II FSK 1632/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B[...] sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Go 817/19 w sprawie ze skargi B[...]sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 30 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od B[...]sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 817/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: "WSA") oddalił skargę B[...]Sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: "DIAS")w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i przeprowadzenie dowodu z odpisu pełnego KRS Skarżącej i F. "M." Sp. z o.o., znajdujących się w aktach sprawy, na okoliczność istnienia podstaw do przeprowadzenia kontroli u Skarżącej, braku weryfikacji przez organ drugiej instancji stanu faktycznego ustalonego przez organ pierwszej instancjo, a ponadto o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm., dalej: "u.p.e.a."), poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkuje nieprawidłowym przyjęciem, iż wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia o określeniu wysokości nieprzekraczającej przez Skarżącą kwoty, a w konsekwencji także podstawy do wydania tytułu wykonawczego, w sytuacji gdy podstaw takich nie ma; - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 71a § 1 i 2 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że w trakcie postępowania prowadzonego przez organy administracji nie było potrzeby przeprowadzenia kontroli w powyższym trybie, w sytuacji, gdy okoliczności sprawy, a także zarzuty Skarżącej wskazywały na potrzebę jej przeprowadzenia; - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez Skarżącą i nieprzeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów, w sytuacji gdy przedmiotem zgłoszonych dokumentów są okoliczności mające znaczenie dla sprawy; - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 71 "b" u.p.e.a. w związku z art. 91 u.p.e.a., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności oraz uznaje wierzytelności dochodzone w niniejszym postępowaniu oraz ich wymagalność, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że nie ma podstaw do tego, aby zarzucać Skarżącej bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności; - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 71 b u.p.e.a. w związku z art. 33 § 1pkt 1,2 i 4 u.p.e.a., poprzez: a) nieprawidłowe przyjęcie, że obowiązek będący przedmiotem egzekucji nie został wykonany, a także nie nastąpiło odroczenie wykonania tego obowiązku; b) błędne ustalenie strony zobowiązanej do wykonania obowiązku pieniężnego, który jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie; - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 15 k.p.a. w związku z art. 139 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuistnacyjności postępowania przez organ drugiej instancji i brak przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w sprawie oraz orzeczenie na niekorzyść strony, w sytuacji gdy okoliczności sprawy jak i zarzuty Skarżącej wskazują na istotne okoliczności sporne, niewyjaśnione przez organ pierwszej instancji; - art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez pominięcie i nie odniesienie się do wniosku dowodowego Skarżącej, w sytuacji gdy wniosek dowodowy wniesiony został prawidłowo, a jego przeprowadzenie jest konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. W przedmiotowej sprawie istotą sporu jest kwestia zasadności wydania przez Naczelnika L.[...] Urzędu Skarbowego w Z., prowadzącego postępowanie egzekucyjne, postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej wierzytelności przysługujące zobowiązanej firmie od Skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia przez WSA przepisów postępowania, mających wpływ na wynik niniejsze sprawy, są nie zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poza sporem pozostaje, że w niniejszej sprawie wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, co zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1473/12 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 11/08 (opublikowane w: CBOIS), obligowało Naczelnika L[...].Urzędu Skarbowego w Z. do wydania postanowienia, w którym powinien orzec o niedopuszczalności zarzutów: nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., a nie o nieuwzględnieniu tych zarzutów. Organ egzekucyjny nie był bowiem uprawniony w przedmiotowym postępowaniu do rozstrzygania o prawidłowości określenia Skarżącej wysokości nieprzekazanej kwoty, przysługującej F. "M." Sp. z o.o. Z uwagi na okoliczność, że powyższy przepis nie pozwala na prowadzenie odrębnych postępowań w tym samym przedmiocie, DIAS zobligowany była do uchylenia postanowienia Naczelnika L.[...] Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 15 maja 2019 r. i orzeczenia o niedopuszczalności zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 75 § 1 i art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez DIAS wniosków dowodowych, które - zdaniem Skarżącej - pozwoliłyby na weryfikację zarzutu istnienia i wymagalności wierzytelności przysługującej F."M." Sp. z o.o. od Skarżącej. Podkreślenia wymaga, że dołączone, do zażalenia kopie pokwitowań kasowych i przelewów dotyczyły częściowego uregulowania zaległości w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec F."M." Sp. z o.o., nie stanowiły dowodu uwolnienia się Skarżącej od obowiązku zapłaty wierzytelności na rzecz F."M." Sp. z o.o. Zatem brak było podstaw do przeprowadzania dowodów z ww. dokumentów i wbrew argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej, dowody te nie miały wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Dodatkowo należy zauważyć, że w zażaleniu na postanowienie L.[...] Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 15 maja 2019 r., Skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie ww. dowodów. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego, w sprawie materiału dowodowego, co skutkuje nieprawidłowym przyjęciem, iż wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej przez Skarżącą kwoty, a w konsekwencji także podstawy do wydania tytułu wykonawczego, w sytuacji gdy podstaw takich nie ma". W odpowiedzi na sformułowany zarzut Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocene WSA, iż organ odwoławczy w sposób wyczerpujący dokonał rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wbrew argumentacji Skarżącej, nie została naruszona zasady dwuinstancyjności, wynikająca z przepisu art. 15 k.p.a. Przedstawione powyżej okoliczności, wskazują także na niezasadność zarzutu Skarżącej o braku przeprowadzenia przez organ drugiej instancji kontroli u Skarżącej. Jak już zaakcentowano powyżej, prawidłowość wydania postanowienia z dnia 21 lutego 2019 r. w sprawie nieprzekazanej przez Skarżącą wierzytelności, nie mogła podlegać ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, a tym samym, brak było przesłanek do przeprowadzenia kontroli w powyższym zakresie. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z ugruntowana linią orzeczniczą sądów administracyjnych (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1021/17) "przeprowadzenie takiej kontroli nie jest niezbędne w każdym przypadku, a zwłaszcza wówczas, gdy na podstawie już zgromadzonego materiału dowodowego istnieje możliwość ustalenia, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności". Tożsame stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1153/15 oraz z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2831/14, stwierdzając: "jeśli cel w postaci zebrania materiału źródłowego pozwalającego na stwierdzenie możliwości podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 71a § 9 powołanej ustawy, zostanie osiągnięty w inny sposób, aniżeli w wyniku wspomnianej kontroli, to jej przeprowadzanie uznać trzeba za zbyteczne. Jest bowiem oczywiste, że przejawem nadmiernego formalizmu byłoby oczekiwanie od organu egzekucyjnego, aby ten przeprowadził kontrolę, która miałaby doprowadzić jedynie do potwierdzenia poczynionych już ustaleń. Bez wątpienia wiązałoby się to z niepotrzebnym angażowaniem zarówno tego organu, jak i dłużnika zajętej wierzytelności w dokonanie zbędnych czynności i prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania postępowania w sprawie". W mniejszej skardze kasacyjnej Skarżąca podtrzymuje zarzut błędnego ustalenia osoby zobowiązanego, kwestionując współpracę pomiędzy F.M." Sp. z o.o. i Skarżącą. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy zauważyc, że zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w poprzedzającym je postanowieniu organu pierwszej instancji w sposób obszerny odniesiono się do ww. zarzutu, stwierdzając, iż o powyższym świadczą zapisy w bazie Jednolitego Pliku Kontrolnego, stanowiącego zbiory danych wygenerowane bezpośrednio z oprogramowania księgowego firmy, potwierdzające wystawienie przez F."M." Sp. z o.o. faktur obciążających Skarżącą Należy przy tym podkreślić, że przedmiotowe zapisy są odzwierciedleniem transakcji mających miejsce w obrocie gospodarczym, potwierdzonych przez same podmioty. Obejmują one: numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany, imię i nazwisko lub nazwę kontrahenta, adres kontrahenta, numer dowodu sprzedaży (zakupu), datę wystawienia dowodu sprzedaży/zakup oraz datę sprzedaży, o ile jest określona i różni się od daty wystawienia dowodu sprzedaży/daty wpływu dowodu zakupu. Ponadto podkreślenia wymagają powiązania osobowe F."M." Sp. z o.o. i Skarżącej. Zgodnie z ustaleniami organu egzekucyjnego prezesem obu spółek, na dzień 19 lutego 2019 r., w którym Naczelnik L.[...] Urzędu Skarbowego w Z.wydał postanowienie w sprawie nieprzekazanej przez Skarżącą wierzytelności, a także na dzień 15 kwietnia 2019 r., w którym zostały wystawione przedmiotowe tytuły wykonawcze, był Pan A.B. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do postanowień art. 204 pkt 1 p.p.s.a.