III SA/Gd 699/14
WyrokWSA w Gdańsku2015-01-29
Skład orzekający: Anna Orłowska, Felicja Kajut, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ Państwowej Inspekcji Pracy ma kompetencje do nakazania pracodawcy powołania zespołu powypadkowego i ustalenia przyczyn wypadku, jeśli pracodawca twierdzi, że poszkodowany był zatrudniony na podstawie umowy o dzieło, a nie umowy o pracę?Ratio decidendi
Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym zapobiegania wypadkom przy pracy i ustalania ich przyczyn, ciąży na pracodawcy również wobec osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, np. na podstawie umowy o dzieło. Zdarzenie, któremu uległa taka osoba na terenie zakładu pracy, należy uznać za wypadek przy pracy, a pracodawca jest obowiązany do ustalenia jego okoliczności i przyczyn. Organ Państwowej Inspekcji Pracy ma kompetencje do nakazania takich działań.Stan faktyczny
Skarżący E.J. został zobowiązany przez Inspektora Pracy do powołania zespołu powypadkowego i ustalenia przyczyn wypadku, któremu uległ K.M. w dniu 7 maja 2011 r. Skarżący kwestionował ten obowiązek, twierdząc, że K.M. był zatrudniony na podstawie umowy o dzieło, a nie umowy o pracę, co wyklucza uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy. Organy inspekcji pracy uznały, że strony łączył stosunek pracy, a nawet jeśli była to umowa o dzieło, pracodawca nadal jest zobowiązany do zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ustalenia przyczyn wypadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Inspektora Pracy z dnia 8 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 listopada 2011 r. (nr [...]) Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy decyzję nr 2 zawartą w nakazie Inspektora Pracy z dnia 22 września 2014 r. (nr [...]) dotyczącą powołania zespołu powypadkowego i ustalenia okoliczności wypadku K. M.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy w sierpniu i wrześniu 2011 r. przeprowadzili kontrolę w [...] E. J. w celu zbadania legalności zatrudnienia i przestrzegania prawa pracy. Protokół z kontroli sporządzono w dniu 12 września 2014 r. (nr [...]).
W oparciu o wynik ww. kontroli wydano nakaz z dnia 22 września 2014 r. (nr [...]), skierowany do [...] E. J., w którym Inspektor Pracy polecił w punkcie 1. - zapoznać pracownika Ł. G. z dokonaną oceną ryzyka zawodowego zatrudnionych na stanowisku mechanika, zaś w punkcie 2. - powołać zespół powypadkowy i dokonać ustalenia przyczyny i okoliczności wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r. na terenie zakładu uległ K. M.
Jako podstawę prawną decyzji określonej w punkcie 2. nakazu wskazano art. 11 pkt 6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U Nr 89, poz. 589 ze zm.), art. 234 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – dalej: "k.p." oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870).
E. J. odwołał się od ww. nakazu wnosząc o jego uchylenie w zakresie decyzji wskazanej w punkcie 2., tj. powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyny i okoliczności wypadku, któremu uległ K. M. w dniu 7 maja 2011 r. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że umowa z K. M. została zawarta w dniu 1 kwietnia 2011 r. Wskazał, że samoistna umowa o dzieło nie została wymieniona w art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 167, poz. 1322), a w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki określone art. 3 ust. 3 pkt 13 tej ustawy. Brak jest zatem podstaw do uznania, że zdarzenie z dnia 7 maja 2011 r., w którym uczestniczył K. M. stanowi wypadek przy pracy.
Po rozpatrzeniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia 8 listopada 2014 r. (nr [...]) - działając na podstawia art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a."), art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że w czasie kontroli nie okazano inspektorowi pracy żadnych dowodów potwierdzających zawarcie z K. M. wskazanej umowy o dzieło, a treść odwołania nie wskazuje żadnych nowych dowodów w sprawie.
Ponadto decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie ustaleń zawartych w protokole kontroli, który został podpisany w dniu 12 września 2011 r. przez osobę reprezentującą pracodawcę, bez wnoszenia zastrzeżeń. Oznacza to, że pracodawca nie kwestionował prowadzonego przez inspektora pracy postępowania kontrolnego i całości zgromadzonego materiału dowodowego. W wyniku przesłuchania świadków ustalono, iż zachodziły przesłanki wskazujące na umowę o pracę, takie jak: określenie miejsca i czasu wykonywania umowy, osobiste świadczenie pracy, wynagrodzenie, nadzór kierowniczy. Korespondencja z Powiatowym Urzędem Pracy w G. świadczy zaś o tym, że K. M. miał być zatrudniony w ramach prac interwencyjnych.
W trakcie kontroli okazano inspektorowi pracy zaświadczenie lekarskie K. M. z dnia 1 czerwca 2011 r., dotyczące stanowiska mechanik pojazdowy w firmie [...]. Wprawdzie zaświadczenie zostało wydane po dacie zdarzenia wypadkowego, jednak pośrednio świadczy to o tym, że wolą pracodawcy było zatrudnienie wymienionego w ramach stosunku pracy.
W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że zebrany w trakcie kontroli materiał dowodowy bezpośrednio lub pośrednio potwierdza, iż strony łączył stosunek pracy, który jednak nie został potwierdzony na piśmie. Oznacza to, że pracodawca, stosownie do art. 234 § 1 k.p., jest obowiązany do zbadania okoliczności i przyczyn wypadku z dnia 7 maja 2011 r.
E. J. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji nr 2 zawartej w nakazie organu pierwszej instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie :
1. art. 11 oraz art. 33 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego błędne zastosowanie i samodzielne rozstrzygnięcie przez organ istnienia stosunku pracy, podczas gdy ustawa nie nadaje organom Państwowej Inspekcji Pracy tego rodzaju uprawnień, a stwierdzenie istnienia stosunku pracy może nastąpić wyłącznie w drodze orzeczenia sądu;
2. art. 11 pkt 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego błędne zastosowanie i nakazanie ustalenia okoliczności zdarzenia, które z uwagi na stosunek prawny łączący K. M. ze skarżącym nie stanowiło wypadku przy pracy w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;
3. art. 234 § 1 k.p. poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej nakazania przez Inspektora Pracy powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, które nie stanowi wypadku przy pracy;
4. art. 15 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy po raz drugi przez organ drugiej instancji oraz poprzestanie na niepełnym powtórzeniu wadliwej argumentacji organu pierwszej instancji;
5. art. 7, art. 77, art. 80 oraz 136 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w wyniku czego nastąpiło przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące dokonaniem przez organ dowolnych ustaleń faktycznych, nieznajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym poprzez uznanie, iż strony łączył stosunek pracy, podczas gdy przedmiotowa umowa stanowiła umowę o dzieło;
6. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie, poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja jest błędna, gdyż ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy nie nadaje jej organom uprawnień do ustalania istnienia stosunku pracy, tym samym organy nie posiadają kompetencji do samodzielnego i wiążącego dla pracodawcy ustalenia istnienia oraz treści stosunku pracy. Skarżący powtórzył, że K. M. wykonywał swoje obowiązki na podstawie umowy o dzieło, a zatem nie zaistniały przesłanki do uznania zdarzania z dnia 7 maja 2011 r. za wypadek przy pracy i w dalszej kolejności nałożenia na skarżącego wymienionych obowiązków. Skarżący wskazał, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że dowody z przesłuchania świadków w przedmiotowej sprawie pozwalają na ustalenie istnienia przesłanek określonych w art. 22 § 1 k.p., a tym samym na przyjęcie, iż K. M. pozostawał w stosunku pracy ze skarżącym. W ocenie skarżącego zeznania K. M., wg których nawiązał on stosunek pracy oraz uzyskał zapewnienie ze strony skarżącego, że zostanie on potwierdzony na piśmie, są gołosłowne. Zeznania te nie są wiarygodne także z tego powodu, że przesłuchiwany w oczywisty sposób był zainteresowany w takim przedstawieniu sprawy. Drugi z przesłuchiwanych świadków nie posiada wiedzy w zakresie wykonywania obowiązków przez K. M. Podał jedynie, iż K. M. w trakcie współpracy ze skarżącym zajmował się wyłącznie remontem kontenerów, co stanowiło właśnie przedmiot umowy o dzieło. W ocenie skarżącego na okoliczność zatrudnienia K. M. wskazane było przesłuchanie wszystkich zatrudnionych przez niego pracowników. Również powoływane przez organ pismo z poleceniem zgłoszenia się przez K. M. do Urzędu Pracy, w związku z umową z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie organizacji prac interwencyjnych i refundacji kosztów, nie upoważnia do stwierdzenia, iż wymieniony nawiązał w dniu 2 stycznia 2011 r. stosunek pracy ze skarżącym, a wskazuje jedynie na podjęcie starań zmierzających do zatrudnienia go w przyszłości. W odniesieniu do zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 czerwca 2011 r., dotyczącego stanowiska mechanik pojazdowy, skarżący wskazał, że nie kwestionował zamiaru zatrudnienia K. M. w czerwcu 2011 r. Powyższe zaświadczenie zostało wydane jednak po dacie ww. zdarzenia z maja 2011 r. i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy nie przeprowadził żadnych dodatkowych czynności i w pełni oparł się na ustaleniach organu I instancji, pomimo wiedzy o istnieniu dodatkowych dowodów, które mogły być przeprowadzone. Tym samym organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności poprzez nierozpoznanie w sposób merytoryczny sprawy po raz drugi.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że w ramach dokonywanej kontroli sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 2 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 3 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze w sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 404 ze zm.), zwanej dalej "u.p.i.p." oraz ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej "k.p.", a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870), zwanego dalej "rozporządzeniem".
W zaskarżonej decyzji Okręgowy Inspektor Pracy nałożył na skarżącego obowiązek powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyny i okoliczności wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r., na terenie zakładu pracy ([...] E. J. z siedzibą J. przy ul. [...]) uległ K. M.
Jak wynika z treści skargi (a także wniesionego w toku postępowania administracyjnego odwołania) skarżący kwestionuje zasadność nałożonego nań powyżej wskazanego obowiązku z uwagi na to, że skarżącego z K. M. nie łączył stosunek pracy, a w konsekwencji wypadek, jakiemu uległ K. M. w dniu 7 maja 2011 r. nie był "wypadkiem przy pracy" w rozumieniu ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Co prawda, z wyjaśnień skarżącego wynika, że strony łączyła jedynie umowa o dzieło jednakże była to "samoistna umowa o dzieło" i w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 3 ust. 3 pkt 13 ww. ustawy dla uznania tego zdarzenia za "wypadek przy pracy". Nie było zatem – w ocenie skarżącego - podstawy do zastosowania przez organy inspekcji pracy wobec skarżącego art. 234 § 1 k.p. i wydania – na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 6 u.p.i.p. – decyzji o nakazaniu ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, któremu uległ K. M.
W ocenie Sądu stanowiska skarżącego nie sposób uznać za prawidłowe, gdyż o podstawie nałożenia obowiązku określonego w art. 234 § 1 k.p. nie może decydować okoliczność istnienia stosunku pracy łączącego pracodawcę z osobą, która uległa wypadkowi przy pracy. Przepis art. 234 § 1 k.p. stanowi, że w razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom.
W omawianym kontekście należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 304 k.p. pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (§ 1). Do wymienionych w art. 207 § 2 k.p. obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny warunków pracy należy m.in. zapewnienie rozwoju spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy (pkt 4).
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zdarzenie stanowiące "wypadek przy pracy" - w kontekście realizacji zasad bezpieczeństwa i higieny warunków pracy – należy uniezależnić od istnienia "klasycznego" stosunku pracy, którego jednym z wyznaczników jest świadczenie pracy przez pracownika, tj. osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 k.p.). Z brzmienia art. 207 § 2 w zw. z art. 304 k.p. wynika, że obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (m.in. w zakresie profilaktyki wypadków przy pracy) został nałożony również na pracodawców organizujących pracę wykonywaną przez osoby zatrudnione na innej podstawie niż stosunek pracy (np. na podstawie umowy zlecenia, umowy o roboty budowlane czy umowy o dzieło).
Abstrahując zatem od oceny, czy w dniu wypadku K. M. łączył go ze skarżącym stosunek pracy (jak przyjmują to organy inspekcji pracy), natomiast przyjmując wyłącznie stanowisko prezentowane przez skarżącego, że stosunek łączący go z K. M. miał charakter cywilnoprawny, to należy przyjąć, iż sytuacja taka – w świetle powyższych wyjaśnień – dawała organom wystarczającą podstawę do wydania decyzji i nałożenia na skarżącego obowiązku powołania zespołu powypadkowego oraz dokonania ustalenia przyczyny i okoliczności wypadku przy pracy, któremu w dniu 7 maja 2011 r. na terenie zakładu pracy skarżącego uległ K. M. K. M. – na co wskazywał sam skarżący – świadczył bowiem pracę na podstawie umowy o dzieło. Wykonywanie pracy na tej podstawie nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 239/08, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W zakresie tej odpowiedzialności pracodawca jest m.in. obowiązany – tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - do podejmowania działań polegających na zapobiegniu wypadkom przy pracy, czemu niewątpliwie ma służyć ustalenie okoliczności i przyczyn każdego wypadku. Także wypadku, któremu uległa osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o dzieło, przy czym bez znaczenia z punktu widzenia profilaktyki przeciwdziałania wypadkom pozostaje czy jest to umowa o dzieło, od której pracodawca odprowadza składki na ubezpieczenie wypadkowe (o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy), czy jest to – jak ją nazywa skarżący – "samoistna" umowa o dzieło.
Powyższe znajduje także odzwierciedlenie w przepisach określających kompetencje organów inspekcji pracy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.p.i.p. do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in. nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (pkt 1), jak również podejmowanie działań polegających na zapobieganiu i ograniczaniu zagrożeń w środowisku pracy, a w szczególności badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz kontrola stosowania środków zapobiegających tym wypadkom (pkt 7 lit. a). Przy czym stosownie do art. 10 ust. 2 u.p.i.p. do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy ponadto nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy m.in. osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom wykonującym na własny rachunek działalność gospodarczą w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub przedsiębiorcę, niebędącego pracodawcą, na rzecz którego taka praca jest świadczona (pkt 1).
W myśl art. 11 pkt 6 u.p.i.p. w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie bezsprzecznie wynika, że K. M. w trakcie wykonywania pracy w zakładzie pracy skarżącego w dniu 7 maja 2011 r. doznał urazu kolana. Zdarzenie to – w świetle powyżej zaprezentowanej argumentacji - należy uznać za wypadek przy pracy pociągający za sobą konieczność ustalenia przez pracodawcę okoliczności i przyczyn tego wypadku.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi Okręgowy Inspektor Pracy, jak też orzekający w I instancji Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy, nie naruszyli art. 33 ust. 1 w zw. z art. 11 pkt 6 u.p.i.p. oraz art. 234 § 1 k.p. poprzez orzeczenie o nakazaniu skarżącemu powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyny i okoliczności wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r. na terenie zakładu uległ K. M.
W ocenie Sądu w sprawie nie zostały także naruszone przywołane w skardze przepisy postępowania administracyjnego. Należy zaznaczyć, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku przeprowadzonego u skarżącego (w [...] E. J. z siedzibą J. przy ul. [...]) przez inspektorów pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy postępowania kontrolnego dotyczącego przestrzegania przepisów prawa pracy (w tym stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli przestrzegania przepisów dotyczących legalności zatrudnienia). Tryb postępowania kontrolnego został kompleksowo uregulowany w Rozdziale 4. u.p.i.p. W myśl art. 21 u.p.i.p. postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń. Stosownie natomiast do art. 31 u.p.i.p. ustalenia kontroli dokumentowane są, co do zasady, w formie protokołu (ust. 1), który powinien zawierać m.in. opis stwierdzonych naruszeń prawa oraz inne informacje mające istotne znaczenie dla wyników kontroli (ust. 2 pkt 7). Protokół podpisuje inspektor pracy prowadzący kontrolę oraz osoba lub organ reprezentujący podmiot kontrolowany (ust. 3), natomiast podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole (ust. 4), które należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu (ust. 5). W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, inspektor pracy przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń - zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu (ust. 6).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że postępowanie kontrolne, prowadzone w oparciu o przepisy u.p.i.p. ma swój odrębny przedmiot, którym jest wyłącznie ustalenie stanu faktycznego; postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2259/12, LEX nr 1269642). W myśl natomiast art. 12 u.p.i.p. w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.".
Z powyższego należy wywieść wniosek, że ustalenia faktyczne, w oparciu o które inspektorzy pracy wydają decyzje na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p. (m.in. nakaz określony w art. 11 pkt 6 u.p.i.p.) ograniczają się do ustaleń dokonanych w toku kontroli w ramach postępowania uregulowanego w art. 21-37 u.p.i.p. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 753/11, LEX nr 1102240). Należy też przyjąć, że inspektorzy pracy nie prowadzą - poza ww. postępowaniem kontrolnym - innego postępowania wyjaśniającego, na podstawie którego wydają przedmiotowe decyzje (nakazy). Z kolei okręgowi inspektorzy pracy, rozpatrujący odwołania od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy zgodnie z przyznaną im kompetencją na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 5 u.p.i.p., nie są umocowani do prowadzenia czynności kontrolnych (art. 17 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 2 u.p.i.p.), a zatem zarzut naruszenia przez Okręgowego Inspektora Pracy w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 136 k.p.a. należy uznać za chybiony.
W kontekście zarzutu naruszenia przez Okręgowego Inspektora Pracy przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 7, art. 10, art. 15, art. 77, art. 80 k.p.a. należy raz jeszcze powtórzyć, że rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p. winno było nastąpić w oparciu o ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej u skarżącego kontroli, tym bardziej, że skarżący – poinformowany o możliwości wniesienia umotywowanych zastrzeżeń przed podpisaniem protokołu (art. 31 ust. 4 i 5 u.p.i.p.) – nie wniósł żadnych zastrzeżeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 501/08, LEX nr 532828).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielając słuszność argumentacji organu odwoławczego uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną i orzekł, jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło