I SAB/Gd 2/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi ABC Energia Ciepła Spółki Akcyjnej z siedzibą w na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 rok oddala skargę. W dniu [...] 2011 r. Prezydent Miasta (dalej: "Prezydent Miasta") wydał decyzję określającą poprzednikowi prawnemu Strony - "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżąca") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2003-2007. Postanowieniem z dnia z dnia [...] 2011 r. Prezydenta Miasta nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Poprzednik prawny Strony uiścił kwotę 413.036,- zł z tytułu określonego przez organ zobowiązania podatkowego. W dniu [...] 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") wydało decyzję, którą uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., w której Organ m.in. określił wysokość zobowiązania podatkowego za 2006 r. w takiej samej wysokości jak w decyzji z dnia [...] 2011 r. na podstawie której Skarżąca dokonała wpłaty podatku. Decyzją z dnia [...] 2019 r. Prezydent Miasta umorzył z urzędu postępowanie wymiarowe określające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2003-2007 z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W dniu 24 lipca 2019 r. Skarżąca skierowała do Prezydenta Miasta pismo, w którym wskazał na obowiązek zwrotu ww. kwoty w wysokości 413.036,- zł przez organ z urzędu, zaznaczając, iż przedmiotowego pisma nie należy traktować jako wniosku o zwrot nadpłaty, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zwrot nienależnie uiszczonej kwoty, z uwagi na uchylenie decyzji będącej podstawą wpłaty przedmiotowej kwoty, następuje z urzędu, w ramach czynności materialno-technicznej. Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Prezydent Miasta na podstawie art. 165a w związku z art.77 i art. 80 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej jako "O.p." po rozpoznaniu pisma Strony odmówił wszczęcia postępowania o zwrot ww. nadpłaty, albowiem w jego ocenie prawo Wnioskodawcy do zwrotu nadpłaty wygasło z końcem 2017 r. Powyższe postanowienie Strona zaskarżyła. W dniu 20 września 2019 r. Skarżąca złożyła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na bezczynność Prezydenta Miasta i niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Ponaglenie pozostało bez odpowiedzi wobec czego Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Organu I instancji do dokonania z urzędu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości 413.036,- zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności, mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Prezydentowi Miasta grzywny oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca wskazała, że Prezydent Miasta umorzył z urzędu postępowanie wymiarowe określające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2003-2007 z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego wpłacona przez Spółkę kwota powinna zostać zwrócona z urzędu w ramach czynności materialno-technicznej, najpóźniej w terminie 30 dni od wydania ww. decyzji z dnia [...] 2019 r., tj. do dnia 27 lutego 2019 r. czego Organ do dnia sporządzenia niniejszej skargi, tj. przez okres ponad dziesięciu miesięcy, nie uczynił. W ocenie Strony jej pisma nie należy traktować jako wniosku o zwrot nadpłaty, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zwrot nienależnie uiszczonej kwoty, z uwagi na uchylenie decyzji będącej podstawą wpłaty przedmiotowej kwoty, następuje z urzędu, w ramach czynności materialno-technicznej. Tym samym postanowienie Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty jest błędne. Zdaniem Strony niedokonanie przez organ zwrotu nadpłaty przez okres ponad dziesięciu miesięcy, przy jednoczesnym wydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty, stanowi o pozostawaniu w bezczynności w zakresie zwrotu nadpłaty, co uzasadnia złożenie niniejszej skargi. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta, że prawo Strony do zwrotu nadpłaty wygasło z końcem 2017 r. W jej ocenie nadpłata powstała z chwilą wpłaty środków, niemniej jednak jej zwrot wymagalny stał się dopiero po uchyleniu ostatniej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, z której wynikał obowiązek zapłaty zaległości w podatku, na podstawie decyzji SKO z dnia [...] 2018 r. oraz umorzeniu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania, w tym za 2006 r., na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019 r. Po uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i na podstawie której Skarżący wpłacił kwotę 413.036,- zł tytułem podatku od nieruchomości za 2006 r. toczyło się dalej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, w ramach którego wydawane były kolejne decyzje w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, z których wynikał obowiązek zapłaty podatku, a więc dopiero po uchyleniu ostatniej decyzji w tym zakresie i umorzeniu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania można mówić o powstaniu po stronie Skarżącego prawa do zwrotu nadpłaty. Wskazano, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. została poprzednio uchylona na mocy decyzji SKO z dnia [...] 2014 r., która jednocześnie określała wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2003 - 2007. Nawet gdyby termin przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty liczyć od wydania ww. decyzji SKO, to upłynąłby on dopiero z końcem 2019 r., a więc w dacie złożenia przez Skarżącego pisma z dnia 24 lipca 2019 r., jak również na dzień złożenia ponaglenia, jak i niniejszej skargi, termin ten jeszcze nie upłynął. Ponadto Skarżąca wskazała, że nie do przyjęcia jest stanowisko organu, zgodnie z którym prawo do zwrotu nadpłaty uległo przedawnieniu zanim zostało wydane orzeczenie i decyzje, statuujące ostatecznie prawo do tej nadpłaty i definitywnie kończące kwestię wymiaru podatku od nieruchomości. Organ przez swoje działanie nie zastosował się do prawomocnych wyroków wydanych w sprawie. Nie może tak być, że Skarżący ponosi negatywne skutki bezprawnego działania organu oraz tego, że prawidłowe decyzje w jego sprawie zapadają dopiero po upływie około 10 lat od zainicjowania postępowania - skoro bowiem organ nie wywiązywał się z obowiązku zwrotu nadpłaty z urzędu po uchyleniu decyzji, na podstawie której zapłata została dokonana, nie może być to podstawą do odmowy Skarżącemu zwrotu nadpłaty z uwagi na przedawnienie prawa do zwrotu, w sytuacji gdy to sam organ swoim bezprawnym działaniem przyczynił się to tego, że nadpłata nie została zwrócona. Strona zwróciła uwagę, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt: II FSK 3595/15, jeżeli organ nie mając do tego żadnych podstaw prawnych nie zwrócił w ustawowym terminie nadpłaty, dążąc poprzez jej zaliczenie w terminie późniejszym do zaspokojenia zaległości w podatku od nieruchomości to takie działanie godzi w zasadę praworządności. Strona powołując się na stanowisko prezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych stwierdziła, że niedokonanie przez Prezydenta Miasta zwrotu nadpłaty przez okres ponad dziesięciu miesięcy od wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2003 - 2007 stanowi o rażącym naruszeniu przepisów Ordynacji podatkowej regulujących kwestię terminów zwrotu nadpłaty. Brak działania organu w zakresie zwrotu należnej Skarżącemu nadpłaty pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. Organ unika podejmowania działań mających na celu zwrot Skarżącemu nadpłaty w podatku od nieruchomości, lekceważąc prawo Skarżącego, domagającego się czynności organu - zwrotu nadpłaty. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku nie uwzględnienia ww. wniosku o jej oddalenie. Odnosząc się do kwestii bezczynności organ zauważył, że w dniu [...] 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania o zwrot nadpłaty. Postanowienie to zostało wydane ponad trzy miesiące przed wniesieniem przez skarżącego skargi na bezczynność a tym samym jest ona bezprzedmiotowa i winna ulec oddaleniu. W piśmie procesowym Spółka wskazała, że wniosek Prezydenta Miasta o odrzucenie skargi jest bezzasadny, albowiem Strona złożyła ponaglenie do właściwego organu. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Organ w odpowiedzi na skargę, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania skutkuje bezprzedmiotowością skargi. Wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2020 r. uchyliło postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powyższe oznacza, iż Prezydent Miasta w dalszym ciągu pozostaje w stanie bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. jest niezasadna. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a p.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). To oznacza, że dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. Należy podkreślić, że ustawodawca, dopuszczając możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej, zaniechał zdefiniowania pojęcia "bezczynność". W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w terminach określonych przepisami prawa, nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Podkreślić tu trzeba, że sąd administracyjny, w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność nie jest uprawniony do merytorycznej oceny działań i rozstrzygnięć organu, podejmowanych w sprawie. Skarżąca Spółka wnosząc skargę na bezczynność Prezydenta Miasta domagała się zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości. Wbrew stanowisku Skarżącej w przedmiotowej sprawie nie można uznać, aby Prezydent Miasta pozostawał w bezczynności. Jak wynika bowiem z akt sprawy, przed wniesieniem skargi do Sądu Prezydent Miasta wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie to podlega kontroli instancyjnej. Zasygnalizowania wymaga, że Spółka skorzystała z prawa zaskarżenie ww. postanowienia. Podkreślić należy, że kwestie podnoszone w skardze, w tym obowiązek Organu do dokonania z urzędu czynności materialno–technicznej nie może zostać rozstrzygnięty w postępowaniu dotyczącym bezczynności, albowiem poprawność merytoryczna postanowienia wychodzi poza zakres niniejszej sprawy administracyjnej. Zasygnalizowania wymaga również, że trafność rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta, została zweryfikowania w toku instancyjnym przez organ II instancji. Skoro więc Organ I instancji ustosunkował się do treści pisma Strony, to nie może być mowy o bezczynności. Przekonanie zaś Spółki o błędnym rozstrzygnięciu, czy też jak miało miejsce w niniejszej sprawie - uchylenie tego postanowienia przez SKO nie uzasadnia twierdzenia, że organ pozostawał w bezczynności. Uwzględniając okoliczność, że Prezydent Miasta podjął czynność - wydał postanowienie, to niezależnie od trafności tego rozstrzygnięcia nie można przyjąć, że Organ ten pozostawał w bezczynności. Resumując należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu poza zakresem kontroli Sądu pozostaje prawna poprawność działań Organu. Oznacza to, że Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność działania, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie istnieje obowiązek organu podjęcia działania i czy zostało wydane orzeczenie administracyjne albo została dokonana stosowna czynność. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.