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wniosków w trybie art. 10 § 1 K.p.a. Następnie decyzją z [...] lutego 2019 r. na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm., dalej: P.w.) odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielowi działki nr [...] w m. [...] – A. W. przywrócenia stanu pierwotnego spowodowanego naruszeniem stosunków wodnych. Wskazał, że A. W. wyjaśniła w trakcie postępowania, iż zakopanie odcinka rowu melioracyjnego nr [...] na jej działce odbyło się zgodnie z prawem, poparte zostało operatem wodnoprawnym przygotowanym przez uprawnioną osobę oraz na podstawie uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...]. (dalej: DZZWP) z [...] września 2018 r. Pozwolenie to stało się ostateczne i wykonalne. Ponadto Wójt ustalił w trakcie oględzin, że zakres i sposób realizacji inwestycji nie narusza stosunków wodnych, brak jest negatywnego wpływu zakopania określonego cieku wodnego na sąsiednie grunty. Nie stwierdzono żadnych podtopień, czy podmoknięć mających swą przyczynę w likwidacji cieku. Zaznaczono, że droga przyległa do działki nr [...] dzieli ją od działek nr [...]; ma ona charakter asfaltowy, a wody spływają bezpośrednio do przyległych gruntów. W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. J. zarzucił Wójtowi [...] naruszenie art. 234 P.w. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że właścicielka działki nr [...] w [...] swymi działaniami nie spowodowała naruszenia stosunków wodnych na jego gruncie. Podniósł, iż wizja z [...] lutego 2019 r. nie potwierdziła negatywnego wpływu zakopania cieku wodnego na sąsiednie grunty, gdyż pominięto okoliczność, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym tę czynność nie stwierdzono ani opadów deszczu, ani śniegu. Trudno więc, by w takich warunkach dochodziło do podtopień. Odwołujący zarzucił Wójtowi również naruszenie art. 129 K.p.a. poprzez błędne pouczenie zawarte w decyzji wskazujące, że odwołanie można wieść w terminie 4 dni od daty otrzymania decyzji, a nie w terminie 14 dni. Wskazał również, że został pominięty w postępowaniu przed DZZWP, w związku z czym decyzji w tym postępowaniu nie wydano zgodnie z prawem. Do odwołania strona załączyła dwie fotografie i mapę wskazując, że wynika z nich, iż istniały rowy, które odprowadzały wodę z okolicznych terenów. SKO w [...] utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję przywołało treść art. 234 ust. 1-3 P.w. i wskazało, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu organ ma obowiązek ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i czy spowodowała szkodę. Spowodowanie przez właściciela gruntu zaś zmiany stanu wody to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Nie każda przy tym zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie powodowała zastosowanie art. 234 P.w., a tylko taka, która negatywnie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Organ musi więc ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą, powstałą na gruncie sąsiednim. Zdaniem Kolegium organ I instancji przeprowadził szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie. A. W. złożyła w toku sprawy wyjaśnienia załączając dokumenty, zgodnie z którymi zakopanie rowu było zgodne z prawem i poparte operatem wodnoprawnym przygotowanym przez uprawnioną osobę oraz uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym. Pozwolenie to stało się ostateczne i wykonalne. Z decyzji tej wynika, że DZZWP ustalił, iż zakres i sposób realizacji inwestycji nie narusza stosunków wodnych i nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Kolegium pouczyło odwołującego, że organem właściwym do wniesienia odwołania od powołanej decyzji DZZWP jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...], a Kolegium nie jest właściwe do rozstrzygania kwestii przysługiwania odwołującemu przymiotu strony w tymże postępowaniu. SKO dodało, że oględziny z [...] lutego 2019 r. na działce nr [...] w [...] ujawniły, że zakopano rów melioracyjny na tej działce, ale nie zaobserwowane podtopień ani podmoknięć będących tego konsekwencją. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, by w wyniku zasypania rowu nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie odwołującego. Słusznie więc organ I instancji wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Kolegium wskazało też, że dokumentacja fotograficzna przedłożona przez J. J. zgodnie z opisem obrazuje sytuację z [...] lutego 2012 r.. i z [...] stycznia 2008 r., a więc z okresu przed uzyskaniem przez A. W. pozwolenia wodnoprawnego z [...] września 2018 r. i przeprowadzenia przedsięwzięcia nim objętego. Zatem okresowe podtopienia działki strony były sutkiem naturalnego ukształtowania terenu bez ingerencji A. W. w układ panujących na nieruchomości stosunków wodnych. Odnośnie zaś pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji Kolegium faktycznie w pouczeniu zaskarżonej decyzji organowi I instancji przydarzyła się oczywista omyłka pisarska, lecz została ona sprostowana (postanowienie Wójta [...] z [...].03.2019 r.). J. J. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO w [...] podniósł zarzuty tożsame do powołanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I-instancyjnej, a także o powołanie biegłego, celem oceny wpływu zasypania rowu melioracyjnego przez A. W. na stosunki wodne na działce skarżącego. Na rozprawie sądowej [...] lutego 2020 r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że organ dokonał błędnych ustaleń, gdyż wizję w terenie przeprowadzono w czasie suszy, a powinno się dokonać jej po ulewnych deszczach. Wskazał na fotografie obrazujące podtopienia na gruncie. Dodał, iż zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona z uwagi na to, że organ I instancji błędnie pouczył stronę o terminie do wniesienia odwołania, co mogło wpłynąć na treść odwołania. Wniósł też o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako niezasadną należało oddalić. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2019 r. zostały wydane zgodnie z prawem. Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 234 Prawa wodnego, którego ust. 1 określa, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie do art. 234 ust. 2 P.w. na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 P.w.). Zgodnie zaś z treścią art. 234 ust. 4 P.w. nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (art. 234 ust. 5 P.w.). Słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Bk 687/19, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymaga podkreślenia, że nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie skutkowała zastosowaniem art. 234 ust. 3 P.w. Musi to być zmiana szkodliwie wpływająca na grunty sąsiednie. Sama więc zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze organu do tego aby uwzględnił on żądania strony (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 28 maja 2019 r., sygn. II SA/Rz 276/19, podobnie WSA w Szczecinie w wyroku z 7 marca 2019 r., sygn. II SA/Sz 25/19, dostępny j.w.). W okolicznościach niniejszej sprawy kluczowym faktem jest to, że A. W. właścicielka działki nr [...] w m. [...] uzyskała ostateczną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...]. z [...] września 2018 r. o pozwoleniu wodnoprawnym uprawniającym ją do likwidacji urządzenia wodnego – końcowego odcinka rowu melioracyjnego na tej działce oznaczonego jako [...] Owa likwidacja, którą następnie faktycznie A. W. wykonała, miała polegać na zasypaniu i wyrównaniu terenu do rzędnych istniejących terenów przyległych. Jak ustalono w trakcie oględzin tej nieruchomości oraz jak wynika to z fotografii załączonych przez skarżącego do wniosku o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie A. W. zasypała rów melioracyny na działce nr [...] w [...] wyrównując teren działki. Zarówno oględziny, jak i dołączona do wniosku strony fotografia nie wykazały związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy likwidacją odcinka rowu melioracyjnego przebiegającego przez ww. działkę a podtopieniami czy podmoknięciami działek należących do skarżącego. Powyższe zostało prawidłowo wykazane i wyjaśnione w uzasadnieniach wydanych decyzji przez organy orzekające. Rację miało też Kolegium wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie sposób uznać za wiarygodny dowód zdjęć dołączonych do odwołania, a wykonanych [...] lutego 2012 r. i [...] stycznia 2008 r., które obrazują podmoknięcia terenu działek skarżącego, albowiem pochodzą one sprzed okresu zasypania rowu melioracyjnego, która to czynność – jak starał się dowieść skarżący – przyczyniła się właśnie do podtapiania należących do niego gruntów. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przez organy orzekające przepisów art. 234 P.w. i przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nieprzeprowadzenie oględzin w okresie występowania licznych opadów nie można uznać za uchybienie organu I instancji. Strona mogłaby z faktu przeprowadzenia oględzin [...] lutego 2019 r. czynić zasadny zarzut, gdyby wykazała, że czas ten był wyjątkowy pod względem niewystępowania opadów deszczu i śniegu od innych okresów roku, co mogłoby mieć wpływ na obraz po usunięciu omawianego rowu melioracyjnego. Odpowiadając na wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego Sąd pragnie wyjaśnić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym jedynym dopuszczalnym dowodem uzupełniającym – w świetle art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: P.p.s.a., jest dowód z dokumentów. Nie można zatem przeprowadzić dowodu z opinii biegłego. Sąd uznał też za chybiony zarzut skarżącego jakoby błędne pouczenie zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie terminu do wniesienia odwołania miało wpływ (jak można przypuszczać negatywny) na treść odwołania. Po pierwsze J. J. wniósł odwołanie z zachowaniem 14-dniowego (a nie jako go błędnie pouczono 4-dniowego) terminu. Po wtóre zaś miał możliwość już po wniesieniu odwołania uzupełnić je kolejnym pismem procesowym o stosowną argumentację. Od wniesienia odwołania do wydania decyzji przez organ II instancji upłynęło przeszło 4 miesiące. Nie sposób uznać więc, że błędne, w wyniku omyłki pisarskiej, pouczenie w decyzji I-instancyjnej miało wpływ na wynik niniejszej sprawy. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.