I OZ 165/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 241/19 w sprawie ze skargi J.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 241/19 odrzucił skargę J.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. Jako "[...]" – działka oraz "Nieruchomość [...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 829/15 wydanym w sprawie ze skargi J.S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku z dnia 5 marca 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] ozn. jako "Osada [...]" – działka oraz "Nieruchomość [...]". W pkt. 2 wyroku Sąd stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W pkt. 3 wyroku Sąd zasądził od Prezydenta [...] na rzecz J.S. kwotę 500 zł tytułem sumy pieniężnej, a w pkt 4 oddalił skargę na bezczynność w pozostałym zakresie. W pkt. 5 wyroku Sąd oddalił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wyrok ten. stał się prawomocny z dniem 11 czerwca 2016 r. Dalej Sąd podał, że z treści tego wyroku wynika, że przedmiotem kontroli Sądu była zarówno bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku skarżącej z dnia 5 marca 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. jako "Osada [...]" – działka oraz "Nieruchomość [...]". Natomiast przedmiotem obecnej skargi J. S. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie nierozpoznania tego samego wniosku dotyczącego tej samej nieruchomości i złożonego przez tą samą skarżącą. Stwierdzić zatem należy, że zarówno w sprawie niniejszej, jak i zakończonej wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r. przedmiot sprawy był tożsamy. W związku z tym Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę z uwagi na to, że niniejsza sprawa została już prawomocnie osądzona. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 w zw. z art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 163 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 166 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenia i oceny w zakresie okoliczności istotnych dla merytorycznego rozpoznania skargi, zwłaszcza odnośnie do uprzedniego prawomocnego osądzenia sprawy oraz przez brak rozpoznania zarzutów skargi oraz przez niewłaściwą kontrolę sądową postępowania skarżonego organu oraz przez błędny brak ustaleń i ocen odnośnie przewlekłości oraz związanych z nimi rozstrzygnięć żądanych skargą oraz wadliwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, mimo braku podstaw do takiego odrzucenia wobec braku uprzedniego prawomocnego osądzenia sprawy za okres od dnia 17 marca 2016 r., 2. prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 35 § 1 -3 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 45 § 1 Konstytucji RP przez błędne zastosowanie, w tym wskutek błędnej i niedokładnej kontroli postępowania skarżonego organu oraz przez brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez Sąd. Mając powyższe zarzuty na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Oznacza to, że jeżeli ta sama sprawa jest w toku bądź została przez sąd już raz prawomocnie rozpoznana, to w sytuacji wniesienia skargi na to samo działanie czy akt organu (res iudicata), skarga podlega odrzuceniu. Warunkiem skutkującym zastosowaniem tego przepisu jest zatem tożsamość wcześniej osądzonej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. O tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy występuje między nimi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, zaś tożsamość przedmiotowa ma miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna. Innymi słowy w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz, nie można więc w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji. Odrzuceniu będzie podlegała skarga w sprawie, w której sąd stwierdzi tożsamość przedmiotową i tożsamość podmiotową z inną sprawę będącą w toku lub prawomocnie zakończoną (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H. Beck 2015, s. 362). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić się należy ze skarżącą, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że zakres przedmiotowy niniejszej sprawy jest tożsamy ze sprawą, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 829/15 w pkt 5 oddalił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wskazać należy, że w powyższym wyroku Sąd oceniał przewlekłość postępowania w sprawie od dnia złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania do dnia wyrokowania, a więc do dnia 17 marca 2016 r. i taki jest też zakres przedmiotowy powagi rzeczy osądzonej tego orzeczenia. W niniejszej sprawie natomiast skarżąca w skardze podniosła zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ od dnia wyrokowania, tj. od 17 marca 2016 r. W związku z powyższym nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja opisana w art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji powinien więc rozpoznać ponowną skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, dokonując oceny postępowania organu od dnia wydania poprzedniego wyroku, tj. od dnia 17 marca 2016 r. (sygn. akt I SAB/Wa 829/15), do dnia rozpoznania niniejszej skargi (por. wyroki NSA z 15 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 262/16; z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2329/16; z 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 3017/17). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 P.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.