III SA/Wr 469/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Katarzyna Borońska, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na Wojewodę D. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2019 r. sygn. akt III SAB/Wr 1056/19 I. wymierza Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 300 (trzysta) złotych; II. stwierdza że bezczynność Wojewody D. w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. S. (dalej: skarżący, strona skarżąca) zwrócił się [...] stycznia 2017 r. do Wojewody D. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Pismem z [...] września 2019 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewody, który do momentu wniesienia skargi nie podjął rozstrzygnięcia. Wyrokiem z [...] grudnia 2019 r. (sygn. akt III SAB/Wr 1056/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w przedmiocie bezczynności Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: 1) stwierdził, że Wojewoda D. pozostaje w bezczynności; 2) stwierdził, że bezczynność Wojewody D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązał Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznał od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.500 złotych; 5) dalej idącą skargę oddalił; 6) zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca i [...] lipca 2020 r. do organu wpłynęły wezwania skierowane przez skarżącego do wykonania powyższego wyroku. Pismem zaś z [...] sierpnia 2020 r. skarżący wniósł skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 1056/19 przez Wojewodę. W skardze skarżący domagał się: 1) wymierzenia organowi grzywny; 2) stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że mimo dwukrotnego pisemnego wezwania organu do wykonania prawomocnego wyroku Sądu, Wojewoda do dnia złożenia skargi wyroku tego nie wykonał w części opisanej w pkt III. Uzasadniono również podstawy żądania wymierzenia organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że należne skarżącemu kwoty zostały przekazane na wskazane konto [...] czerwca 2020 r., a podjęcie rozstrzygnięcia będzie możliwe po przedłożeniu przez skarżącego niezbędnych dokumentów, o co został wezwany pismem z [...] sierpnia 2020 r. Nie bez znaczenia dla oceny działań organu jest również ogromny wpływ spraw i stopień ich skomplikowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak już wskazano w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu (sygn. akt III SAB/Wr 470/19) w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisma skarżącego z [...] marca i [...] lipca 2020 r. wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania jego wniosku. Bezspornie również wyrokiem z wyrokiem z 20 grudnia 2019 r. (sygn. akt III SAB/Wr 1056/19), tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na bezczynność Wojewody D. i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku doręczony został organowi [...] marca 2020 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 14 dni do załatwienia sprawy. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III. W myśl natomiast przepisu art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie brak jest jednak przesłanek do uznania, że takie okoliczności, które obiektywnie mogłyby wydłużyć czas załatwienia przez organ sprawy, zaistniały. Oceniając te okoliczności Sąd wziął pod uwagę wystąpienie na obszarze kraju zagrożenia epidemicznego oraz zapisy art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, dalej ustawa z 2 marca 2020 r.). Jednakże wyłączywszy z okresu załatwienia sprawy wskazany przez ustawodawcę okres (od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r.) i tak organowi administracji publicznej trzeba postawić zarzut bezczynności. Następnie wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Niewątpliwa w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy miała - w ocenie Sądu - charakter rażący zważywszy, że mimo wskazanego przez Sąd 14-dniowego terminu na załatwienie sprawy, przez prawie 5 miesięcy organ nie podjął praktycznie jakiegokolwiek działania w kierunku wykonania wyroku. Nie można uznać za takie działanie wypłaty kwot określonych w wyroku. Sedno sprawy dotyczyło bowiem rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt i pracę. Należy podkreślić, że jak wynika z uzasadnienia wyroku z [...] grudnia 2019 r. organ w tej sprawie podejmował działania tylko przez pierwsze dwa miesiące od momentu wpływu wniosku ([...] stycznia 2017 r.). Przez następne 29 miesięcy był bezczynny i dopiero wniesienie ponaglenia i skargi spowodowało po stronie organu podjęcie działań. Wydany w sprawie wyrok nie zmotywował organu. Pierwsza czynność jaką organ podjął miała miejsce dopiero 5 miesięcy po wezwaniu organu do wykonania wyroku. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody ma charakter rażący. Uznając w związku z powyższym skargę za zasadną, w ramach przysługujących kompetencji, Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. Wobec uznania bezczynności organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku przez Sąd za rażącą, opierając się na przepisach art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., wymierzono organowi grzywnę, mając na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.