II FZ 270/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2020., sygn. akt I SA/Sz 107/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 5 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 107/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 16 grudnia 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału I z 11 lutego 2020 r. wezwano skarżącego, aby w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, uiścił wpis sądowy od skargi oraz usunął brak formalny skargi, poprzez podanie numeru PESEL skarżącego. Przesyłkę zawierającą odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz wezwanie do usunięcia wskazanego wyżej braku formalnego skargi doręczono skarżącemu 14 lutego 2020 r. W dniu 17 lutego 2020 r. skarżący uiścił na rachunek bankowy Sądu kwotę 500 zł, tytułem wpisu od skargi. Skarżący nie podał natomiast swojego numeru PESEL. Mając na uwadze drugą okoliczność, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), orzekł o odrzuceniu skargi. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący zaskarżył je w całości i wniósł o jego uchylenie i dalsze prowadzenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna przede wszystkim czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 - 4 powołanego przepisu. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2019 r., nadanym przez art. 5 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 934), pierwsze pismo wniesione w danej sprawie po 31 maja 2019 r. powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Ponadto od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (do których należą: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania) pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Wskazane w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b oraz art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. elementy pisma (skargi) mają charakter obligatoryjny, a ich brak, w szczególności brak numeru PESEL oraz uiszczenia wpisu, co do zasady stanowią istotne braki formalne skargi uniemożliwiające nadanie jej dalszego biegu. Wnoszący pismo ma jednakże gwarancję ochrony swojego interesu prawnego, gdyż brak każdego z wymaganych składników treści pisma podlega uzupełnieniu w trybie i na zasadach uregulowanych w art. 49 p.p.s.a. Jeżeli bowiem pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia, a jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie go bez rozpatrzenia. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje w takiej sytuacji skutek w postaci jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Przechodząc do oceny prawidłowości postanowienia wydanego przez Sąd pierwszej instancji należy zaznaczyć w pierwszej kolejności, że numer PESEL skarżącego znajdował się w aktach administracyjnych (np. karta 590). Należy przy tym podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 3 czerwca 2020 r., sygn. akt I FZ 96/20, w zgodzie z którym nie można przyjąć, iż niepodanie tego numeru w skardze, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu (analogicznie: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 366/19, dostępne – CBOSA). W uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia zwrócono uwagę na to, że celem wprowadzenia wymogu podawania numeru PESEL w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu było przede wszystkim zapewnienie jednoznacznej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym (vide druk sejmowy VIII.3260). W rozpoznawanej sprawie pismo skarżącego nie zostało złożone drogą elektroniczną i brak było wątpliwości co do tożsamości skarżącego. W realiach rozpoznawanej sprawy, skoro numer PESEL skarżącego znajdował się w aktach administracyjnych sprawy, odrzucenie skargi wyłącznie z powodu niepodania numeru PESEL bezzasadnie zamknęło skarżącemu drogę do sądu. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (CBOSA), za uwzględnieniem zażalenia w rozpoznawanej sprawie przemawiała zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.