II SA/Go 123/20
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2020-03-25
Skład orzekający: Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Jacek Jaśkiewicz, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego złożony po terminie, ale uzasadniony potencjalnym fałszem dowodów lub oczywistym interesem społecznym, powinien zostać rozpoznany merytorycznie, czy też organ powinien odmówić jego rozpoznania z powodu uchybienia terminu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy obu instancji prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez wnioskodawcę miesięcznego terminu do jego złożenia. Nawet jeśli istnieją przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu, nie można skutecznie kwestionować postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu, podnosząc, że termin ten nie ma znaczenia, ponieważ postępowanie może zostać wznowione z urzędu. Organ nie ma obowiązku wszczynania postępowania z urzędu na żądanie strony, gdy ta przekroczyła termin do złożenia wniosku.Stan faktyczny
Wnioskodawca W.B. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z listopada 2017 r. w sprawie usunięcia odpadów, wskazując jako przesłanki art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (nieuczestniczenie w postępowaniu) oraz art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (fałszywe dowody). Organy obu instancji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że wnioskodawca uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku, ponieważ dowiedział się o decyzji znacznie wcześniej niż twierdził. Wnioskodawca w skardze do WSA zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zasady zaufania, statusu strony, terminu do złożenia wniosku oraz niewznowienia postępowania z urzędu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi W.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., aktualnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), Prezydent Miasta, po rozpoznaniu wniosku W.B., odmówił wznowienia postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. znajdujących się w konstrukcji realizowanej drogi dojazdowej w ciągu ul. [...] na działce nr ew. [...], zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...].
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że W.B. złożył w dniu 18 października 2019 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r., wskazując jako przesłankę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i twierdząc, że jako strona nie brał udziału w tym postępowaniu. Ponadto podniósł, że powinno się wznowić postępowanie, gdyż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Powołując się na orzecznictwo administracyjne Prezydent Miasta podkreślił, że w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego organ, który wydał decyzję w sprawie w I instancji bada, czy podanie o wznowienie postępowania wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowieniowe, a także czy został zachowany termin do złożenia podania określony w art. 148 § 1 k.p.a. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia w przedmiocie wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 3 k.p.a.). Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania. Zdaniem organu jedna z przesłanek wznowienia postępowania, tj. wskazanie ustawowych przesłanek wznowieniowych została przez wnioskodawcę spełniona. Wnioskodawca nie spełnił natomiast drugiej przesłanki, tj. przesłanki wniesienia podania przez stronę. Stroną postępowania o nakazanie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest bowiem - zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 701 ze zm.) - posiadacz odpadów. Jest nim, zgodnie z art. 3 § 1 pkt 19 tej ustawy, wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Stroną postępowania o usunięcie odpadów jest także władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów. Zdaniem organu, W.B. nie był ani posiadaczem odpadów, ani władającym powierzchnią ziemi, a co za tym idzie nie był stroną w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r. Jednocześnie jednak organ podkreślił, odwołując się do orzecznictwa, że ocena czy wnoszący podanie o wznowienie postępowania posiada przymiot strony może nastąpić dopiero w późniejszym etapie po wznowieniu postępowaniu.
W związku z tym organ stwierdził, że przesłanką przesądzającą o braku możliwości wznowienia postępowania na wniosek W.B. jest brak zachowania terminu na jego złożenie. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wnioskodawca twierdzi, że o wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. dowiedział się w dniu 9 października 2019 r., gdy otrzymał ją w trybie dostępu do informacji publicznej. Z dokumentacji posiadanej przez organ wynika jednak, że już pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpił on o kserokopię przedmiotowej decyzji, która została mu przesłana wraz z pismem organu z dnia [...] lutego 2018 r. (data odbioru przesyłki: 16 lutego 2018 r.). Ustawowy termin jednego miesiąca nie został zatem zachowany.
Od powyższego postanowienia zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł W.B. wskazując, że jako strona nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Prezydenta Miasta z [...] listopada 2017 r. W ocenie żalącego, posiadanie przez niego statusu strony wynika z faktu, że postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział Karny z dnia [...] maja 2019 r., [...], został uznany za pokrzywdzonego w sprawie karnej dotyczącej nielegalnego wysypiska śmieci zlokalizowanego na działkach nr ew. [...]. Ponadto skarżacy wskazał, że należy wznowić postępowanie, ponieważ dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.). W ocenie żalącego odwierty geologiczne wykonane zostały na okoliczność "dobrze lub źle wykonanej drogi, a nie na potwierdzenie lub wykluczenie istnienia dzikiego wysypiska śmieci i nielegalnego składowania odpadów przez Pana S.". Na okoliczność, że dowody są fałszywe skarżący przedłożył zdjęcia wykonane 27 lipca 2015 r., na których ma być widać dziesiątki ton destruktu drogowego wymieszanego z innymi odpadami wysypanego w maju i czerwcu 2017 r. w miejsce stawu.
Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało dnia [...] grudnia 2019 r. postanowienie nr [...], którym utrzymało zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności omówił zasady postępowania wznowieniowego, przytaczając treść przepisów art. 145, art. 145a, art. 145b, art. 147, art. 148 oraz art. 149 k.p.a. W szczególności organ zwrócił uwagę, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania
z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2), a zachowanie tego terminu organ powinien badać z urzędu.
Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie organ II instancji wskazał, że przez "dowiedzenie się przez stronę o decyzji" uznaje się dzień,
w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami istotnymi tej wiedzy - niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi - jest fakt wydania decyzji
i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. Jest to zatem dzień, w którym strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono,
w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Wystarczy, jeżeli strona posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie o wydaniu decyzji kończącej postępowanie, którego wznowienia żąda wnioskodawca, dowiedział się co najmniej dnia 30 stycznia 2018 r., bowiem tego dnia złożył wniosek o udostępnienie treści decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dnia 16 lutego 2018 r. nastąpił odbiór przesyłki przez wnioskodawcę, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Wobec tego, w ocenie organu, nie znajduje żadnego potwierdzenia oświadczenie wnioskodawcy w podaniu o wznowienie, że o decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r. miał się dowiedzieć dopiero 9 października 2019 r., gdy otrzymał ją w trybie dostępu do informacji publicznej. Strona nie przedstawiła na to żadnych dowodów. Również termin jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie został zachowany w przypadku twierdzeń strony o fałszywych dowodach w postaci zarzutu, że odwierty geologiczne wykonane zostały na okoliczność "dobrze lub źle wykonanej drogi, a nie na potwierdzenie lub wykluczenie istnienia dzikiego wysypiska śmieci i nielegalnego składowania odpadów przez Pana S." oraz przedłożonych zdjęć i raportu z badań stanu czystości gruntu na terenie działki nr [...] zlokalizowanych przy ul. [...]. Raport został bowiem opracowany ostatecznie [...] czerwca 2019 r., wniosek o wznowienie został natomiast złożony dnia 18 października 2019 r., a zatem ponad cztery miesiące po opracowaniu raportu na zlecenie wnioskodawcy – W.B..
W związku z powyższym Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił uchybienie przez wnioskodawcę terminu jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, że należy w niniejszej sprawie wznowić postępowanie niezależnie od tego czy wniosek pochodzi od strony czy od osoby fizycznej, organ przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i dodał, że fałszerstwo dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Dopiero po zapadnięciu orzeczenia sądu lub innego organu potwierdzającego popełnienie przestępstwa, w wyniku którego doszło do wydania kwestionowanego postanowienia, wniosek o wznowienie postępowania może być skuteczny. Wyjątek od tej reguły wynika z art 145 § 2 k.p.a., zgodnie z którym
z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zatem fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Drugi wyjątek zawarty jest zaś w art. 145 § 3 k.p.a., według którego dopuszczalne jest wznowienie postępowania także
w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze, Kolegium za zasadne uznało twierdzenie organu I instancji co do uchybienia przez W.B. terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z [...] listopada 2017 r., co stanowiło podstawę do podjęcia postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W.B., w której zarzucił naruszenie:
1. art. 8 k.p.a. przez nieprzyczynienie się do zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania dla zagwarantowania równości wobec prawa, podważając zasadę ogólnego pogłębiania zaufania do organów państwa, zwłaszcza przez niewznowienie przedmiotowego postępowania w obliczu faktu, iż stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony w oparciu o dowody, które okazały się fałszywe bowiem podmioty zobowiązane na mocy przedmiotowej decyzji do usunięcia z terenu działek zalegających odpadów tego nie uczyniły, co uzasadnia wznowienie przez organ postępowania z urzędu;
2. art. 147 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez uznanie, iż skarżący nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy przedmiotowa sprawa niewątpliwie dotyczy jego interesu prawnego, co ma również wyraz w zainicjowanym przez skarżącego postępowaniu toczącym się przed Prokuraturą Rejonową
[...], a dotyczącym powstałego wysypiska śmieci, w którym przyznano mu status pokrzywdzonego;
3. art. 148 § 1 k.p.a. przez uznanie, iż skarżący wystąpił z wnioskiem
o wznowienie postępowania z przekroczeniem ustawowego miesięcznego terminu, podczas gdy skarżący dowiedział się o wydaniu w przedmiotowej sprawie decyzji
w dniu 9 października 2019 r., kiedy otrzymał jej odpis w trybie udostępnienia informacji publicznej, zaś wniosek o wznowienie postępowania wystosował
18 października 2019 r., a więc w przepisanym ustawowo terminie;
4. art. 145 § 2 k.p.a. przez niewznowienie postępowania przed stwierdzeniem przez sąd faktu popełnienia przestępstwa, które na gruncie zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego jest oczywiste, bowiem podmioty zobowiązane na mocy przedmiotowej decyzji do usunięcia z działek zalegających tam odpadów i ziemi tego nie uczyniły, a de facto rozplantowały je na przedmiotowym terenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie pod względem legalności – przeprowadzonej w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) - jest opisane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta, którym odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do jego składowania lub magazynowania, zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r., [...].
Podstawę wskazanych powyżej postanowień stanowił art. 149 § 3 k.p.a., zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, a to wobec stwierdzenia, że podanie o wznowienie wyżej wskazanego postępowania zostało złożone przez skarżącego z naruszeniem terminów określonych w art. 148 k.p.a. W myśl tego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§1), natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się
o decyzji (§2). Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania podejmowane jest na pierwszym etapie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania. Etap ten
- poprzedzający etap rozpoznania sprawy wznowieniowej i zbadania podstaw wznowienia - obejmuje, jak wynika z art. 148 k.p.a., badanie zachowania przez wnioskodawcę miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz badanie wykazania we wniosku jednej z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, a określonych w art. 145 § 1 k.p.a., a także w art. 145a
i art. 145b k.p.a. (por. wyrok NSA z 9 listopada 2012 r., II OSK 1211/11). Ustawodawca przywiązuje - z uwagi na wyrażoną w art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych - dużą wagę do tego, aby wniosek o wznowienie postępowania był dopuszczalny oraz aby nie dochodziło do przeprowadzenia tego postępowania, gdy wnioskodawca nie wykaże okoliczności z art. 148 k.p.a. (por. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., II OSK 2928/18). Co więcej podnosi się, że przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w razie niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważności (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., II OSK 374/11). Analiza podania o wznowienie postępowania, złożonego w dniu
18 października 2019 r., wskazuje, że skarżący w pierwszej kolejności powołuje się na podstawę wznowieniową określoną w art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie uczestniczył w postępowaniu zakończonym wskazaną powyżej decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r., jednakże wbrew twierdzeniom skarżącego nie dowiedział się o niej dopiero w dniu 9 października 2019 r., jak to podnosi w skardze, lecz znaczniej wcześniej. W dniu 16 lutego 2018 r. doręczono mu bowiem kserokopię powyższej decyzji w następstwie złożonego przez niego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] stycznia 2018 r. Z tego ostatniego pisma wynika, że co najmniej w dacie jego sporządzenia skarżący znał, iż zapadła wspomniana decyzja i czego ona dotyczyła. Powyższe ustalenie potwierdza jednoznacznie znajdujący się w aktach odpis pisma skarżącego z dnia [...] stycznia 2018 r., odpis pisma Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] wraz z odpisem dowodu doręczenia. W związku z tym trafnie organy obu instancji uznały, iż skarżący powołując się na powyższą podstawę, złożył podanie o wznowienie postępowania po terminie wskazanym w art. 148 § 2 k.p.a.
Niezasadne są zarzuty zawarte w pkt 2 skargi, mające związek z powyższą podstawą wznowieniową. W zaskarżonym postanowieniu organ II instancji nie przesądził bowiem, że skarżący nie posiadał przymiotu strony, odwołując się jedynie do przesłanki odmowy wznowienia, wynikającej z przekroczenia terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Organ I instancji wprawdzie poczynił rozważania odnośnie kwestii czy skarżący jest stroną, jednakże ostatecznie podkreślił, iż badanie przymiotu strony następuje dopiero na kolejnym etapie postępowaniu już po wznowieniu postępowania i również ostatecznie jako podstawę odmowy wznowienia postępowania wskazał jedynie niedochowanie terminu do złożenia wniosku w tym zakresie.
We wniosku o wznowienie postępowania skarżący powoływał się
w sposób jednoznaczny na podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie jeśli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W końcowej części podania
o wznowienie wskazał również art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego postępowanie wznawia się jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Skarżący powołując się na powyższe odwoływał się do toczącego się postępowania karnego, które jak sam twierdzi zostało wszczęte z jego inicjatywy, w którym uzyskał status pokrzywdzonego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w dniu [...] maja 2019 r. oraz do zdjęć wykonanych w lipcu 2015 r. i raportu z [...] czerwca 2019 r. (data wydruku) sporządzonego na jego zlecenie, wskazujących - jego zdaniem - na to, iż ustalenia i dowody na których oparł się organ wydając decyzję z dnia [...] listopada 2017 r. są w sposób oczywisty niezgodne z rzeczywistym stanem, który nie uzasadniał umorzenia postępowania w przedmiocie usunięcia odpadów. Trafnie organ odwoławczy analizując w tym zakresie wniosek o wznowienie i przedłożoną dokumentację uznał, iż o powyższych okolicznościach skarżący powziął informację na co najmniej cztery miesiące przed złożeniem podania o wznowienie postępowania, czego skarżący w skardze nie podważał, a tym samym również i w tym przypadku został przekroczony miesięczny termin określony w art. 148 § 1 k.p.a., uzasadniający odmowę wznowienia postępowania.
Dodatkowo należy podkreślić, iż wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze,
w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Trzeci warunek - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne.
W rozpoznawanej sprawie skarżący podnosząc zarzut fałszywości dowodów nie wskazuje prawomocnego orzeczenia, które stwierdza fałsz, któregokolwiek
z dowodów, na których oparto decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r. Nie zachodzą w sprawie też wyjątki, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a., bo z akt sprawy i dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie wynika, by "fałszerstwo" było obiektywnie "oczywiste", a wznowienie postępowania niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego. Zarzut w tym zakresie wnioskodawca wywodzi z własnej oceny sprawy na bazie własnych ustaleń, w szczególności ekspertyzy sporządzonej na jego zlecenie. Niezasadny jest również zarzut zawarty w pkt 1 skargi wskazujący na naruszenie art. 8 k.p.a., a to w związku z niewznowieniem postępowania przez organ z urzędu. W tym zakresie skarżący odwołał się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia z dnia 11 kwietnia 2013 r. , II OSK 2404/11, zgodnie z którym regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie W takim przypadku organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Podkreślić należy, iż powyższy pogląd został wyrażony w powołanym wyroku pobocznie i nie miał on decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia, a ponadto jest on odosobniony zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie. Sąd w niniejszej sprawie podziela dominujące stanowisko, iż strona nie może skutecznie kwestionować postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego podnosząc, że kwestia terminu do wniesienia podania
o wznowienie postępowania nie ma znaczenia, ponieważ postępowanie może zostać wznowione z urzędu na podstawie art. 147 k.p.a. W żadnym wypadku, zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej decyzją o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia, czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednak z żadnego przepisu prawa. Trudno uznać, iż organ ma obowiązek wszcząć postępowanie w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia. Odmienna interpretacja przepisów o wznowieniu postępowania tworzyłaby bowiem kolejną formę wszczęcia postępowania – byłoby to wszczęcie postępowania z urzędu na żądanie strony. Takie rozwiązanie nakładałoby nowe, dodatkowe i niezbyt racjonalne obowiązki na organy administracji publicznej, których koszty obciążałyby całe społeczeństwo. Ponadto taka wykładnia nie dość, że nie ma uzasadnienia w treści art. 148 k.p.a., to dodatkowo prowadziłaby do zatarcia różnicy pomiędzy postępowaniem wznowieniowym prowadzonym na wniosek strony,
a postępowaniem prowadzonym z urzędu (por. wyrok NSA z 25 listopada 2009 r.,
I OSK 432/09, wyrok NSA z 20 stycznia 2012 r., I OSK 1482/11, wyrok NSA
z 8 marca 2017 r., II OSK 1675/15, wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., I OSK 2162/17, wyrok NSA z 9 października 2019 r., II GSK 2874/17, W. Chróścielewski, K.p.a. Komentarz, WKP 2019, t. 3 do art. 148, M. Jaśkowska, K.p.a. Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el 2019, teza 3 do art. 148). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło