III SA/Gd 108/20
WyrokWSA w Gdańsku2020-02-27
Skład orzekający: Janina Guść, Jolanta Sudoł, Alina Dominiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ Państwowej Inspekcji Pracy może nakazać pracodawcy zapewnienie instrukcji BHP dotyczącej obsługi maszyny, która nie jest w pełni dostosowana do obsługiwanych elementów i nie zawiera zapisów zabraniających pracy dwuosobowej przy gięciu wielu elementów jednocześnie, a także czy taka instrukcja, nawet jeśli istnieje, ale nie była udostępniona pracownikom w czasie kontroli, może być podstawą do uchylenia nakazu?Ratio decidendi
Organ Państwowej Inspekcji Pracy jest uprawniony do nakazania usunięcia uchybień w zakresie przepisów BHP, w tym zapewnienia pracownikom aktualnych i dostosowanych instrukcji obsługi maszyn. Nawet jeśli pracodawca posiada inną, bardziej szczegółową instrukcję, która nie była dostępna w czasie kontroli, organ ma prawo nakazać zapewnienie instrukcji zgodnej z przepisami, która jest faktycznie udostępniona pracownikom i odzwierciedla rzeczywiste warunki pracy oraz potencjalne zagrożenia. Wypadek przy pracy, nawet jednorazowy, uzasadnia interwencję organu w celu zapobiegania przyszłym zagrożeniom.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu wydanego przez Inspektora Pracy, który zobowiązał spółkę "A" do zapewnienia instrukcji BHP dotyczącej obsługi zaginarki 12M, w pełni dostosowanej do maszyny i zawierającej m.in. zakaz pracy dwuosobowej przy gięciu wielu elementów. Nakaz został utrzymany w mocy przez Okręgowego Inspektora Pracy po rozpatrzeniu odwołania. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Inspektora Pracy z dnia 13 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień oddala skargę.
Nakazem z dnia 30 września 2019 r., wydanym na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 623 ze zm.), art. 207 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 917 ze zm.) oraz § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm.), Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy, Okręgowego Inspektoratu Pracy nakazał A Spółce z o.o. w B. zapewnić instrukcję bhp dotyczącą obsługi zaginarki 12M w pełni dostosowaną do występujących w maszynie obsługiwanych elementów oraz zawierającą między innymi zapis, który wprost zabraniałby pracy polegającej na gięciu jednocześnie dwóch lub więcej osobnych elementów na jednej zaginarce przez dwie lub więcej osób, opis kolejności czynności związanych z uruchomieniem cyklu gięcia - nie wskazano m.in. sposobu postępowania przed rozpoczęciem cyklu pracy i sposobu działania pedału sterującego pracą maszyny zawartego w instrukcji użytkowania prasy.
Organ stwierdził, że w instrukcji bhp stosowanej dla obsługi zaginarki 12M ("Instrukcja bhp przy obsłudze prasy do metali" ) zawieszonej przy zaginarce brak zapisu, który wprost zabraniałby pracy polegającej na gięciu jednocześnie dwóch lub więcej osobnych elementów na jednej zaginarce przez dwie lub więcej osób. Wyżej wskazany sposób wykonywania pracy jest podejmowaniem niepotrzebnego ryzyka. Druga osoba układająca gięty drugi element nie ma wpływu na uruchamianie cyklu pracy maszyny, a operuje rękami w strefie zagrożenia. Praca dwuosobowa na zaginarce jest akceptowalna w wypadku operowania jednym elementem o znacznej szerokości – chwytanym przez dwie osoby w celu umieszczenia w zaginarce.
Inspektor Pracy stwierdził nadto, że instrukcja bhp stosowana dla obsługi zaginarki 12M nie odnosi się bezpośrednio do tej maszyny, albowiem wskazano w niej, że materiał układać należy na matrycy, która nie występuje w zaginarce 12M. Instrukcja wskazuje na zapisy dotyczące prasy mimośrodowej, podczas gdy prasa jest hydrauliczna. Nadto w instrukcji bhp nie opisano kolejności czynności związanych z uruchomieniem cyklu gięcia – nie wskazano m. in. sposobu postępowania przed rozpoczęciem cyklu pracy i sposobu działania pedału sterującego pracą maszyny, zawartego w instrukcji użytkowania prasy (brak wzmianki o dwustopniowym sterowaniu cyklem dociskania i cyklu gięcia oraz sposobie otwierania poprzez mocniejsze naciśnięcie na pedał).
Decyzją z dnia 13 listopada 2019 r. Okręgowy Inspektor Pracy, po rozpatrzeniu złożonego przez A Spółkę z o. o. w B. odwołania, utrzymał w mocy ww. nakaz.
Organ odwoławczy w oparciu o dokumentację kontrolną i załączone do odwołania dokumenty wskazał, że w posiadaniu pracodawcy znajdują się trzy dokumenty, określane jako instrukcje bhp mające zastosowanie do zaginarki 12M : instrukcja opisana w protokole kontroli, która nie odnosi się bezpośrednio do tej maszyny; wyciąg z instrukcji, o którym mowa w odwołaniu , co do którego organ nie może jednoznacznie stwierdzić, czy dokument ten pełnił rolę instrukcji bhp udostępnianej pracownikom oraz kiedy został sporządzony; instrukcja zaginarki 12M załączona do odwołania, która według strony w czasie trwania kontroli była przekazana policji/prokuraturze, spełniająca wymagania § 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. z 2002 r., nr 191, poz. 1596 ze zm.), jednak nie spełniająca wymagań określonych w art. 2374 § 2 k.p. oraz w § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Zasadny jest wobec tego zapis zawarty w zaskarżonym nakazie o konieczności zapewnienia instrukcji bhp w pełni dostosowanej do występujących w maszynie obsługiwanych elementów. Nałożony obowiązek ma bowiem na celu jej opracowanie z uwzględnieniem warunków i zagrożeń występujących na konkretnym stanowisku pracy, które mogą wynikać nie tylko z obsługi urządzenia, którym pracownicy się posługują, lecz również z warunków środowiska pracy.
Organ odwoławczy stwierdził nadto, że zaistniały w zakładzie wypadek udowodnił, że wykonywanie pracy przez dwóch pracowników przy obróbce dwóch elementów stwarza ryzyko znacznego uszczerbku na zdrowiu pracownika wykonującego pracę. Nadto przedstawiona instrukcja, choć nie zawiera wyrażonego wprost zakazu, nie przewiduje funkcji osoby dokonującej obróbki drugiego, czy kolejnego elementu. Nie może ona być uznana za operatora, bowiem w żaden sposób nie ma wpływu na uruchomienie cyklu pracy maszyny. Nie jest też pomocnikiem, bowiem wykonuje pracę samodzielnie nad odrębnym elementem. Ponadto instrukcja posługuje się pojęciem "obrabiany materiał" każdorazowo w liczbie pojedynczej. Tym samym instrukcja przedstawiona przez stronę potwierdza, że urządzenie nie zostało przystosowane do pracy wykonywanej przez dwie lub więcej osoby przy obróbce dwóch lub więcej elementów. Z kolei praca nad jednym elementem, niezależnie od jego rozmiaru, wymaga synchronizacji wykonywanych czynności i pozwala operatorowi na skuteczną kontrolę miejsc pobytu pomocnika/pomocników dla zapewnienia im bezpieczeństwa przy uruchomieniu maszyny. Zdaniem organu ryzyko wynikające z nieprawidłowej eksploatacji zaginarki, tj. obróbki dwóch elementów przez dwie osoby, jest nieakceptowalne.
Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że brak jest możliwości uwzględnienia zastrzeżeń ustnych do przeprowadzonej kontroli, albowiem art. 31 ust. 4 i 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wymaga zgłoszenia zastrzeżeń w formie pisemnej w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu. Tym samym pracodawca, podpisując protokół potwierdził stan faktyczny, opisany w protokole. Nadto w okresie kontroli instrukcja przekazana przez pracodawcę prokuraturze nie była udostępniona do użytku pracowników, co sprawiło, że inspektor zasadnie nakazał zapewnienie instrukcji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję A Spółka z o.o. w B. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez niewłaściwą (dopuszczalność pracy dwóch lub więcej osób na jednej zaginarce) i niepełną ocenę materiału dowodowego (pominięcie części materiałów - w tym instrukcji obsługi i BHP przekazanej do prokuratury – wzięcie pod uwagę jedynie instrukcji skróconej zawieszonej przy zaginarce, a nie tej, która dostępna była dla pracowników i cytowana w notatce), co spowodowało błędne stwierdzenie przez organ, że:
a) strona zobowiązana jest do zapewnienia instrukcji bhp dotyczącej obsługi zaginarki 12M zawierającej zapis, który wprost zabraniałby pracy polegającej na gięciu jednocześnie dwóch lub więcej osobnych elementów na jednej zginarce przez dwie lub więcej osób - podczas gdy praca taka powinna być dopuszczalna (producenci tego typu maszyn dopuszczają pracę kilku osób), pomimo, że maszyna jest dostosowana do gięcia elementów np. 6 m w grubości 0,5 mm, nie ma fizycznej możliwości podania ich do gięcia przez jedną osobę - czasem podczas gięcia znajdować się mogą przy maszynie nawet trzy osoby (należyta komunikacja i zastosowanie się do instrukcji pozwala na uniknięcie wypadków), żadna instrukcja DTR nie określa, co jest elementem długim, krótkim, który nie może być gięty lub może być gięty, a element około 1m jest elementem wystarczającym, żeby mogły giąć dwie osoby jednocześnie, instrukcja jest sformułowana prawidłowo i powinna zawierać jedynie zapisy odnoszące się do czynności mogących spowodować niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia, a nie czynności, które są dopuszczalne i konieczne do eksploatacji maszyn,
b) strona zobowiązana jest do zapewnienia instrukcji bhp zawierającej opis czynności dotyczących cyklu gięcia, gdy kolejność czynności związanych z uruchomieniem cyklu gięcia jest opisana w instrukcji, która została przekazana na Policję i którą załączono do skargi ; jest wyraźny opis cyklów pracy tej właśnie zaginarki; po przekazaniu instrukcji wyciąg z niej przygotował pan J. D. i wyciąg ten jest zamieszczony w notatce ze spotkania (oryginał znajduje się na Hali 1),
2. art. 81a k.p.a. w związku z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości, o których mowa na stronie czwartej tiret drugie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nieuznanie, że wyciąg z instrukcji pełnił rolę instrukcji bhp udostępnianej pracownikom, mimo że nie było przesłanek do stwierdzenia, że roli takiej wyciąg ten nie pełnił, a w materiale dowodowym znajdują się dowody potwierdzające , że funkcję taką pełnił,
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez wydanie decyzji w oparciu o ustalenia protokołu kontroli, co do którego co prawda strona nie wniosła pisemnych zastrzeżeń (wniosła zastrzeżenia ustne), jednak nie oznacza to, że w oparciu o protokół nie odpowiadający stanowi faktycznemu można wydać decyzję, gdyż organ związany jest nie twierdzeniami strony, a winien dążyć do poznania prawdy obiektywnej (materialnej) i wydać decyzję prawdzie obiektywnej (materialnej) odpowiadającej,
4. art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez zobowiązanie strony do zapewnienia instrukcji bhp dotyczącej obsługi zaginarki w pełni dostosowanej do występujących w maszynie obsługiwanych elementów, a więc zobowiązanie strony do nieokreślonego działania, gdyż nie da się zmierzyć, kiedy rzeczywiście zobowiązanie zostanie wykonane,
5. art. 80 k.p.a. przez dokonanie błędnej oceny zebranych w sprawie dowodów i stwierdzenie, że błąd ludzki poszkodowanego nie był bezpośrednią przyczyną wypadku, co w konsekwencji spowodowało nałożenie na stronę błędnych i niepotrzebnych nakazów, które zostały utrzymane zaskarżoną decyzją.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest bezzasadna.
Kwestią niesporną był fakt, że kontrola inspekcji pracy w przedsiębiorstwie skarżącej spółki została przeprowadzona w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 4 czerwca 2019 r., na skutek którego pracownik skarżącej doznał urazu zmiażdżeniowego jednej z rąk , mnogiego złamania palców, urazów nerwów i naczyń palców. W dniu 27 września 2019 r. został sporządzony protokół kontroli, do którego ustaleń skarżąca nie wniosła zastrzeżeń ujętych w tym protokole.
Zgodnie z art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1251, zwanej dalej "ustawą") do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy między innymi nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych. W punkcie 7 lit. a tego artykułu wskazano , że do zadań PIP należy podejmowanie działań polegających na zapobieganiu i ograniczaniu zagrożeń w środowisku pracy, a w szczególności badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz kontrola stosowania środków zapobiegających tym wypadkom.
Zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ustaleniu stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz udokumentowaniu dokonanych ustaleń służy postępowanie kontrolne, przeprowadzane u pracodawców według zasad określonych w rozdziale IV-tym ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, dotyczącym postępowania kontrolnego.
Zgodnie z art. 33 ustawy:
1. W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy:
1) wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a;
2) kieruje wystąpienia i wydaje polecenia, o których mowa w art. 11 pkt 8 i art. 11b;
3) wnosi powództwa oraz wstępuje do postępowania w sprawach, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 11;
4) podejmuje inne działania, jeżeli prawo lub obowiązek ich podjęcia wynika z odrębnych przepisów.
W niniejszej sprawie wydany został nakaz, na mocy którego skarżąca zobowiązana została do zapewnienia pracownikom instrukcji bhp dotyczącej obsługi zaginarki 12M , spełniającej wymogi określone w nakazie. Skarżąca zakwestionowała sposób dokonania ustaleń faktycznych, które były podstawą wydania przedmiotowego nakazu.
Należy wobec tego stwierdzić, że przepis art. 12 ustawy wyraźnie stanowi, że w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych.
Z art. 33 ust 1 pkt 1 ustawy wynika natomiast jednoznacznie, że podstawą wydania decyzji, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a, są ustalenia dokonane w toku kontroli, które - jak wskazuje art. 31 ust. 1, poza wyjątkiem określonym w ust. 10, a dotyczącym decyzji ustnych i poleceń - dokumentowane są formie protokołu.
Skoro tak, to jedynym źródłem ustaleń stanowiących podstawę wydania kwestionowanego nakazu mogły być jedynie okoliczności stwierdzone w protokole kontroli, nie zaś także , czy przede wszystkim, okoliczności nie mające w tym protokole potwierdzenia. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zajętym w wyroku z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 699/14 ( publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) przywołanym także przez organ odwoławczy, że "(...) ustalenia faktyczne, w oparciu o które inspektorzy pracy wydają decyzje na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p. (...) ograniczają się do ustaleń dokonanych w toku kontroli w ramach postępowania uregulowanego w art. 21-37 u.p.i.p. (...). Należy też przyjąć, że inspektorzy pracy nie prowadzą - poza ww. postępowaniem kontrolnym - innego postępowania wyjaśniającego, na podstawie którego wydają przedmiotowe decyzje (nakazy). Z kolei okręgowi inspektorzy pracy, rozpatrujący odwołania od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy zgodnie z przyznaną im kompetencją na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 5 u.p.i.p., nie są umocowani do prowadzenia czynności kontrolnych (art. 17 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 2 u.p.i.p.). (...)".
Zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy protokół podpisuje inspektor pracy prowadzący kontrolę oraz osoba lub organ reprezentujący podmiot kontrolowany.
Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole ( ust. 4).
Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu ( ust. 5).
W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, inspektor pracy przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń - zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu ( ust. 6).
Z powyższych przepisów wynika, że ustawa wskazuje na możliwość zgłoszenia przez kontrolowanego umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli - na piśmie - w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu. Nie było sporne, że protokół kontroli został przez skarżącą ( osobę upoważnioną) podpisany bez zastrzeżeń i że w ustawowym terminie pisemnych zastrzeżeń nie wniesiono. Ewentualne ustne zastrzeżenia czy dokumenty, na które powołuje się skarżąca, niezgłoszone w trybie przewidzianym ustawą, nie mogły w tej sytuacji stanowić podstawy faktycznej wydanej decyzji nakazowej oraz zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Stwierdzenia nadto wymaga, że gdyby nawet uwzględnić fakt posiadania przez skarżącą instrukcji obsługi przedmiotowej zaginarki 12M, na co skarżąca powołała się po zakończeniu kontroli, dołączając kopię do odwołania od nakazu , to fakt ten nie miałby wpływu na treść rozstrzygnięcia, czyli nie mógłby doprowadzić do wzruszenia wydanych decyzji. Treść wydanego nakazu odwołuje się do postanowień rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2003, Nr 169, poz.1650 ze zm.).
Zgodnie z jego § 41:
1. Pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące:
1) stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników;
2) obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych;
3) postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi;
4) udzielania pierwszej pomocy.
2. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów.
Z wydanej decyzji ( nakazu) wynika , że nałożony nią obowiązek związany jest z zapewnieniem pracownikom do stałego korzystania instrukcji bhp do przedmiotowej zaginarki, spełniającej wymogi § 41 ust 2 powyższego rozporządzenia.
Instrukcji obsługi zaginarki, dołączonej do odwołania, na którą powołuje się w skardze skarżąca, nie można uznać - w myśl przepisów przywołanego rozporządzenia - za instrukcję bhp, przeznaczoną do stałego korzystania przez pracowników. Z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że charakter taki pełniła opisana w nim instrukcja wyłożona (zawieszona) przy zaginarce. Do tej właśnie instrukcji , nie zaś do instrukcji, na którą powołuje się skarżąca, pracownicy mieli stały i nieograniczony dostęp. Twierdzenie skarżącej, że jej pracownicy zapoznali się także z przywoływaną przez nią instrukcją obsługi oraz że w każdej chwili mogli uczynić to ponownie, powyższego stanowiska nie zmienia.
Nadmienić też należy, że ze stanowiska samej skarżącej wynika, że przywoływana przez nią instrukcja ( dołączona do odwołania) nie była dostępna dla pracowników w czasie przeprowadzania kontroli przez inspektora pracy i konieczne było sporządzenie z niej wyciągu. Protokół kontroli tymczasem przedstawia stan zastany przez osobę tę kontrolę przeprowadzającą.
Jednak gdyby nawet uczynić założenie, że instrukcja obsługi dołączona do odwołania była udostępniona pracownikom do stałego korzystania, to, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie zawiera ona elementów instrukcji bhp wskazanych w § 41 ust 2 w/w rozporządzenia, tj. nie zawiera jasnego i jednoznacznego opisu czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasad i sposobów bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasad postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Nie spełnia też ona warunków określonych art. 2374 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( tj. Dz.U. z 2019 r. , poz. 1040 ze zm. ), który stanowi, że pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że instrukcję tę można jedynie uznać za spełniającą wymogi § 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 ze zm.).
Przepis § 30 przywołanego rozporządzenia brzmi następująco:
1. Pracodawca powinien zapewnić pracownikom dostęp do informacji, w tym pisemnych instrukcji dotyczących użytkowania maszyn, zwanych dalej "instrukcjami".
2. Instrukcje zawierają co najmniej informacje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:
1) warunków użytkowania maszyn;
2) występowania możliwych do przewidzenia sytuacji nietypowych;
3) praktyki użytkowania maszyn.
3. Instrukcje powinny być zrozumiałe dla pracowników, których dotyczą.
Wskazać należy, że pracodawca ma zapewnić pracownikom stały dostęp nie do jakiejkolwiek instrukcji bhp, ale do instrukcji bhp , która dotyczy konkretnego urządzenia i która jest we właściwy sposób uszczegółowiona.
Skarżąca kwestionowała też nałożenie zobowiązania dotyczącego wprowadzenia zakazu pracy polegającej na gięciu na przedmiotowej zaginarce jednocześnie dwu lub więcej elementów przez dwie lub więcej osoby, poza sytuacją, gdy gięciu podlega przedmiot o znacznej wielkości – czyli przedmiot, którego trzymanie przez jedną osobę jest znacznie utrudnione lub wręcz niemożliwe.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji , że jedną z przyczyn wypadku podczas pracy na zaginarce było wykonywanie pracy przy obróbce dwóch osobnych elementów przez dwóch pracowników. Zgodzić się też trzeba ze stanowiskiem, że praca nad jednym elementem, niezależnie od jego wielkości wymaga synchronizacji czynności i pozwala operatorowi na skuteczną kontrolę miejsc pobytu pomocnika czy pomocników w celu zapewnienia im bezpieczeństwa. Z kolei jednoczesna obróbka dwóch elementów przez dwóch lub więcej pracowników nie zapewnia możliwości pełnej synchronizacji pracy.
Nie ma przy tym, w ocenie Sądu, znaczenia, że wypadek przy pracy przy przedmiotowej maszynie w ciągu wielu lat był tylko jeden. Organy inspekcji pracy mają obowiązek reagowania na wszelkie uchybienia dotyczące zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, co nastąpiło w niniejszej sprawie. Z kolei pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa, wobec czego powinien podejmować wszelkie niezbędne kroki i szczegółowe działania, aby minimalizować wystąpienie ryzyka narażenia zdrowia i życia pracowników.
Nie można też podzielić stanowiska, że organy naruszyły art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że błąd poszkodowanego nie był bezpośrednią przyczyną wypadku , co spowodowało nałożenie na skarżącą kwestionowanego obowiązku.
Zauważyć należy, że tego rodzaju stwierdzenie nie znalazło się w ani w kwestionowanej decyzji, ani w wydanym nakazie, ani w protokole kontroli z dnia 27 września 2019 r. W zaskarżonej decyzji wskazano jedynie, że jednoczesna obróbka dwóch elementów nie zapewnia możliwości pełnej synchronizacji pracy i w sposób niebudzący wątpliwości przyczyniła się do zaistnienia wypadku, natomiast z protokołu kontroli wynika, że sposób korzystania ze zginarki nie zapewnia bezpieczeństwa osobie , która nie ma wpływu na jej uruchamianie.
Ponadto - z uwagi na treść przepisów normujących omawiane kwestie - ewentualna wina poszkodowanego w zaistnieniu wypadku przy pracy bądź jej brak nie miała wpływu na treść przedmiotowej decyzji nakazowej. Wydanie kwestionowanego nakazu było konsekwencją ustalenia, że instrukcja bhp dotycząca zaginarki nie spełnia określonych wymogów oraz że sposób korzystania z zaginarki wiąże się z ryzykiem dla zdrowia i życia pracowników, które może być ograniczone.
W tej sytuacji bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 77 , 80 , 107 § 1 pkt 6 k.p.a. , jak również naruszenia art. 81 a k.p.a., który dotyczy rozstrzygania na korzyść strony wątpliwości w zakresie stanu faktycznego.
Zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. , oparty na twierdzeniu, że nałożony na skarżącą obowiązek zapewnienia instrukcji bhp w sposób wskazany w nakazie jest zobowiązaniem do nieokreślonego działania, bowiem nie da się stwierdzić, kiedy zobowiązanie zostanie rzeczywiście wykonane, także jest niezasadny. Nałożone na skarżącą zobowiązanie dotyczy bowiem w sposób niewątpliwy zapewnienia instrukcji bhp, której obowiązek zapewnienia i elementy wynikają z przywołanego powyżej § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Instrukcja ta ma być w pełni adekwatna do konstrukcji przedmiotowej zaginarki , bowiem z ustaleń poczynionych w toku kontroli wynikało , że dostępna przy zaginarce instrukcja bhp nie odnosiła się do jej elementów konstrukcyjnych. W treści nakazu wskazano też , jakie postanowienia szczegółowe muszą się w instrukcji tej znaleźć.
Mając na uwadze powyższe Sąd, uznając zarzuty skargi za bezzasadne jak i nie znajdując podstaw do uznania , że wydane w sprawie rozstrzygnięcia naruszają prawo, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło