III OZ 591/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wr 217/20 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. G. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy N. w przedmiocie rozpoznania skarg na działalność Dyrektora Szkoły Podstawowej w N. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 marca 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wr 217/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie J.G. na postanowienie tego Sądu z dnia 5 października 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 217/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. G.na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy N. w przedmiocie rozpoznania skarg na działalność Dyrektora Szkoły Podstawowej w N. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J. G. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy N. w przedmiocie rozpoznania skarg na działalność Dyrektora Szkoły Podstawowej w N. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącej wraz z pouczeniem, że: - na powyższe postanowienie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem tutejszego Sądu, - skarga kasacyjna, pod rygorem odrzucenia, powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, - strona może wystąpić do sądu o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, a złożenie tego wniosku nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ustawowym terminie skarżąca wniosła do Sądu drogą elektroniczną sporządzoną i osobiście przez siebie podpisaną skargę kasacyjną (zatytułowaną: "Wniosek") od postanowienia odrzucającego jej skargę. Postanowieniem z dnia 5 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną z powodu naruszenia warunku sporządzenia tej skargi przez osoby kwalifikowane, o jakich mowa w art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: P.p.s.a.). Wraz z odpisem powyższego postanowienia doręczono skarżącej pouczenie co do trybu i terminu wniesienia środka zaskarżenia oraz co do wymogu sporządzenia zażalenia w przedmiotowej sprawie, pod rygorem odrzucenia, przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, jak również o warunkach wystąpienia o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie z dnia 5 października 2020 r. skarżąca wniosła w terminie zażalenie, które sporządziła osobiście. Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści przepisu art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo, jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a.). Sąd Wojewódzki podkreślił, że zgodnie z art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. W myśl zaś art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Oznacza to, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej sporządzone przez osobę, która nie jest adwokatem lub radcą prawnym, ani nie należy do kręgu osób wskazanych w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a., winno zostać przez wojewódzki sąd administracyjny odrzucone jako niedopuszczalne, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 5 października 2020 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżąca sporządziła osobiście, mimo prawidłowego pouczenia jej o wymogu sporządzenia zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego. Stąd też, jako niedopuszczalne w świetle przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi zażalenie podlegało odrzuceniu. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, domagając się zmiany postanowień z dnia 27 sierpnia 2020 r., 5 października 2020 r. oraz 22 marca 2021 r. przez ich uchylenie i rozpoznanie skargi. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o odrzucenie zażalenia w części dotyczącej zażalenia na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2020 r. oraz z dnia 5 października 2020 r. i oddalenie zażalenia w części dotyczącej zażalenia na postanowienie z dnia 22 marca 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, winien sporządzić adwokat lub radca prawny (tzw. przymus adwokacko-radcowski). Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 P.p.s.a. zażalenie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące względem strony skarżącej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 P.p.s.a., stanowi brak niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 20 marca 2012 r., I OZ 169/12; z 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04; z 2 października 2012 r., II OZ 832/12; z 30 czerwca 2011 r., II FZ 318/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżąca, mimo właściwego pouczenia udzielonego przez Sąd I instancji, sporządziła osobiście zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, również sporządzoną przez nią osobiście. W aktach sprawy nie znajduje się informacja, żeby skarżąca była adwokatem lub radcą prawnym, ani którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2-3 P.p.s.a. Skoro skarżąca nie była uprawniona do samodzielnego sporządzenia środka odwoławczego i nie zastosowała się do udzielonego jej prawidłowo pouczenia, odrzucenie zażalenia było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, podnieść należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.