I SA/Wa 2168/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6.000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej E. K. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. K. pismem z [...] września 2019 r. (data prezentaty urzędu) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/15. W pkt 1 wskazanego orzeczenia Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. [...] i [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 468/16 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł w związku z niewykonaniem wyroku Sądu z 1 października 2015 r. i stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym orzeczeniem z 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1785/17 Sąd ten wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po czym na skutek kolejnej skargi orzeczeniem z 12 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1867/18 ponownie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po raz ostatni orzeczeniem z 16 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 435/19 Sąd ukarał organ grzywną w wysokości 1.000 zł za niewykonanie powyższego wyroku. Wówczas też stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W obecnie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżąca wniosła o: - wymierzenie Prezydentowi [...], na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., grzywny w wysokości 40.038,8 zł, - przyznanie skarżącej od Prezydenta [...] sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że akta sprawy zwrócone zostały wraz z odpisem prawomocnego wyroku 2 grudnia 2015 r. Oznacza to, że organ zobowiązany był wykonać orzeczenie sądu najpóźniej do dnia 2 lutego 2016 r. Termin ten nie został dochowany, a do dnia wniesienia skargi postępowanie nie zostało zakończone i to pomimo kilkukrotnego nakładania przez Sąd grzywien z tytułu niewykonania orzeczenia sądowego. Prezydent od co najmniej kilku lat nie gromadzi materiału dowodowego, nie ustala stanu faktycznego sprawy. Skoro zatem dotychczasowe sankcje w postaci grzywien okazały się całkowicie bezskuteczne konieczne jest wymierzenie organowi odczuwalnej grzywny, która skłoni go do wykonania prawomocnego wyroku. Organ od kilku lat nie podejmuje czynności w sprawie. Strona oczekuje na załatwienie sprawy łącznie kilkanaście lat. Prezydent lekceważy skarżącą, która czuje się oszukiwana i zwodzona, mając poczucie bezsilności, gdyż nie ma innej możliwości przymuszenia organu do wykonania wyroku, jak tylko wnoszenie kolejnych skarg. Bez przyznania sumy pieniężnej wyrok nadal nie zostanie wykonany. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, terminy, w których przedmiotowe akta znajdowały się w posiadaniu sądu oraz stwierdził, że z uwagi na wynikający z uwagi na wynikjący z art. 7 i art. 77 § 1 obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Opóźnienia spowodowane są także bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji. Ponadto waga spraw stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności , które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Przy czym o kolejności rozpatrzenia sprawy nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. jako "[...]" dz. [...] i [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za niewykonanie powyższego wyroku nakładał kolejne grzywny z tego tytułu w wysokości 500 zł, 2.000 zł, 5.000 zł i 1.000 zł, stwierdzając trzykrotnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 2 grudnia 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt I SAB/Wa 526/15 (k. 39), jednak dotąd Prezydent sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś organ ten, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 1 października 2015 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, jak też wielokrotnie wymierzone grzywny oraz to, że organ w istocie nadal nie podjął działań w sprawie, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 6.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia nie tylko okres prowadzonego postępowania, lecz też to, że Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia i to pomimo wielokrotnego ukarania go grzywnami. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią żadnego usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniają uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżacej o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Skarżąca uzasadniła swoje żądanie przyznania sumy pieniężnej, faktem zadośćuczynienia za oczekiwanie na wydanie rozstrzygnięcia, koniecznością wywarcia większej presji na organ oraz tym, iż czuje się lekceważona przez organ. Sąd uznał w okolicznościach niniejszej sprawy, a zwłaszcza wielokrotnego ignorowania orzeczeń Sądu, że zasadne jest przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł. W ocenie Sądu skłoni ona bowiem organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 3 wyroku zostało wydane w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).