VII SA/Wa 2651/19
WyrokWSA w Warszawie2020-04-28
Skład orzekający: Monika Kramek, Marta Kołtun-Kulik, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa ta została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją, a wnioskodawcy nie wykazali swojego indywidualnego interesu prawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zasadna, gdy sprawa ta została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją (zasada powagi rzeczy osądzonej) lub gdy wnioskodawcy nie wykazali swojego indywidualnego interesu prawnego. Oba te warunki, stanowiące przesłanki negatywne z art. 61a § 1 k.p.a., uzasadniają odmowę wszczęcia postępowania.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, twierdząc, że inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i narusza ich interes prawny. Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak indywidualnego interesu prawnego skarżących oraz fakt, że legalność decyzji była już wcześniej badana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody, podzielając te argumenty. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa i błędne rozumienie pojęcia interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi W M, E R i B W na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia W M, E R i B W (dalej: "skarżący") oraz J K, J L i J W (razem ze skarżącymi zwanych "uczestnikami postępowania") utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2019 r., znak:
[...], w którym organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] lipca 2018 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. Decyzją nr [...] z [...] lipca 2018 r. Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A T prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "L" (dalej: "inwestor") pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej z zewnętrznymi instalacjami: wody, gazu, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej do dwóch zbiorników bezodpływowych, energii elektrycznej wraz z urządzeniami zagospodarowania terenu na działce nr ewid. [...] , położonej przy ul. [...] w [...], obręb [...] gm. [...] ([...]).
Powiatowy organ architektoniczno-budowlany stwierdził, że inwestor spełnił warunki określone w art. 32, art. 33 i art. 34 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie projekt budowlany jest zgodny z warunkami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie: funkcji zabudowy, kompozycji i form zabudowy, ekologii, dóbr kultury, komunikacji, infrastruktury technicznej, a także z wymaganiami dotyczącymi ochrony interesów osób trzecich.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2019 r. uzupełnionym pismem z [...]kwietnia 2019 r. uczestnicy postępowania wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...]nr [...]z [...]lipca 2018 r. Wnioskodawcy wskazali, że w ich ocenie budynek, który jest przedmiotem decyzji został wybudowany niezgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym na obszarze objętym projektem budowlanym. Sposób zaprojektowania drugiej kondygnacji budynku będącego przedmiotem pozwolenia na budowę oraz dachu nad drugą kondygnacją jest bowiem niezgodny z przepisami określającymi warunki techniczne budynków oraz z wymogami planu zagospodarowania.
3. Po rozpatrzeniu wniosku uczestników postępowania Wojewoda [...] jako organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] maja 2019 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z [...] lipca 2018 r.
Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 i art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202; dalej: "pr.bud.").
Zdaniem Wojewody [...] wnioskodawcy nie wykazali swojego indywidualnego interesu prawnego, który mógłby mieć wpływ na uznanie ich za strony postępowania. Obszar oddziaływania inwestycji realizowanej na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę zamyka się w granicach działki nr ewid. [...].
Organ pierwszej instancji wyjaśnił ponadto, że ww. decyzja Starosty [...]z [...] lipca 2018 r. była już przedmiotem postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie stwierdzenia nieważności. Wojewoda [...] po przeprowadzeniu postępowania z urzędu decyzją z [...]listopada 2018 r., znak:
[...]odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...]uznając, że decyzja ta nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja ta nie wywiera jakichkolwiek niezgodnych z prawem skutków społeczno-gospodarczych, a także nie narusza praw właścicieli sąsiednich nieruchomości.
4. Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie, tj. [...]maja 2019 r., złożyli wszyscy uczestnicy postępowania. Powtórzyli oni opinię, że zamierzenie budowlane będące przedmiotem decyzji Starosty [...]z [...]lipca 2018 r. jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i zakłóca ład architektoniczny okolicy. To zaś wpływa na zmniejszenie atrakcyjności okolicy, co powoduje zmniejszenie wartości nieruchomości należących do składających zażalenie.
5. Po rozpatrzeniu zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...]września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2019 r. Organ drugiej instancji wydał ww. rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a.
Powołując się na akta sprawy organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Starosty [...]z [...]lipca 2018 r. było już wcześniej prowadzone. Zakończyło się ono wydaniem przez Wojewodę [...]ostatecznej decyzji z [...]listopada 2018 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności między innymi ww. decyzji Starosty [...]z [...]lipca 2018 r. Zdaniem organu drugiej instancji sprawa z wniosku z [...]kwietnia 2019 r. jest tożsama ze sprawą już ostatecznie zakończoną, nie tylko pod względem przedmiotowym, ale także podmiotowym.
Oceniając interes prawny wnioskodawców GINB wskazał, że wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...]z [...]lipca 2018 r. Ponadto organ drugiej instancji wyjaśnił, że sporna inwestycja o wysokości kalenicy 9,26 m, znajdująca się na działce nr ewid. [...], usytuowana została w odległości około 16,5 m od granicy zabudowanej działki nr ewid. [...]należącej do W M oraz około 16,0 m od granicy zabudowanej działki nr ewid. [...]należącej do J K. Sporna inwestycja została także usytuowana ścianą oddzielenia przeciwpożarowego bez otworów w odległości około 3,2 m od granicy z działką [...] należącą do E R oraz około 7,2 m od budynku znajdującego się na tej działce. Natomiast miejsca postojowe usytuowane zostały w odległości około 11,0 m od granicy działki nr ewid. [...] , około 10 m od granicy działki nr ewid. [...]oraz około 4,5 m od granicy działki nr ewid. v. W stosunku do działki nr ewid. [...]należącej do B W, organ wyjaśnił, że na podstawie analizy map zamieszczonych na ogólnodostępnym portalu można oszacować tę odległość na około 70 m.
Wobec powyższego GINB stwierdził, że nieruchomości należącego do W M, J K, E R i B W nie znajdują się w obszarze oddziaływania. Sporna inwestycja nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń, które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Organ drugiej instancji przeanalizował także ewentualne ograniczenia związane z przesłanianiem obiektów i nie stwierdził w tym zakresie żadnych nieprawidłowości oraz negatywnego wpływu na nieruchomości uczestników postępowania.
GINB wyjaśnił, że nieruchomości wnioskodawców nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym w oparciu o § 12, § 13, § 19, § 23, § 29, § 57 i § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych").
W stosunku do wniosku dwóch pozostałych uczestników postępowania, tj. J L i J W, organ wyjaśnił, że w żaden sposób nie wykazali oni i nie udokumentowali interesu prawnego do kwestionowania przedmiotowej decyzji Starosty [...] .
6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżący pismem z [...]października 2019 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący stwierdzili, że zaskarżona decyzji narusza prawo, a organ powinien ustosunkować się do kwestii nieważności. Ponadto skarżący podnieśli, że są stronami postępowania, ponieważ kwestionowana decyzja jest rażąco sprzeczna z prawem, a interes prawny strony postępowania nie może być ograniczony do interesu chronionego normą prawa materialnego. Powyższe zasady skarżący wywodzą z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności z uzasadnienia wyroku z 9 marca 1982 r., sygn. akt SA/Wr 48/82 oraz wyroku z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3048/15.
Zdaniem skarżących, organy orzekające w niniejszej sprawie nie uwzględniły faktu, że droga przy której znajdują się ich nieruchomości jest drogą prywatną i wszyscy właściciele nieruchomości przy niej położonych są jej współwłaścicielami. Ich zdaniem, każda inwestycja, która jest realizowana na działce przyległej do ul. [...]w [...], oddziałuje na wszystkich właścicieli nieruchomości położonych przy tej drodze.
7. Odpowiadając w dniu [...]listopada 2019 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia zostały wskazane w jego uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżących pozostają bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
8. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma dokonać kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że niewątpliwie doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 k.p.a. Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu.
Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
9. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, jak i postanowienie Wojewody [...] są zgodne z prawem. Sąd nie znalazł więc podstaw dla ich uchylenia. Przeciwnie, Sąd ma obowiązek przyznać, że zarzuty oraz argumenty sformułowane przez skarżących opierają się na dalece uproszczonym i w większości nietrafnym rozumieniu kluczowych instytucji prawnych, w tym pojęcia interesu prawnego.
Wojewoda [...] działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z [...] lipca 2018 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Organ pierwszej instancji stwierdził przede wszystkim, że legalność tej decyzji była już kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym. Rozstrzygnięcie Wojewody zostało więc uzasadnione przede wszystkim przez odwołanie się do drugiej przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. Jednocześnie organ podniósł, że nie ma znaczenia, czy postępowanie kontrolujące decyzję w postępowaniu nieważnościowym było wszczęte na wniosek tej samej strony, gdyż organ nie opiera się na zarzutach wnioskodawcy tylko bada całościowo legalność wydanego aktu.
Z kolei organ odwoławczy podzielił pogląd Wojewody, że należało odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji Starosty [...] z [...]lipca 2018 z uwagi na "inne przyczyny" niż brak wykazania przez wnioskodawców interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu. Równocześnie organ odwoławczy zbadała i przedstawił swoją ocenę zdolności procesowej wnioskodawców, a więc odwołał się do przesłanki podmiotowej.
Sąd prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie rozpatrzył i ocenił zasadność powołania się organów administracji na obie wskazane przesłanki. Stanowisko Sądu jest zawarte poniżej, chociaż przyjęto kolejność odwrotną niż we wskazanym przepisie prawa.
10. Ujmując wskazaną kwestię systematycznie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy: (a) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub (b) gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W przepisie tym zostały więc określone dwie przesłanki negatywne powodujące, że postępowanie nie może zostać wszczęte. Pierwsza bezpośrednio odnosi się do kwestii podmiotowych, a więc nie można wszcząć postępowania jeśli żądanie wszczęcia postępowania zostało wystosowane przez podmiot niebędący stroną postępowania. Druga przesłanka wskazuje na inne uzasadnione przyczyny. Ustawodawca w tym przypadku nie konkretyzuje "innych przyczyn", co oznacza, że rozumienie tych przyczyn zależy od organów administracji publicznej i sądów z zachowaniem zasad prawa, a w szczególności zasad i reguł postępowania administracyjnego.
W literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony jest ugruntowany pogląd, że do "innych uzasadnionych przyczyn", dla których postępowanie nie może być wszczęte należy zaliczyć m.in. żądanie wszczęcia postępowania w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 867/14; z 16 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 325/17; oraz z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 457/18). Wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego.
Powyższe rozwiązanie przypomina więc znaną od starożytności zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Wydanie wyroku w sprawie oznacza, że przyjęte w nim ustalenia należy uważać za prawdziwe, zaś wyrok za nie podważalny. Zasada ta jest wprost ustanowiona w postępowaniu cywilnym (art. 366 kodeksu postępowania sądowego), a także w przepisach o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 170-171 p.p.s.a.). Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wprost tej zasady nie formułują i część doktryny oraz orzecznictwa rezerwuje tę zasadę jedynie dla spraw rozstrzygniętych dopiero wyrokiem sądu. Jednak z uwagi na art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. można spotkać orzeczenia sądów administracyjnych, w który zasada res iudicata jest choćby przez analogię stosowana do decyzji administracyjnych. W szczególności ma to miejsce w przypadku rozstrzygnięć w sprawach o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego, gdyż w takich przypadkach organ właściwy – prowadząc postępowanie co do meritum - zobowiązany jest zbadać, czy przy wydaniu aktu nie doszło do naruszenia prawa kwalifikowanego co najmniej przez jeden z punktów zawartych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt 457/18; wyrok ten odnosi się zresztą do decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane). W tym kontekście zasada, według której wydanie decyzji administracyjnej odmawiającej stwierdzenia nieważności innego aktu, np. decyzji o pozwoleniu na budowę, powoduje, że niedopuszczalne jest badanie takiego aktu po raz kolejny, nawet jeśli inny podmiot prawa inicjuje postępowanie zwane w języku prawniczym postępowaniem nieważnościowym.
Uznanie szeroko rozumianej zasady powagi rzeczy osądzonej stanowi jeden z argumentów na rzecz prawidłowości zaskarżonego postanowienia GINB. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę przyjmuje więc takie stanowisko. Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., ze zwróceniem uwagi na przesłance przedmiotowej, jest wszakże stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującej w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji oraz w sprawie zainicjowanej powtórnym wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują w sprawie te same podmioty (np. ten sam inwestor i właściwy rzeczowo i miejscowo organ administracji) oraz gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Decyzja organu administracji, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, byłaby dotknięta wadą określoną w wspomnianym art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ wojewódzki rozpatrujący sprawę w pierwszej instancji powinien w pierwszej kolejności sprawdzić, czy wystąpiła tożsamość sprawy rozstrzygniętej i rozstrzyganej. Tak też stało się w przypadku kwestionowanej decyzji Starosty [...] nr [...]z [...]lipca 2018 r. Zdaniem Sądu organy właściwe w sprawie prawidłowo uczyniły to w kontrolowanych postanowieniach. Nie ma zatem wątpliwości, że decyzja Starosty [...]z [...]lipca 2018 r. była już przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją odmowną z [...]listopada 2018 r. Ten fakt prawny kreuje podstawę do uznania, że zachodzi tożsamość przedmiotowa. Gdyby Wojewoda [...]wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z [...] lipca 2018 r. to doszłoby do naruszenia trwałości decyzji Wojewody [...]z dnia [...] listopada 2018, albowiem decyzja ta przesądziła, że decyzja pozwolenie na budowę wydane przez Starostę [...]w dniu [...]lipca 2018 r. było zgodne z prawem.
Bez znaczenia pozostaje fakt, że wnioskodawcy nie byli stroną postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zakończonego decyzją Starosty [...]z dnia [...] lipca 2018 r. oraz w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Tożsamość podmiotowa, o której mowa wyżej, musi dotyczyć adresata kontrolowanej decyzji, którym w tym przypadku jest ten sam podmiot (inwestor). Zmiany listy uczestników postępowania, tj. wydłużenie jej lub skrócenie, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie co do tożsamości praw w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
11. Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego znajduje – zdaniem Sądu rozpatrującego sprawę – dodatkowe, podwójne uzasadnienie. W opinii Sądu organy administracji, a zwłaszcza organ odwoławczy, zasadnie odwołały się także do pierwszej przesłanki odmowy wszczęcia postępowania wskazanej w art. 61a § 1 k.p.a. Wskazano bowiem jednoznacznie, że uczestnicy postępowania wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...]nie wykazali interesu prawnego niezbędnego dla prowadzenia postępowania nieważnościowego.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak jednak ogólna zasada doznaje ograniczeń, na mocy przepisów szczególnych. Takim przepisem jest art. 28 ust. 2 pr.bud., zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Kluczowe zatem w ustaleniu stron postępowania jest określenie obszaru oddziaływania, a w szczególności zbadanie przez organ, czy inwestycja będzie oddziaływać na inne nieruchomości. Jednocześnie, przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 pr.bud., teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Istotą obszaru oddziaływania, nie jest wyłącznie jakaś faktyczna immisja, np. zacienianie, zadymianie, wytwarzanie hałasu o ponadnormatywnej wielkości, ale wprowadzenie przeszkód dla korzystania przez właścicieli nieruchomości pobliskich z należących do nich nieruchomości. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa, przy czym podstawowe, choć niewyłączne znaczenie mają przepisy prawa materialnego określające treść obowiązków i uprawnień (praw podmiotowych) bezpośrednich lub pośrednich sąsiadów.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Jak wskazano wyżej, interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie. Stanowisko takie jest przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych co najmniej jako dominujące od wielu (patrz np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1189/98 oraz wyrok NSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98; a także wyrok z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1005/15. W innym orzeczeniu mowa jest wprost o przyjęciu w polskiej judykaturze "obiektywnej teorii strony": wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1387/2007).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organy właściwe prawidłowo stwierdziły, że uczestnikom postępowania, tzn. skarżącym i pozostałym wnioskodawcom interes prawny nie przysługuje. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy wskazały bowiem jakich uprawnień skarżących sporna inwestycja nie narusza. Należy więc uznać, że prawne możliwości zagospodarowania działek należących do skarżących i pozostałych wnioskodawców, tzn. możliwości rozbudowy budynków zlokalizowanych na tych działkach, a także możliwości korzystania z tych działek w zwykłym zakresie przysługującym każdemu właścicielowi, nie zostały pomniejszone, ani utracone. Skoro zatem uprawnienia właścicieli nie zostały ograniczone bądź naruszone, nie można twierdzić, że skarżący oraz pozostali wnioskodawcy mają interes prawny uzasadniający wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Takich uprawnień skarżący, podkreślmy – odnoszących się do konkretnych przepisów i obiektywnych okoliczności faktycznych – nie wskazali również sami skarżący.
12. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...]są prawidłowe, a skarga niezasadna.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło