III FSK 3542/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 433/20 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 14 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 14.07.2020 r. o sygn. I SA/Kr 433/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. S. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 14.02.2020 r., nr [...], wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Krakowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 2 § 1 i z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przez przyjęcie, że oznaczenie w tytule wykonawczym treści obowiązku z mocy samego prawa "nieistniejącego", w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie stanowi o niespełnieniu wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., a w konsekwencji - że okoliczność ta może stanowić jedynie podstawę zarzutu opartego o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie zaś podstawę zarzutu opartego o art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. podczas gdy oznaczenie w tytule wykonawczym treści obowiązku "nieistniejącego" stanowi o wadliwości tytułu wykonawczego i może stanowić podstawę zarzutu opartego o art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w art. 182 § 2 p.p.s.a., w składzie trzech sędziów (art. 182 § 3 p.p.s.a.). 3.2. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Wniesienie zarzutów na postępowanie egzekucyjne stanowi uprawnienie zobowiązanego, zaś zakres możliwych zarzutów został enumeratywnie wymieniony w art. 33 u.p.e.a. Zobowiązany nie może w tym trybie skutecznie formułować zarzutów w kwestii wszelkich dostrzeżonych nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego, wskazuje na zaistnienie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może więc być, między innymi nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Powyższa regulacja wskazuje na to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty. Rola zarzutów sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, mających służyć ochronie adresata czynności, który to zarzut może być wykorzystany, wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). W sytuacji, gdy w piśmie z 20.09.2019 r. jednoznacznie określono podstawy prawne zarzutów, a skarżący był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, organ nie miał podstaw, by wzywać stronę do sprecyzowania zarzutów. Należy podzielić ocenę WSA w Krakowie, że skarżący nie podniósł zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę stosownie do art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ograniczył się do wskazania zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. W przypadku wskazania tej podstawy organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy jest ona adekwatna do uzasadnienia. Nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie byłby uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek przesłanek wymienionych w tym artykule (zob. wyrok NSA z 25.03.2021 r., III FSK 2889/21; wyrok NSA z 17.05.2012 r., II FSK 2267/10). Należy podzielić pogląd, że organ podatkowy, określając w decyzji wysokość zobowiązania podatkowego, w trybie art. 21 § 3 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), nie orzeka o wysokości odsetek. Wysokość kwoty należnej z tytułu odsetek za zwłokę jest zatem "otwarta" i podlega konkretyzacji na etapie postępowania egzekucyjnego. Dopiero w tytule wykonawczym, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., następuje określenie m.in. terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Samą wysokość odsetek, określają przepisy ordynacji podatkowej i aktów wykonawczych do tej ustawy. Zobowiązany nie ma wobec powyższego możliwości kwestionowania terminu, od którego należy liczyć odsetki w toku postępowania wymiarowego, zaś informację o sposobie określenia okresu, za który powinien uregulować odsetki, uzyskuje z wystawionego tytułu wykonawczego. Dopiero wówczas może zakwestionować stanowisko wierzyciela w przedmiocie nieuwzględnienia ewentualnych przerw w naliczaniu odsetek. Odsetki nie wynikają zatem z orzeczenia (decyzji organu), co przesądza, że nie można kwestionować sposobu ich naliczenia w tytule wykonawczym w ramach zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., gdyż przepis ten wymaga, aby w tytule wykonawczym, spełnione były kryteria formalne określone w art. 27 u.p.e.a. Co więcej, na uwagę zasługuje fakt, że w żadnym z punktów art. 27 § 1 u.p.e.a. nie uregulowano kwestii przerw w naliczaniu odsetek. Kwestionowanie stanowiska wierzyciela w przedmiocie nieuwzględnienia przerw w naliczaniu odsetek i istnienie obowiązku ich zapłaty, odpowiada zarzutowi określonemu w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wadliwe określenie okresu, za jaki należne są odsetki lub przerw w ich naliczaniu, będzie oznaczało objęcie tytułem wykonawczym obowiązku nieistniejącego, a nie niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z 30.08.2018 r., II FSK 2482/16). Reasumując, skarżący sformułował na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w tym przepisie w zakresie nieistnienia obowiązku co do wysokości odsetek naliczonych od należności głównych w tytule wykonawczym nr [...], wadliwe określenie odsetek z pominięciem okresów, w których nie nalicza się odsetek. Wobec takiego określenia zarzutu nie było podstaw do oceny przez organ egzekucyjny kwestii istnienia obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę. Przesłanka nieistnienia obowiązku stanowi bowiem podstawę zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który nie został wskazany. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego przez zobowiązanego organ prawidłowo stwierdził, że przekazane przez wierzyciela tytuły wykonawcze spełniają wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a, bowiem w części E (dane dotyczące należności pieniężnych) wskazują rodzaj należności pieniężnej: w tytule nr [...] należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej, kosztów upomnień, a w tytule nr [...] należności z tytułu podatku od towarów i usług, a jako podstawę prawną obowiązku - orzeczenie, jego numer i datę wydania; podano też kwotę zaległości oraz odsetki za zwłokę istniejących na dzień wystawienia tytułów wykonawczych. W związku z powyższym, zarzut ten postawiony przez zobowiązanego został oceniony jako nieuzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaakceptował tę ocenę, stanowisko te podziela również Naczelny Sąd Administracyjny. 3.3. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Sędzia Bogusław Dauter Sędzia Stanisław Bogucki Sędzia Anna Dalkowska