I SA/Wa 2337/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r. sygn. I SAB/Wa 526/15 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz E. K. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w kwocie 10000 (dziesięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 15 września 2020 r. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...] nr [...]" dz. [...] i [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 2 grudnia 2015 r. Wyznaczony przez Sąd termin minął zatem w dniu 2 lutego 2016 r. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 468/16 wymierzył już organowi grzywnę w wysokości 500 zł w związku z niewykonaniem wyroku Sądu z dnia 1 października 2015 r. i stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym orzeczeniem z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1785/17 Sąd ponownie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2.000 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na skutek kolejnej skargi wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1867/18 Sąd po raz kolejny wymierzył organowi grzywnę, tym razem w wysokości 5.000 zł i ponownie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 1 października 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem z dnia 16 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 435/19 Sąd ukarał organ grzywną w wysokości 1.000 zł za niewykonanie powyższego wyroku. Wówczas także stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2168/19 Sąd ukarał organ grzywną w wysokości 6.000 zł za niewykonanie powyższego wyroku, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i jednocześnie przyznał od organu na rzecz skarżącej kwotę pieniężną w kwocie 2.000 zł. Obecnie skarżąca po raz szósty złożyła skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/15. W złożonej skardze skarżąca wniosła o: - wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 20.000 złotych, - przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej 10.000 złotych określonej w art. 154 § 6 ppsa, - stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przeprowadzenie postępowania o ukaranie organu grzywną w trybie uproszczonym, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca przedstawiła szeroką (16-stronicową) argumentację na poparcie zasadności postawionych zarzutów i żądań. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Przed organem prowadzone jest z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 65 ze zm.). Wskazał, że pismem z dnia [...] października 2019 r. wystąpił do Ministra Inwestycji i Rozwoju z prośbą o rozważenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylającej decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], z uwagi na to, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc w warunkach określonych przepisem art. 156 kpa, ponieważ jedna ze stron postępowania zmarła, co skutkuje obowiązkiem stwierdzenia nieważności wadliwej decyzji. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. akta przedmiotowej nieruchomości zostały przesłane do Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju. Minister Rozwoju przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. (data wpływu do Urzędu [...] sierpnia 2020 r.) zwrócił akta przedmiotowego postępowania. Natomiast pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. (data wpływu do Urzędu [...] sierpnia 2020 r.) skarżąca wezwała organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/15. Organ wyjaśnił, że w odpowiedzi na wezwanie skarżącej poinformował strony postępowania o wynikającym z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są także bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Przy czym o kolejności rozpatrzenia sprawy nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, prawomocny wyrok z dnia 1 października 2015 r. wraz z aktami sprawy sygn. akt I SAB/Wa 526/15 (k. 39) wpłynęły do organu dnia 2 grudnia 2015 r. Jednak do dnia wydania niniejszego wyroku w przedmiotowej sprawie, mimo wielokrotnego wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej ustawy, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów, niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych, w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. W rozpoznawanej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wpłynął do organu w listopadzie 2003 r. Biorąc pod uwagę upływ 17-letniego okresu od dnia wpływu do organu wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz ponad 5-letniego okresu niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/15, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej obecnie adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 uznał grzywnę w kwocie 6.000 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 154 § 2 powołanej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu niewątpliwie ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia nie tylko okres prowadzonego postępowania, lecz też to, że Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia i to pomimo wielokrotnego wzywania go do wykonania wyroku Sądu oraz wielokrotnego ukarania go przez Sąd grzywnami. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nie podjął czynności zmierzających do załatwienia złożonego wniosku i zakończenia toczącego się już kilkanaście lat postępowania administracyjnego. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że został już kilkukrotnie ukarany grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Daje to podstawę do uznania, że organ rażąco naruszył prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów [...] należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Okoliczności te nie stanowią jednak żadnego usprawiedliwienia wieloletniej bezczynności organu i w jej wyniku wieloletniego niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Ponadto w niniejszym przypadku okoliczności te nie mogą wpłynąć na dokonaną przez Sąd ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane na szybkie rozpoznanie sprawy. Wieloletnia zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organu, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, a zatem lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych. W tej sytuacji, w ocenie Sądu bezczynność organu, która wystąpiła po wydaniu wyroku z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/15 niewątpliwie ma więc charakter rażącego naruszenia prawa. Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.), uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma także za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Skarżąca uzasadniła swoje żądanie przyznania sumy pieniężnej faktem zadośćuczynienia za wieloletnie oczekiwanie na wydanie rozstrzygnięcia, koniecznością wywarcia większej presji na organ oraz tym, że czuje się lekceważona przez organ. Sąd uznał w okolicznościach niniejszej sprawy, zwłaszcza wobec wielokrotnego ignorowania przez organ orzeczeń wydanych przez Sąd, za zasadne przyznanie na rzecz skarżącej żądanej w złożonej skardze sumy pieniężnej w wysokości 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu powołanego wyżej wyroku. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącej wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo nałożenia na niego kilkukrotnie grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył toczącego się od 17 lat postępowania oraz nie podjął odpowiednich działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W ocenie Sądu przyznana skarżącej kwota może skłonić organ do rozpatrzenia złożonego wniosku o odszkodowanie, wydania w tej sprawie rozstrzygnięcia, a co za tym idzie zakończenia toczącego się już 17 lat postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.