IV SA/Po 1926/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor Sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. M. S. (dalej także jako "wnioskodawca" lub "skarżący") zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem "na potrzebę pilną i niezbędną" m.in. zakup węgla i drewna na okres zimowy, dopełnienie butli gazowej, opłatę za wodę i ścieki, opłacenie rachunku za energię elektryczną, zakup środków czystości. W dniu [...] lipca 2020 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, ma przyznany zasiłek stały od organu I instancji w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na podstawie orzeczenia P. Z. ds. O. o N. w K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. ([...]) i posiada uprawnienia do zasiłku stałego w pełnej określonej przepisami wysokości. Dochodem wnioskodawcy w miesięcy poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w lutym 2020 r., był zasiłek stały w wysokości [...] zł. Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 21 lipca 2020 r. nr [...] skarżącemu przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na: zakup węgla i drewna na okres zimowy ([...] zł), uregulowanie rachunku za energię elektryczną ([...] zł), dopełnienie butli gazowej ([...] zł), opłaty rachunków za wodę i ścieki ([...] zł). W uzasadnieniu decyzji organ przeprowadził analizę przepisów ustawy o pomocy społecznej w zakresie odpowiadającym treści wniosku M. S.. Wyliczył wysokość poszczególnych komponentów składających się na zasiłek celowy. Wskazał, że przy przyznawaniu pomocy nie wzięto pod uwagę spłaty zadłużenia, o które wniósł wnioskodawca podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S. wnosząc o jej uchylenie w całości z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej również jako: "ustawa" albo "u.p.s.") oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 § 1 i 11 k.p.a., a także art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") w zw. z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy oraz zastosowano przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszące się do zasiłku celowego. Podkreślono, że świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, jednakże nie dowolny. Organ musi zatem przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Zaakcentowano, że organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc. Wskazano także, że M. S. od wielu lat obejmowany jest systematyczną pomocą w formie zasiłku stałego, a także zasiłkami celowymi na potrzeby zgłaszane we wnioskach. Zdaniem organu kwota zasiłku celowego oraz przeznaczenie tej kwoty zostały ustalone w sprawie w sposób odpowiadający przepisom prawa oraz w sposób obiektywny. Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Obie decyzje zaskarżył w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano na uznaniowość podjętego rozstrzygnięcia oraz brak wykazania środków jakim i dysponuje organ oraz ilości wnioskodawców. W ocenie skarżącego działanie organów narusza zarówno przepisy Konstytucji, jak i podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 8, 9, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę podnosząc zarzuty naruszenia: art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na braku wszechstronnego i wnikliwego rozważania całego zebranego w sprawie materiału dowodowego; art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 poprzez brak wskazania przesłanek, którymi kierował się organ II instancji; art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób stronniczy; art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez brak przedstawienia danych dotyczących środków finansowych wydatkowanych przez organ; art. 3 ust. 3 w zw. z art. 39 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyznanie pomocy w nieodpowiedniej formie i rozmiarze; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019, poz. 1507 ze zm. – dalej jako: u.p.s.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 – dalej jako: k.p.a.). Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że M. S. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zakup zakup węgla i drewna na okres zimowy, dopełnienie butli gazowej, opłatę za wodę i ścieki, opłacenie rachunku za energię elektryczną, zakup środków czystości. Kwestią bezsporną pozostaje, że Skarżącemu przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na: na: zakup węgla i drewna na okres zimowy ([...] zł), uregulowanie rachunku za energię elektryczną ([...] zł), dopełnienie butli gazowej ([...] zł), opłaty rachunków za wodę i ścieki ([...] zł). Istota sporu sprowadza się do zasadności przyznania – w okolicznościach badanej sprawy – zasiłku celowego, na częściowe, a nie pełne pokrycie wskazanych przez wnioskodawcę potrzeb. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowiący, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaznaczyć należy, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem – czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym jego rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym posiada uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom i dyrektywom, w szczególności w wystarczającym stopniu zebrały i oceniły materiał dowodowy. Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć na uwadze w szczególności podstawowe cele, jakie spełniać powinna instytucja pomocy społecznej. Z art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zwrócić należy również uwagę na treść art. 3 ust. 1 u.p.s., w którym wskazano, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto istotnym jest, że z art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zdaniem Sądu organy obu instancji przekonująco wyjaśniły, że kwota przyznana z tytułu zasiłku celowego jest adekwatna zarówno do potrzeb skarżącego jak i możliwości organu. Skarżący argumentował, że przyznane kwoty są zbyt niskie i nie wystarczą na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb. Sąd wskazuje, że rolą świadczeń z pomocy społecznej nie jest pełne sfinansowanie każdorazowo wszystkich zgłaszanych potrzeb w wysokości odpowiadającej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu przyznany skarżącemu zasiłek celowy pomoże zaspokoić zgłaszane przez skarżącego potrzeby. Sąd w niniejszym składzie podziela bowiem pogląd, w myśl którego organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2016 r., I OSK 2837/15; z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06 – Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07 – Lex nr 500091; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05 – Lex nr 502005). Wbrew zarzutom skargi (w tym podniesionym przez pełnomocnika skarżącego) organy nie naruszyły przepisów postępowania, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy (w tym dochód skarżącego) i uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Przyznana pomoc pomimo, iż nie spełnia oczekiwań skarżącego, została przyznana w zakresie adekwatnym zarówno do potrzeb skarżącego, jak również wysokości środków finansowych posiadanych na ten cel przez organ pomocy społecznej. Zaskarżone decyzje są zgodne z przepisami prawa i zostały wydane po przeprowadzeniu przez organy postępowania administracyjnego, zgodnie z jego naczelnymi zasadami i celem tego postępowania. Tak więc Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw normatywnych do ich uchylenia. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę