I GZ 64/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 657/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi G. B. decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 657/19 odmówił G. B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi G. B. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. w przedmiocie ustalenia kwoty dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 30 kwietnia 2019 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Wobec niezastania adresata przesyłkę sądową bezskutecznie dwukrotnie awizowano (po raz pierwszy w dniu 20 maja 2019 r.), o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2019 r. Przewodniczący Wydziału uznał, że wezwanie zostało doręczone 3 czerwca 2019 r. – w trybie art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.). Pismem z dnia 12 czerwca 2019 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wraz z wnioskiem złożyła potwierdzenie zapłaty wpisu w dniu 12 czerwca 2019 r. Skarżący wyjaśnił, że informację o przesyłce sądowej otrzymał 12 czerwca 2019 r., a przyczyną uchybienia terminowi jest działanie poczty i wadliwa praca nowo zatrudnionego listonosza. O zwrocie korespondencji do nadawcy (Sądu) skarżący dowiedział się podczas odbioru innych przesyłek, nie otrzymawszy uprzednio żadnego awizo. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu WSA w Warszawie podkreślił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zaznaczył, że jako przyczynę uchybienia terminu skarżący wskazał "niepoprawne działanie poczty", "wadliwą pracę nowozatrudnionego listonosza i okolicznej poczty", a w konsekwencji "niedoręczanie korespondencji z Sądu". Zdaniem WSA również enigmatycznie wyjaśnił okoliczności powzięcia informacji o korespondencji w dniu 12 czerwca 2019 r. Sąd I instancji podniósł, że adnotacje umieszczone na kopercie zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego dotyczące awizowania przesyłki oraz daty zwrotu do nadawcy z powodu niepodjęcia w terminie przez adresata, spełniają wszystkie określone w art. 73 p.p.s.a. wymogi konieczne do uznania przesyłki za skutecznie doręczoną. Domniemanie to nie zostało obalone. Podniósł również, że skarżący nie złożył reklamacji usługi pocztowej ani nie podjął żadnej innej czynności mogącej uchronić go przed negatywnymi konsekwencjami braku odbioru przesyłki sądowej. Ani z akt sądowych sprawy ani z umotywowania rozpatrywanego wniosku nie wynika, aby skarżący próbował ustalić, przyczyny niedoręczania korespondencji, czy też zawiadomić Sąd o zaistniałej sytuacji i problemach z odbiorem korespondencji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wniósł o przeprowadzenie dowodów z dołączonych do wniosku dokumentów, przesłuchanie w charakterze świadków r.pr. R. G., R. C., naczelnika UP nr [...] w P. oraz pracowników UP zajmującego się doręczeniem przesyłek na adres skarżącego. Do zażalenia dołączył: oświadczenie R. G. z dnia 10 października 2019 r., oświadczenie R. C. z dnia 10 października 2019 r., kopię dziennika korespondencyjnego oraz zgłoszenie reklamacyjne przekazane pocztą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie nie została odebrana przez skarżącego. Zwrócono ją do Sądu z adnotacją na kopercie o podwójnym awizowaniu oraz zwrocie do nadawcy z powodu niepodjęcia w terminie. Na podstawie art. 73 p.p.s.a. Sąd uznał ją za skutecznie doręczoną. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości co do tego, że działanie Sądu I instancji, który przyjął doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 20 i 28 maja 2019 r. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi twierdząc, że winę za nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wymaganym terminie ponoszą w istocie pracownicy urzędu pocztowego. Wskazał bowiem we wniosku na "niepoprawne działanie poczty", "wadliwą pracę nowozatrudnionego listonosza i okolicznej poczty", a w konsekwencji "niedoręczanie korespondencji z Sądu". Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie powyższych okoliczności podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, iż brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki, jak stwierdził i uzasadnił Sąd I instancji nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego ani w trakcie postępowania reklamacyjnego. Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji orzekając w dniu 25 września 2019 r. prawidłowo wskazał, że skarżący nie podjął próby zareklamowania wadliwego wykonania usługi pocztowej. Należy zauważyć, że skarżący skorzystał z możliwości przeprowadzenia procedury reklamacyjnej ale dopiero na etapie złożenia zażalenia tj. w dniu 16 października 2019 r. Należy jednak wskazać, że NSA nie dysponuje odpowiedzią Poczty Polskiej na złożoną reklamację. Skarżący nie przedłożył żadnej odpowiedzi na złożoną reklamację. Zatem Sąd I instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a, warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżący winien należycie dbać o swoje interesy, zaś skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jego korzyść. W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania prawdziwości adnotacji Poczty Polskiej dotyczących awizowania przesyłki oraz daty zwrotu do nadawcy umieszczonych na kopercie zawierającej wezwanie przesyłki, jak i znajdującego się przy kopercie zwrotnego potwierdzenia odbioru. W rozpoznawanej sprawie do obalenia tego domniemania nie są wystarczające oświadczenia skarżącego i powoływanych przez niego świadków z dnia 10 października 2019 r., iż w skrzynce nie było awiz. Tym bardziej, że skarżący przedstawił je dopiero przy zażaleniu. Odnosząc się do wniosku zawartego w zażaleniu o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków wskazać należy, iż stosownie do treści przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że sąd administracyjny ma ograniczone możliwości prowadzenia postępowania dowodowego, przede wszystkim nie może przesłuchiwać świadków. Jednak przy rozważaniu zasadności stanowiska prezentowanego w zażaleniu przez skarżącego przydatne mogą być dołączone do akt sprawy dokumenty, w tym przede wszystkim oświadczenia osób, które potencjalnie mogły mieć styczność ze sporną przesyłką bądź awizem jej dotyczącym (por. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 80/18; dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji