I SA/Gd 2149/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2020 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto złotych) tytułem zwrotów kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, wszczął wobec pana S. T. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 3 czerwca 2019 r., obejmującego należność z tytułu przepadku korzyści majątkowej za okres od 1 lipca 2000 r. do 30 czerwca 2004 r. w wysokości należności głównej 194.300 zł. Podstawę wystawienia powyższego tytułu wykonawczego stanowi wyrok Sądu Okręgowego w G., XIV Wydział Karny, sygn. akt [...] z dnia 7 listopada 2016 r. Zawiadomieniem z dnia 18 czerwca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. Zawiadomienie o zajęciu przesłano dłużnikowi zajętej wierzytelności tego samego dnia, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, zgodnie z art. 86 b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1438 ze zm.; dalej określanej jako "u.p.e.a."). Pismem z dnia 19 czerwca 2019 r. bank uznał zajętą wierzytelność, informując o przeszkodzie w realizacji zajęcia w całości ze względu na saldo zajętych rachunków, które wynosi 1.687,50 zł (kwota wolna od zajęcia). Odpis tytułu wykonawczego wraz z wydrukiem zawiadomienia z dnia 18 czerwca 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. zobowiązany odebrał w dniu 1 lipca 2019 r. Pismem z dnia 5 sierpnia 2019 r. zobowiązany wniósł skargę na czynność, dokonaną na podstawie zawiadomienia z dnia 18 czerwca 2019 r. Uzasadniając skargę zobowiązany wyjaśnił, że 1 sierpnia 2019 r. na rachunek bankowy w A S.A. wpłynęło wynagrodzenie w wysokości 15.286,02 zł, z którego zajęto kwotę 14.299,68 zł. W ocenie zobowiązanego czynność ta została dokonana z naruszeniem art. 86 § 3 Kodeksu pracy. Zobowiązany wniósł ponadto o zwrot 50% kwoty 15.286,02 zł, tj. 7.643,01 zł, czyli połowy wynagrodzenia jakie wpłynęło na rachunek bankowy. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 61a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 26 września 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 54 § 1 i 4, art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. Dyrektor wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że czternastodniowy termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne dokonane w oparciu o tytuł wykonawczy z 3 czerwca 2019 r. zaczął biec od dnia 2 lipca 2019 r. i upłynął z dniem 15 lipca 2019 r. Tymczasem zobowiązany nadał przesyłkę zawierającą skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego w dniu 6 sierpnia 2019 r., uchybiając tym samym terminowi przewidzianemu do wykonania tej czynności. Wraz ze skargą zobowiązany nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, co czyni złożoną skargę bezskuteczną. W związku z czym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do jej merytorycznego rozpatrzenia. Ustosunkowując się do kwestii zwrotu 50 % kwoty15.286,02 zł, tj. 7.643,01 zł Dyrektor wyjaśnił, że w chwili wpływu tych środków pieniężnych na rachunek bankowy przestały one mieć charakter wynagrodzenia i stały się wierzytelnością na rachunku bankowym, która podlegała zajęciu na podstawie doręczonego bankowi zawiadomienia, zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. Przedmiotowe zajęcie obejmuje również środki pieniężne, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a które zostały przelane na ten rachunek po jego dokonaniu. Wskazując na treść art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm.) Dyrektor wyjaśnił, że w odróżnieniu do dokonanego zajęcia rachunku bankowego w A S.A. na podstawie zawiadomienia z dnia 18 czerwca 2019 r., samo przekazanie przez bank organowi egzekucyjnemu środków pieniężnych nie jest czynnością egzekucyjną, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do kwestii egzekucji z wynagrodzenia za pracę, Dyrektor stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie zastosował środka egzekucyjnego określonego w art. 72 u.p.e.a. Dyrektor wskazał także, że uzyskana w toku prowadzonej egzekucji administracyjnej z rachunku bankowego kwota w wysokości 14.373,80 zł została rozliczona i w dniu 12 sierpnia 2019 r. należna jej część przekazana wierzycielowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jego zmianę lub nakazanie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej ponownego rozpatrzenia zażalenia na czynność komornika jaką było zajęcie wynagrodzenia w dniu 1 sierpnia 2019 r., wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Postanowieniom organów obu instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa, tj.: art. 9 § 1 u.p.e.a. oraz art. 87 § 3 pkt 2 i art. 86 § 3 Kodeksu pracy, poprzez zajęcie wynagrodzenia w całości, tj. kwoty 15.286,02 zł; art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., poprzez celowe dokonanie przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego, zamiast zajęcia wynagrodzenia za pracę w celu zajęcia wyższej kwoty przysługującej wierzycielowi. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. W niniejszej sprawie wskazaną przez organ prawną podstawą postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną był art. 54 § 4 u.p.e.a. Należy zauważyć, że zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne został określony w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Czynnościami egzekucyjnymi są działania organu egzekucyjnego, w tym również podejmowane na jego zlecenie lub wezwanie, podejmowane w ramach postępowania egzekucyjnego, które prowadzą do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. J. P. Tarno (red.) "Doradca podatkowy w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, WKP 2012, https://sip.lex.pl/#/monograph/369239616/171003). Ustawodawca, ze względu na różnorodność czynności faktycznych stanowiących czynności egzekucyjne, nie precyzuje katalogu czynności (por. I. Kamińska, J. Matuszewicz, M. Rozbicka – Ostrowska, "Komentarz do spraw administracyjnych", WK 2015, https://sip.lex.pl/#/monograph/369355055/287248). Czynność egzekucyjną stanowią wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Są to zatem czynności faktyczne i materialno – techniczne organu egzekucyjnego (por: "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Warszawa 2014, s. 269). Przedmiotem skargi może być konkretna czynność egzekucyjna o charakterze wykonawczym. Skarżący podjął działanie mające na celu przeciwdziałanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę przekazywanego przez pracodawcę na zajęty rachunek bankowy. Z treści pisma z dnia 5 sierpnia 2019 r. jednoznacznie wynika, że skarga na czynność komornika dotyczy zajęcia kwoty 14.299,68 zł. Źródłem przelewu na łączną kwotę 15.286,02 zł było wynagrodzenie za pracę. Skarżący jednoznacznie sprecyzował żądanie obalenia konkretnej czynności egzekucyjnej, czyli dokonania egzekucji z rachunku bankowego z naruszeniem gwarancji kwoty wolnej od podatku. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do podejmowania czynności wynikających z art. 36 § 1 u.p.e.a. określających możliwości zapobieganiu niezgodnemu z prawem zajęciu lub przekazywaniu przez bank środków pieniężnych, które nie podlegają egzekucji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest czynność zajęcia kwoty pochodzącej z wynagrodzenia za pacę. Wbrew stanowisku organu przedmiotem zajęcia z rachunku bankowego nie mogą być wierzytelności pieniężne bez względu na źródło ich pochodzenia. W ocenie Sądu zawarte w definicji art. 1a u.p.e.a. wskazanie, że czynność egzekucyjna to działanie podejmowane przez organ egzekucyjny, nie może być rozumiane jako wykluczające uznanie za czynności egzekucyjne działania banku w ramach egzekucji z rachunku bankowego. Zajęcia wierzytelności z rachunku dokonuje organ egzekucyjny (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skutkuje zakazem dokonywania przez bank wypłat bez zgody organu egzekucyjnego (art. 81 § 4 u.p.e.a.). Brak zgody organu egzekucyjnego uzasadnia stwierdzenie, że wstrzymanie wypłat jest faktyczną czynnością realizowaną przez organ egzekucyjny. W ocenie Sądu organ egzekucyjny błędnie uznał, że skargę na czynność egzekucyjną skarżący mógł złożyć w terminie, którego bieg rozpoczął się w dniu 1 lipca 2019 r. w związku z doręczeniem wydruku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Sąd nie podziela poglądu, że niezależnie od źródła przychodu wpłata na rachunek bankowy powoduje możliwość prowadzenia egzekucji na zasadach określonych w art. 54 § 1 ustawy Prawo bankowe. Organ nie kwestionuje, że w dniu 1 sierpnia 2019 r. na rachunek bankowy wpłynęło wynagrodzenie skarżącego za pracę. Termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną powinien być liczony od daty dokonywania czynności, zatem od daty wstrzymania wypłaty i przekazania wierzycielowi kwoty wpłaconej na rachunek bankowy, której źródłem jest wynagrodzenie. Skarga na czynność egzekucyjną powinna gwarantować stronie pełną i realną ochronę w razie wystąpienia nieprawidłowości w egzekucji administracyjnej, wobec czego organ nie może uchylać się od zapewnienia stronie możliwości dochodzenia swych praw w ramach tego środka, stwierdzając, że to wyłącznie bank ma świadomość pochodzenia wpływających na rachunek środków pieniężnych, a zatem to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek oceny, czy środki pieniężne podlegają wyłączeniu spod egzekucji i związana z tym odpowiedzialność (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 3034/18). Tryb egzekucji z rachunku bankowego wymaga uwzględnienia art. 9 § 1 u.p.e.a. oraz art. 871 Kodeksu pracy. Nie jest dopuszczalna egzekucja wierzytelności za pracę w części podlegającej ochronie umożliwiającej pozostanie w dyspozycji dłużnika środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wbrew stanowisku organu przedmiotem zajęcia z rachunku bankowego nie mogą być wierzytelności pieniężne bez względu na źródło ich pochodzenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1914/19). Zdaniem Sądu organ egzekucyjny nie może poprzestać na ogólnej wiedzy co do przedmiotu zajęcia w postaci środków pieniężnych z rachunku bankowego. Organ, dokonując czynności egzekucyjnej, obowiązany jest wiedzę tę weryfikować z uwzględnieniem ważnego interesu zobowiązanego. Wbrew stanowisku organu ochrona wynagrodzenia za pracę powinna odpowiadać identycznym standardom prawnym niezależnie od sposobu przekazywania przez pracodawcę należności w formie przelewu na rachunek bankowy lub w formie wypłaty gotówkowej. W ocenie Sądu nie jest intencją ustawodawcy, aby właściciel rachunku bankowego był zobowiązany do wnoszenia w terminie liczonym od daty zajęcia rachunku bankowego skargi w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., jeżeli nie kwestionuje czynności zajęcia, a przedmiotem skargi jest czynność związana z wadliwą egzekucją z wynagrodzenia za pracę. Strona ma prawo podejmować działania poprzez skargę na czynność egzekucyjne, jeżeli zgłasza zarzut naruszenia prawa w odniesieniu do konkretnych środków ze źródła podlegającego ochronie. Prawo takie nie przysługuje stronie w odniesieniu do wpływających na rachunek bankowy ze źródeł, odnośnie których ustawodawca nie przewidział szczególnych zasad egzekucji. W ocenie Sądu brak podstaw do wywodzenia możliwości ochrony procesowej strony w trybie wniosku o przywrócenie procesowego terminu z art. 54 § 1 u.p.e.a. Przyjęcie odmiennego poglądu naruszałoby gwarancję procesowej sytuacji strony. Poziom ochrony interesów i praw zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym powinno odpowiadać poziomowi ochrony w ramach postępowania jurysdykcyjnego (por. P. Przybysz, "Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji"’ LEX 2012, https://sip.lex.pl/#/monograph/369243969/340424). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni, że skarga na czynność egzekucyjną dotyczącą wynagrodzenia za pracę przekazanego na rachunek bankowy została wniesiona w terminie. Organ dokona oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o prowadzeniu egzekucji z wynagrodzenia. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.