II OZ 981/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "Z." w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1787/19 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "Z." z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 7 września 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1787/19, odmówił Stowarzyszeniu "Z." w [...] przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2020 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że pismem z 26 maja 2020 r. Stowarzyszenie "Z." z siedzibą w [...] wniosło, za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2020 r. Pismem z dnia 3 czerwca 2020 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej kasacyjnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz nadesłanie 3 odpisów skargi kasacyjnej. Jednocześnie wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Powyższe braki miały zostać uzupełnione w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencja zawierająca powyższe wezwanie do uzupełnienia braków formalnych została prawidłowo doręczona na adres pełnomocnika skarżącej w dniu 9 czerwca 2020 r. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej, przy piśmie z 10 czerwca 2020 r. – nadanym w urzędzie pocztowym tego samego dnia, nadesłał brakujące odpisy skargi kasacyjnej. Równocześnie poinformował, że pozostałe braki zostaną uzupełnione bezpośrednio przez skarżącą. Następnie, pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 15 czerwca 2020 r., skarżąca uzupełniła brak formalny skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do napisania i złożenia w jej imieniu skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. W dniu 3 lipca 2020 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącej, w którym "wyraziła czynny żal za przekroczenie terminu do wniesienia opłaty sądowej i prosiła o wyrozumiałość i nieodrzucanie skargi kasacyjnej". Wyjaśniła, że wpis sądowy od skargi kasacyjnej został uiszczony w dniu 29 czerwca 2020 r. na konto Sądu ze względu na zaistniały stan epidemii. Spowodował on, że "terminy zostały przesunięte z 31 marca na 30 czerwca". Skarżąca wskazała również, że dokonuje wpłat poprzez konto elektroniczne z akceptacją dwóch członków zarządu posiadających uprawnienia i aplikację mobilną instalowaną w telefonie komórkowym. Oznacza to, że zgody na przelew i samego przelewu może dokonać obecnie Prezes Stowarzyszenia i Skarbnik Stowarzyszenia. Sam zarząd wykonuje zaś swoją pracę społecznie i nie pobiera z tego tytułu wynagrodzenia. Sąd pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. wezwał skarżące Stowarzyszenie do sprecyzowania, czy jej intencją było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W odpowiedzi skarżąca potwierdziła, że pismo z 3 lipca 2020 r. jest takim wnioskiem. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżące Stowarzyszenie nie wskazało na okoliczność, która w wystarczającym stopniu uzasadniłaby przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został następnie uchylony przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Oznacza to, że od dnia 25 maja 2020 r. rozpoczęły swój bieg terminy sądowe i procesowe. Z tego względu Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, że "terminy zostały przesunięte z 31 marca na 30 czerwca". W ocenie Sądu niezrozumiała jest również kwestia trudności z wykonywaniem przelewów elektronicznych, gdyż zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wpis sądowy może zostać uiszczony osobiście w kasie sądu. Sąd uznał w rozpoznawanej sprawie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Podkreślił przy tym, że na profesjonalnym pełnomocniku, który w niniejszej sprawie sporządził skargę kasacyjną i był obowiązany do uzupełnienia jej braków, ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą wyjątkowe okoliczności warunkujące możliwość przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Zażaleniem Stowarzyszenie "Z." z siedzibą w [...] zaskarżyło powyższe postanowienie. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że ogłoszenie stanu pandemii i w związku z tym realne zagrożenie epidemiologiczne spowodowało zdecydowane ograniczenie działalności Stowarzyszenia. Zarząd i członkowie Stowarzyszenia, wykonujący swoje obowiązki nieodpłatnie, tak jak część mieszkańców [...], po ogłoszeniu izolacji rozjechali się po Polsce. Część nie powróciła do [...] do dnia dzisiejszego wykonując prace zdalnie. Nieregularne spotkania części osób z zarządu Stowarzyszenia zaczęły się dopiero we wrześniu, ale są też takie osoby w zarządzie, które z uwagi na sytuację rodzinną unikają bezpośrednich kontaktów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Przy czym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08). W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że skarżące Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku skargi kasacyjnej poprzez uiszczenie od niej wpisu. Powołane, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, okoliczności nie uzasadniają bowiem braku winy Stowarzyszenia, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym opłaceniu skargi. O ile bowiem należy się zgodzić, że w okresie obostrzeń spowodowanych pandemią koronawirusa wprowadzono szereg ograniczeń, które utrudniały czynności życia codziennego, to jednak zachowanie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw nakładało na Stowarzyszenie obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby jej interesy nie doznały uszczerbku oraz możliwe było podejmowanie przez nią stosownych czynności. Przy czym podkreślenia wymaga, że jak wynika z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, Stowarzyszenie wpłat dokonuje przez konto elektroniczne z wykorzystaniem aplikacji mobilnej zainstalowanej w telefonie komórkowym, a zatem zlecenie przelewu w tej formie nie powinno powodować szczególnych trudności, nawet pomimo sytuacji epidemicznej kraju. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.