II GSK 2358/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2039/20 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 19 maja 2021r., sygn. akt VII SA/Wa 2039/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę [...] (dalej też: "strona", "skarżący") na postanowienie Ministra Zdrowia (dalej też: "Minister", "organ odwoławczy, "organ II instancji") z [...] września 2020r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy: W związku z wydanym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Grudziądzu (dalej: "PPIS") w dniu [...] czerwca 2015r. tytułem wykonawczym o numerze: [...], upomnieniem z [...] marca 2015r. organ ten wezwał skarżącego do wykonania szczepień ochronnych u małoletniego syna [...] oraz zapłaty kosztów upomnienia, a także pouczył o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wnioskiem z [...] czerwca 2015r. PPIS wniósł do Wojewody Kujawsko - Pomorskiego (dalej: "Wojewoda") o wszczęcie wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, przesyłając jednocześnie ww. tytuł wykonawczy. Postanowieniem z [...] sierpnia 2015r. Wojewoda nałożył na skarżącego pierwszą grzywnę w wysokości 500 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna [...] szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z [...] czerwca 2015r., a postanowieniem z [...] października 2018 r. drugą grzywnę w wysokości 1.000 zł. Wobec niewykonania obowiązku stwierdzonego ww. tytułem wykonawczym, Wojewoda postanowieniem z [...] stycznia 2020r., nr [...] nałożył kolejną, trzecią grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku - w wysokości 2.000 zł i wezwał skarżącego do jej uiszczenia w terminie 90 dni od daty otrzymania postanowienia. Zaskarżonym do WSA postanowieniem z [...] września 2020r., Minister Zdrowia utrzymał w mocy postanowienie Wojewody z [...] stycznia 2020r. W uzasadnieniu wskazano na podstawy prawne nałożenia obowiązku szczepień, odwołując się, m.in., do treści przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2020r., poz. 1845, dalej :"ustawa") oraz § 5 i § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz.U. z 2018r., poz.753). Minister Zdrowia podniósł następnie, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. Organ zaznaczył, że grzywna jest nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanego od wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Oddalając skargę na powyższe postanowienie wskazanym na wstępie wyrokiem z 19 maja 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że obowiązek podania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym rozumiany jako przyjęcie szczepionek przeciw chorobom zakaźnym w celu sztucznego uodpornienia przeciwko nim zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (art. 2 pkt 26 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy) jest tego rodzaju czynnością, przy czym jako że dotyczy osoby małoletniej odpowiedzialność z powodu niewykonania zobowiązania obciąża rodzica sprawującego władzę rodzicielską nad dzieckiem, czyniąc go adresatem postanowienia o nałożeniu grzywny. Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie o nałożeniu grzywny zostało wydane przez organ właściwy (art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), we właściwej procedurze, t.j. po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i wystawieniu tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2015r. i zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2019r., poz. 1438 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a"), tj. wezwanie do uiszczenia grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem o konsekwencjach jej niezapłacenia, a także wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z pouczeniem o dalszych konsekwencjach jego niewykonania. W ocenie WSA grzywna w wysokości 2.000 zł pozostaje zbieżna z celem postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązku i jest adekwatnym w tym przypadku środkiem presji ekonomicznej, którego celem jest doprowadzenie do realizacji obowiązku szczepienia, zważywszy, że uprzednio nałożone na skarżącego grzywny w niższych kwotach nie okazały się skuteczne. Reasumując WSA wskazał, że alternatywne ujęcie środków prawnych służących stronie, tj. zarzutów oraz zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia prowadzi do wniosku, iż prawidłowość nałożonej grzywny nie może być kwestionowana w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem poprzez podnoszenie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji obowiązku, czy też powoływanie się na nieistnienie obowiązku. W skardze kasacyjnej [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i art. 17 ust. 1 oraz ust. 2 powołanej powyżej ustawy, jak również § 5 i § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż ww. przepisy stanowią podstawę prawną, która umożliwia nałożenie obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, a zatem obowiązek taki wywodzi się spoza konstytucyjnego katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r.), a nadto poprzez bezzasadne przyjęcie, iż obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny, w sytuacji gdy nie zostało wykonane badanie kwalifikacyjne, wymagane stosownie do przepisu art. 17 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i nie można stwierdzić czy występowały przeciwskazania (w tym o charakterze długotrwałym) do przeprowadzenia szczepienia. II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, a to: 1. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., z uwagi na niewykonalność nałożonego obowiązku; 2. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia Ministra Zdrowia jako wydanego z naruszeniem prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni przepisów (vide punkt I zarzutów niniejszej skargi kasacyjnej); 3. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuchylenie postanowienia Ministra Zdrowia, pomimo naruszenia w toku postępowania naczelnych zasad procedury administracyjnej, tj. art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, brak realizacji zasady informowania stron, co miało wpływ na wynik postępowania, zaś Sąd I instancji stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, miał podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W sytuacji, gdy nie zostało przeprowadzone badanie kwalifikacyjne, nie aktualizuje się obowiązek wykonania szczepienia. Brak wykonalności obowiązku szczepienia w takiej sytuacji skutkuje niemożnością nakładania grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego dziecka, a obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu ulega konkretyzacji w przypadku, gdy stan zdrowia dziecka pozwala na podanie szczepionki. Ponadto zarzucił, że postanowienie, oparte na przepisie art. 119 §1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakładające grzywnę w celu przymuszenia wydano w sytuacji nieistnienia obowiązku w dniu wydania postanowienia. Nadto postanowienie wydane przez Ministra Zdrowia z uwagi na niewykonalność nałożonego obowiązku obarczone było wadą skutkującą jego nieważnością. Pismem z [...] sierpnia 2021r., skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. O ile zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu najczęściej wykazanie, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy, o tyle przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, ocenie podlega m.in. proces subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej postawiono zarzuty oparte na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a,.tj. zarówno na naruszeniu przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, która skutkowała niewłaściwym ich zastosowaniem. W tej sytuacji, co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można zatem przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA z 27 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z 26 marca 2010r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025). Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Według art. 119 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności, który z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego". Artykuł 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje zakres aktów ustanawiających obowiązki podlegające (w razie gdy nie zostaną wykonane dobrowolnie) wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Według art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej". Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty o niewykonalności obowiązku (art. 156 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego) nie mogą być podstawą do zaskarżenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadza dwa odrębne środki prawne. Zarzut, jako środek obrony przed egzekucją administracyjną. Podstawy do wniesienia zarzutu reguluje art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzut służy wyłącznie w stadium wszczęcia postępowania egzekucyjnego i podlega szczególnemu trybowi rozpoznania z udziałem wierzyciela (art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W toku postępowania egzekucyjnego zarzut nie przysługuje. W toku postępowania na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym przysługuje zażalenie. Odrębność tych dwóch środków obrony powoduje, że nie można oprzeć zaskarżalności postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego na podstawach ustawowych zarzutu. Nie można w konsekwencji zarzucić naruszenia art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro przedmiotem kontroli była zgodność z prawem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia i tylko ten przedmiot wyznaczył granice rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Nie jest również zasadna podstawa kasacyjna naruszenia art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nie dają podstaw prawnych do wyprowadzenia naruszenia przepisów prawa. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 8 i art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestie zasadności obowiązku nie podlegają ustaleniu przy ocenie zgodności z prawem postanowienia o nałożeniu grzywny. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zawierają zatem usprawiedliwionych podstaw. Niezasadne są również zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt I. petitum skargi kasacyjnej. Obowiązek szczepienia jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych "Osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddania się: szczepieniom ochronnym". Artykuł 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że "Osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1 (...)". W art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązku szczepień ochronnych. W § 3 tego rozporządzenia uregulowano przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. Wyznaczenie terminu maksymalnego wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagany i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić regulację § 5, który stanowi, że "obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. To, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy, konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt b) i art. 17 ust. 1 ustawy). Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018r., II OSK 2547/18, LEX nr 2611262). W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Zgodnie zaś z treścią § 8 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 9 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 ustawy, bowiem poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W niniejszej sprawie, co nie zostało skutecznie podważone, skarżący nie poddał dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, co było równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, a tym samym stanowiło podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Za niezasadne i nie poparte żadną argumentacją w sprawie należy uznać również zarzut dotyczący naruszenia art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który zawiera enumeratywne wyliczenie źródeł prawa stanowiąc, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.