II GSK 508/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 972/19 w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę kasacyjną. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. wydaną na podstawie m.in. art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.; dalej: uprd) Prezydent Miasta S. orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Zdaniem organu skarżący wielokrotnie i w sposób istotny naruszał przepisy w zakresie wykonywania badań technicznych pojazdów. Omijanie obowiązkowych czynności kontrolnych (istotnych dla bezpieczeństwa ruchu), wykonywanie badań poza stanowiskiem kontrolnym, błędne klasyfikowanie usterek, skutkujące wydaniem zaświadczenia z niewłaściwie określonym wynikiem badań, nieprawidłowości w dokumentowaniu badań w systemie informatycznym (rejestrze badań technicznych) oraz nieznajomość przepisów, potwierdzona w złożonym oświadczeniu, stanowią, zdaniem organu wystarczające przesłanki do zastosowania wobec diagnosty sankcji wynikających z art. 84 ust. 3 pkt.1 i 2 uprd. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę wskazał, że decyzja o cofnięciu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów ma charakter związany, a jej podjęcie uzależnione jest od ziszczenia się przesłanek, o których mowa w treści przepisu art. 84 ust. 3 uprd. Cofnięcie uprawnień nie jest zatem uzależnione od uznania organu ani od stopnia zawinienia diagnosty. Dalej Sąd stwierdził, że szczegółowy zakres i sposób przeprowadzania badań technicznych określono w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie zakresu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 776; dalej rozporządzenie). W § 2 ust. 1 – 2a rozporządzenia określono zakres okresowego badania technicznego pojazdu, wskazując jednocześnie w ust. 3, że wymagania dotyczące kontroli oraz wytyczne dotyczące oceny usterek dokonywanej podczas przeprowadzania okresowego badania technicznego pojazdu określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, a wymagania dotyczące kontroli oraz wytyczne dotyczące oceny usterek podczas przeprowadzania dodatkowego badania technicznego określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Sąd wskazał, że przyczyną cofnięcia skarżącemu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów były obie opisane w art. 84 ust. 3 uprd przesłanki, to jest przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania (pkt 1) oraz wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (pkt 2). W odniesieniu do pierwszej przesłanki ustalono, że skarżący nie wykonał wszystkich czynności przewidzianych w pkt 3.4, 3.5 i 7.1 Tabeli w Dziale I Załącznika nr 1 do rozporządzenia na stanowisku kontrolnym (sprawdzenie działania wycieraczek, spryskiwaczy szyb i pasów bezpieczeństwa). Uczynił to po zakończeniu badania technicznego pojazdu i opuszczeniu przez pojazd stanowiska kontrolnego. Sąd podkreślił, że badanie techniczne pojazdu odbywa się według określonego przepisami rozporządzenia schematu, a jego celem jest sprawdzenie podstawowych z punktu widzenia sprawności technicznej i bezpieczeństwa ruchu drogowego podzespołów i funkcji pojazdu. Przepisy dokładnie określają jakie elementy i w jaki sposób powinny zostać sprawdzone. Uchybienie tym wymogom skutkuje zastosowaniem sankcji, o której mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 uprd. W odniesieniu do przesłanki drugiej, przyczyną cofnięcia uprawnień było nieprawidłowe ustalenie wyniku badania technicznego jako pozytywnego, mimo stwierdzenia, że w dowodzie rejestracyjnym pojazdu wyposażonego w instalację lpg brak jest odpowiedniego wpisu w tym zakresie. Tym samym, zdaniem Sądu, doszło do naruszenia przepisów regulujących zakres i sposób przeprowadzania badań technicznych pojazdów w sposób opisany w art. 84 ust. 3 pkt 2 uprd. Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż po zwróceniu uwagi przez pracownika starostwa skarżący dokonał zmiany wyniku badania na negatywny. Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, iż powoływanie się przez skarżącego na przepisy nieobowiązującego rozporządzenia przemawia na jego niekorzyść, bowiem diagnostom stawiane są wysokie warunki w zakresie kompetencji i doświadczenia, a także znajomości przepisów w oparciu, o które przeprowadzają badania techniczne pojazdów. Sąd wskazał, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Skarżący nie neguje stwierdzonych uchybień w jego pracy, a podnoszone przez niego zarzuty odnoszą się w głównej mierze do nieprawidłowej oceny ich wagi. Sąd stwierdził, że nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP. Ustawodawca, kształtując odpowiedzialność diagnostów, szczególny nacisk położył na rzetelne i zgodne z przepisami wykonywanie ich obowiązków. Ma to szczególne znaczenie z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego i niedopuszczania do ruchu pojazdów, które nie spełniają wymogów bezpieczeństwa. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej: ppsa). II Skargę kasacyjną wniósł skarżący zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa naruszenie: - przepisów prawa materialnego tj.: 1. art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 uprd poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające cofnięcie uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów skarżącemu; 2. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie sankcji z art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 uprd, która nie wypełnia normy proporcjonalności sankcji administracyjnej; - przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 151 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: kpa), art. 8 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 1 i § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez bezzasadne oddalenie skargi i uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z ww. przepisami postępowania administracyjnego, podczas gdy analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że organ dopuścił się uchybień, które winny skutkować uchyleniem decyzji; 2. art. 141 § 4 ppsa poprzez nieodniesienie się w pisemnym uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów postawionych w skardze i niedostateczne wyjaśnienie dlaczego niektóre z postawionych zarzutów nie zostały uwzględnione, podczas gdy uzasadnienie wyroku winno zawierać m.in. przedstawienie zarzutów postawionych w skardze i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. Jednocześnie na podstawie art. 193 Konstytucji RP i art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) skarżący wniósł o zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego "Czy przepis art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 uprd w zakresie w jakim nakłada na starostę obowiązek cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych bez uwzględnienia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych jest zgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP". III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji, w którym Sąd przyjął, że wobec spełnienia obu przesłanek opisanych w art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ prawidłowo cofnął skarżącemu uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów. Na wstępie należy wskazać, że bezsporne w sprawie pozostają te ustalenia stanu faktycznego, z których wynika, że diagnosta – skarżący, podczas badania technicznego dwóch pojazdów dopuścił się działań niezgodnych z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w toku kontroli jednego z pojazdów skarżący nie wykonał na stanowisku kontrolnym wszystkich czynności przewidzianych w pkt 3.4, 3.5 i 7.1 (sprawdzenie działania wycieraczek, spryskiwaczy szyb i pasów bezpieczeństwa) Tabeli w Dziale I Załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie zakresu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach. Na ocenę tego, że uchybienia te były istotne z punktu widzenia ww. rozporządzenia nie może mieć wpływu ani negatywny wynik tego badania ani też to, że w efekcie poza kontrolą ustalono, że te elementy techniczne pojazdu były sprawne. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji to nie klasyfikacja ewentualnych usterek w działaniu wycieraczek, spryskiwaczy szyb i pasów bezpieczeństwa czy stwierdzenie ich niesprawności miały wpływ na cofnięcie uprawnień, ale zaniechanie przez diagnostę sprawdzenia ich działania w czasie, gdy pojazd znajdował się na stanowisku kontrolnym. Zauważyć bowiem trzeba, że zgodnie z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie zakresu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach, badania technicznego pojazdu polegającego na ponownym sprawdzeniu zespołów i układów, w których stwierdzono usterki, dokonuje się w zakresie ich usunięcia, jeżeli w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia badania sprawdzenia dokonuje stacja, w której te usterki stwierdzono. Zatem aby możliwe było sprawdzenie czy wszystkie usterki zostały usunięte konieczne jest wcześniejsze dokładne ich opisanie. To świadczy o doniosłości badania każdej z usterek. Ponadto, co należy podkreślić ustawodawca ustalając w przepisach art. 84 ust. 3 w zw. z art. 84 ust. 4 skutek stwierdzenia deliktu diagnosty wyraził pogląd - co do zasady - o doniosłości prawidłowości kontroli technicznej dla bezpieczeństwa drogowego. Brak przeglądu (nieprawidłowe wykonanie) lub poświadczenie nieprawdy stoi w oczywistej sprzeczności z założonym celem ustawodawcy — tj. eliminacji z ruchu pojazdów niespełniających wymaganych norm (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 2721/17, dostępny w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny podziela również pogląd Sądu I instancji co do nieprawidłowości ustalenia wyniku badania technicznego, w związku ze stwierdzeniem, że w dowodzie rejestracyjnym drugiego pojazdu wyposażonego w instalację lpg brak jest odpowiedniego wpisu w tym zakresie. Mimo że jest to usterka istotna, a diagnosta powinien w tej sytuacji określić wynik badania jako negatywny, skarżący wydał zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Usprawiedliwianie się brakiem znajomości zmian w przepisach dokonanych 2 lata przed kontrolą musi wpływać na negatywną ocenę w zakresie posiadanych przez skarżącego uprawnień. Tym bardziej, że ze względu na potrzebę eliminowania oraz ograniczenia ryzyka związanego z ruchem, który ze swej istoty jest i tak niebezpieczny, diagnostom, ich wiedzy i doświadczeniu, przyznano szczególną rolę. Odnosząc ww. ustalenia faktyczne do zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że w istocie zarzuty te sprowadzają się do zakwestionowania konstytucyjności przepisu art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W dużej mierze uzasadnienie zarzutów jest powtórzeniem stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich, które zostało przedstawione w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt P 16/16. Niemniej jednak autor skargi kasacyjnej nie dostrzega, że kwestionując zgodność z ustawą zasadniczą art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym zarówno Sąd pytający w sprawie o sygn. akt P 16/16, jak i Rzecznik Praw Obywatelskich odnoszą się do zaniechania uwzględnienia w jego stosowaniu okoliczności podmiotowych i przedmiotowych. Tymczasem w tej sprawie okoliczności i podmiotowe (brak znajomości przepisów obowiązujących w czasie badania technicznego pojazdu) i przedmiotowe (zakres stwierdzonych uchybień i ich skutki) sprawiają, że w ocenie składu orzekającego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jak i do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że skuteczność zarzutów, o których mowa w art. 174 pkt 2 ppsa jest uzależniona od wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem uzasadnienie tych zarzutów sprowadzające się do stwierdzenia, że brak przywołania podstawy prawnej w decyzji organu I instancji stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 kpa, albowiem uniemożliwia odniesienie się do argumentacji organu, a w rezultacie świadczy o naruszeniu przez organ II instancji przepisów art.7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa nie może być traktowane jako wykazanie jakiegokolwiek, a tym bardziej istotnego wpływu na wynik sprawy wskazanych w punkcie II.1. petitum skargi kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania. Podobnie formułując zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa autor skargi kasacyjnej nie wykazał istotnego wpływu, jaki miałoby mieć nieodniesienie się przez Sąd I instancji do zarzutu naruszenia art. 8 § 1 kpa, na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 ppsa to również, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji.