VI SA/Wa 306/21

WyrokWSA w Warszawie2021-06-08

Skład orzekający: Dorota Dziedzic-Chojnacka, Magdalena Maliszewska, Dorota Pawłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy awaria systemu informatycznego oraz błędy ludzkie popełnione przy jej usuwaniu, w tym wynikające z osobistych problemów pracownika, mogą być uznane za nadzwyczajne okoliczności uzasadniające zawieszenie biegu terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego?
Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organu, że awaria systemu informatycznego i błędy ludzkie popełnione przy jej usuwaniu nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 243 ust. 6 Pwp. Awarie systemów komputerowych nie są zdarzeniami nadzwyczajnymi ani nieprzewidywalnymi, a błąd ludzki, nawet wynikający z problemów osobistych pracownika, nie może być traktowany jako obiektywna przyczyna uniemożliwiająca dochowanie terminu. Strona, korzystając z profesjonalnych podmiotów, musi liczyć się z konsekwencjami ich działań i zaniechań.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, które utrzymało w mocy postanowienie stwierdzające, że nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego. Uchybienie terminu miało nastąpić w wyniku awarii systemu informatycznego i błędów popełnionych przez pracownika firmy świadczącej usługi tłumaczeniowe, a także z powodu problemów osobistych tej pracownicy. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że zaistniały nadzwyczajne okoliczności uzasadniające zawieszenie biegu terminu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dorota Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. z siedzibą w M. (USA) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie biegu przedawnienia terminu oddala skargę Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. nr [...] (dalej: "zaskarżone postanowienie") Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Organ", ,,Urząd Patentowy"), na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 i z art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 286 ze. zm.; dalej: "Pwp") oraz art. 6 ust .2 i art. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczpospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2, dalej: ,,udez"), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 12 listopada 2020 r. wniesionego przez I., Inc. z siedzibą w R., Stany Zjednoczone (dalej: "Skarżąca", "Strona") od postanowienia Urzędu Patentowego z [...] października 2020 r. nr [...] (dalej: ,,postanowienie I instancji") stwierdzającego, że nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego oznaczonego numerem [...] - utrzymał w mocy postanowienie I instnacji. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 18 czerwca 2014 r. Skarżąca dokonała w Europejskim Urzędzie Patentowym zgłoszenia patentowego wyznaczając Polskę jako kraj na terytorium którego ubiegać się będzie o ochronę. Decyzją z 18 lipca 2019 r. Europejski Urząd Patentowy udzielił na rzecz Strony patentu europejskiego o numerze [...]. Informacja o jego udzieleniu została opublikowana w dniu 14 sierpnia 2019 r. w Europejskim Biuletynie Patentowym nr 2019/33. W związku z czym termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego o numerze [...] upływał w dniu 14 listopada 2019 r. W dniu 27 marca 2020 r. do Urzędu Patentowego wpłynęło tłumaczenie na język polski ww. patentu europejskiego wraz z wnioskiem o uwzględnienie terminu, w związku z zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, jakie towarzyszyły jego uchybieniu. Następnie, w dniu 2 września 2020 r. do Organu wpłynęło uzupełnienie wniosku z 27 marca 2020 r. o dokumenty i argumentację wskazujące przyczynę uchybienia terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego. Postanowieniem z 5 października 2020 r. Urząd Patentowy stwierdził, że nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego [...] a tym samym uznał, że tłumaczenie patentu europejskiego zostało złożone z uchybieniem terminu. W dniu 12 listopada 2020 r. pełnomocnik Strony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wyjaśnił, że Skarżąca działania związane z walidacją ww. patentu europejskiego prowadziła za pośrednictwem kancelarii Thompson Coburn LLP oraz RWS Group - brytyjskiej spółki zapewniającej usługi tłumaczeń oraz zgłoszeń z zakresu własności intelektualnej koordynującej działania mające na celu uznanie ważności patentu w poszczególnych krajach. Strona nadmieniła, że Grupa RWS przyjęła procedury, które potwierdzone są licznymi certyfikatami, w tym certyfikatem jakości ISO 9001:2015, którego założeniem jest wdrożenie systemu zarządzania realizacją zadań w sposób zapewniający stabilność i powtarzalność procesów w oparciu o jednoznacznie przypisanie odpowiedzialności i uprawnień. Zespoły zajmujące się w strukturze grupy RWS walidacją patentów europejskich korzystają przy przyjmowaniu zleceń z cyfrowej platformy tzw. "inovia", która daje możliwość nie tylko zlecenia walidacji patentu, ale również weryfikowania statusu realizacji, czy zgłoszenia w trybie PCT. Inovia umożliwia złożenie zlecenia bezpośrednio przy jej użyciu lub za pośrednictwem serwisu API, pozwalającemu na integrację ww. platformy z oprogramowaniem do zarządzania prawami własności intelektualnej. Przykładam APl jest Anaqua przy użyciu którego klienci przesyłają zlecenia na platformę inovia, która natomiast jest synchronizowana z oprogramowaniem wewnętrznym RWS, czyli KestreIPro. Aby oba systemy funkcjonowały prawidłowo konieczne jest połączenie pomiędzy Anaqua i platformą inovia. W dniu 20 września 2019 r., mający swoją siedzibę w Sydney zespół IT, który odpowiedzialny jest za rozwój i utrzymanie serwisów API w tym Anaqua otrzymał automatyczny alert o zerwaniu połączenia pomiędzy Anaqua a platformą. U. A., która jest starszym inżynierem weryfikowała zaistniały problem według standardowej procedury rozwiązywania usterek, nie odnalazła jednak przyczyny problemu. Wobec tego, korzystając z ostatniej działającej wersji oprogramowania serwisu skopiowanej ze środowiska testowego U. A. skonfigurowała ją do środowiska produkcyjnego, z którego korzystają faktycznie użytkownicy. W procesie tym pominęła jednak jeden z aspektów ustawienia oprogramowania dla produkcyjnej bazy danych. Jak dalej uzasadniała Skarżąca, w dniu 23 września 2019 r. kancelaria Thompson Coburn LLP posługując się systemem Anaqua umieściła zlecenie walidacji patentu europejskiego EP3010535 w tymże systemie, jednocześnie otrzymując automatyczne potwierdzenie otrzymania zlecenia. Z uwagi na pominięcie jednego z aspektów ustawienia oprogramowania zlecenie zostało utworzone w środowisku testowym Anaqua, nie w środowisku produkcyjnym dostępnym dla użytkowników. Wskutek tej okoliczności zlecenie nie zostało umieszczone w platformie inovia oraz oprogramowaniu KastrelPro, a w konsekwencji nie zostało przesłane do zespołów Grupy RWS, które działają w Wielkiej Brytanii oraz Stanach Zjednoczonych. U. A., kiedy tylko uświadomiła sobie swój błąd, a mianowicie w dniu 25 września 2019 r., opierając się o obowiązujące ścieżki i procedury działania przekonfigurowała środowisko produkcyjne na bazę produkcyjną i przeszukała umieszczoną w testowej wersji oprogramowania bazę danych. W wyniku zastosowania niewłaściwych zmiennych wyszukiwania nie znalazła zlecenia złożonego w dniu 23 września 2019 r. co mogło nie wzbudzić jej wątpliwości. Miesięcznie, w ten sposób tworzonych jest średnio siedem zleceń, stąd wniosek faktycznie i logicznie uzasadniony, że w przeciągu 5 dni funkcjonowania błędnie skonfigurowanej bazy danych żadne zlecenie nie zostało złożone. Ponadto Strona wskazała, iż fakt, że zastosowane przez U. A. kryteria wyszukiwania nie zwróciły żadnego wyniku był tak samo prawdopodobny jak to, że chociaż jedno zlecenie zostało w tym czasie złożone. To, że w dniu 23 września 2029 r. złożono zlecenie pozostał poza świadomością pracowników spółki RWS aż do dnia 11 lutego 2020 r. gdy kancelaria Thompson Coburn LLP wysłała zapytanie z prośbą o podanie numerów zgłoszeń krajowych aby uiścić okresowe opłaty. W tym momencie stało się jasne, że żaden zespół ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii nie otrzymał zlecenia dla patentu europejskiego [...]. Strona nadto podniosła, że w wyniku przeprowadzenia czynności sprawdzających zostało ustalone, że zlecenie zapisane zostało jedynie w testowej bazie danych. Podczas przeprowadzania czynności sprawdzających zostało również ustalone, że na problemy natury technicznej nałożyły się trudności natury osobistej U. A. która działając zgodnie z obowiązującymi w Grupie RWS procedurami próbowała zaradzić skutkom zaistniałej awarii systemu komputerowego. U. A. jako starszy inżynier wyposażona była w ponadprzeciętną znajomość obsługi systemów, procesów, procedur popartą wieloletnim doświadczeniem pracy w Grupie RWS. Mimo niezbędnej wiedzy i kwalifikacji, na działania U. A. miały wpływ osobiste problemy, które skutkowały rozkojarzeniem i zachwianiem równowagi psychicznej. Było to związane z przeżywanymi przez nią silnym stresem na skutek informacji o poważnej chorobie zamieszkującego w Indiach ojca. Strona podniosła, że pomimo niesprzyjających okoliczności podjęła ona wszelkie czynności, które należało przyjąć według stosowanych i certyfikowanych procedur. Zaskarżonym postanowieniem Urząd Patentowy utrzymał w mocy postanowienie z [...] października 2020 r. Urząd Patentowy wskazał, że trzymiesięczny termin określony w art. 6 ust. 2 udez na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego należy do terminów prawa materialnego wobec czego nie podlega przywróceniu ani przedłużeniu bez względu na przyczynę jego uchybienia. Według art. 243 ust. 6 Pwp do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia. Organ podniósł, że z powyżej przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że o ile podstawą dla zawieszenia biegu przedawnienia są nadzwyczajne okoliczności, które swoim zakresem pojęciowym obejmują nie tylko siłę wyższą, nadzwyczajną gwałtowną i zewnętrzną wobec woli człowieka kategorię przypadków ale również przypadki zależne od woli człowieka, których nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu art. 243 ust. 6 Pwp - nagłe zdarzenia, niewystępujące zwykle w obrocie, którym nie można było zapobiec, obiektywnie uniemożliwiające stronie dokonanie czynności urzędowych w terminie. Organ wyjaśnił, że od klasycznej definicji siły wyższej definicję tę odróżnia m.in. brak wymogu zewnętrzności zdarzenia. Eliminacja wymogu zewnętrzności przyczyny umożliwia w szczególności objęcie pojęciem nadzwyczajnych okoliczności awarii systemów komputerowych przedsiębiorstwa. Jednakże, w odróżnieniu od art. 243 ust. 1 Pwp, art. 243 ust. 6 Pwp przewiduje nie jedynie uprawdopodobnienie takich okoliczności ale przepisy jednoznacznie nakazują przedstawienie odpowiednich dowodów przez zainteresowanego. Organ podkreślił, że stosuje się jedynie odpowiednio przepisy o zwieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Zawieszenie biegu przedawnienia, do których odsyła art. 243 ust. 6 Pwp reguluje art. 121 ust. 4 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740; dalej: "Kc"), który stanowi, że bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody. Urząd Patentowy podkreślił dalej, że termin przedawnienia przestaje biec po powstaniu stanu, o którym mowa w art. 121 Kc, zaś po ustaniu tego stanu termin ten biegnie nadal, z uwzględnieniem okresu, który minął przed powstaniem omawianego stanu. Ustanie stanu zawieszenia nie powoduje ponownego rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia, a zatem zawieszenie jedynie przesuwa w czasie skutek w postaci upływu omawianego terminu. Instytucję zawieszenia należy w tym zakresie odróżnić od instytucji przerwania biegu przedawnienia (art. 123 Kc), gdyż po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 Kc), tj. bez uwzględnienia dotychczasowego okresu biegu terminu przedawnienia. Zdaniem Organu w niniejszej sprawie kluczowym jest, czy okoliczności na które powołuje się pełnomocnik Strony można zaliczyć do okoliczności o charakterze nadzwyczajnym. Urząd Patentowy wskazał, że w dniu 20 września 2019 r. doszło do zerwania połączenia między oprogramowaniem Anaqua i inovią - narzędziami wykorzystywanymi przez spółki, za pośrednictwem których Strona składała tłumaczenie patentu europejskiego. W związku z niestwierdzeniem przyczyny błędu, na środowisko produkcyjne Anaqua wgrano wersję testową oprogramowania, która nie została jednak prawidłowo skonfigurowana dla nowego środowiska, w wyniku czego zlecenie z dnia 23 września 2019 r. dotyczące złożenia tłumaczenia przedmiotowego patentu europejskiego zostało zapisane w bazie testowej - było niewidoczne dla przyjmującego je zespołu RWS pracującego na wersji produkcyjnej. Po stwierdzeniu nieprawidłowości konfiguracji w dniu 25 września 20019 r. ustawiono zapisywanie danych na wersji produkcyjnej - poprawiono błąd. W tym samym czasie podjęto próbę wyszukania nieprawidłowo zapisanych zleceń w innej, testowej bazie danych. Wskutek błędnego ustawienia zapytania nie odnaleziono jednak żadnych zleceń. Urząd Patentowy zaznaczył, iż została podjęta naprawa awarii pierwotnej z dnia 20 września 2019 r., jednak w sposób nieprawidłowy - wygenerowała inny błąd dotyczący zapisu danych. Błąd ten został zdiagnozowany i naprawiony w dniu 25 września 2019 r., a nieprawidłowo zapisane w międzyczasie zlecenia można było odzyskać konstruując prawidłowo skonstruowane zapytanie. Ponownie jednak popełniono błąd. W ocenie Organu zdarzenia, na które powołuje się pełnomocnik Skarżącej sprowadzają się do błędów popełnionych przez pracownika zespołu IT. Błąd ludzki nie stanowi o nadzwyczajnych okolicznościach w myśl art. 243 ust.6 Pwp a jedynie o braku należytej staranności ze strony pracownika. Organ zauważa, że w przypadku terminów nieprzywracalnych - jakim jest złożenie na język polski tłumaczenia patentu europejskiego strona nie może dopuścić się nawet lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie U. A. powinna sprawdzić, czy jakiekolwiek zgłoszenie było złożone, nie jedynie zakładać że takie zgłoszenie najprawdopodobniej, opierając się na rachunku prawdopodobieństwa, nie wpłynęło. Kontrola każdego oprogramowania stosowanego w kancelariach powinna bazować na wiedzy i dokładnym sprawdzaniu baz, nie na domniemywaniu. Według Urzędu Patentowego awaria systemu, która polegała na wystąpieniu przerwy w łączności pomiędzy Platformą inovia a API Platformy - Anaqua nie była okolicznością, której prawdopodobnie nie dało się przewidzieć, nawet przy zachowaniu należytej staranności, tak samo jak nieprawidłowy wynik wyszukiwania w testowej bazie danych był zaniedbaniem ze strony pracownika. Reasumując, zerwanie połączenia miedzy Anaqua a Platformą inovia nie było bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu. Przyczyniły się do niego błędy ludzkie. Urząd Patentowy argumentuje, że przywoływane okoliczności związane z wystąpieniu przerwy w łączności pomiędzy Platformą inovia a APl Platformy - Anaqua, stresem jaki wywołała choroba ojca U. A. nie stanowią okoliczności nadzwyczajnych - zdarzeń nagłych, niewystępujących zwykle w obrocie, którym nie można było zapobiec, obiektywnie uniemożliwiających stronie dokonanie czynności urzędowych w terminie. Przywoływane okoliczności stanowią o błędzie pracownika i mogą świadczyć o jego niedbalstwie, nawet jeśli doszło do okoliczności, które wywołały stres pracownika, który uniemożliwił mu następnie poprawne przeszukanie bazy to okoliczność ta jest okolicznością subiektywną wpływającą na stan emocjonalny pracownika a nie obiektywną uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie. Należyta staranność powinna przejawiać się w odpowiedniej organizacji działania jednostki, a także przygotowaniu i nadzorowaniu pracy osób w niej zatrudnionych bądź za pomocą których dokonuje się określonych czynności. Organ zwrócił nadto uwagę, że w wyniku błędu pracownika wyniki wyszukiwania były nieprawidłowe, a więc taka okoliczność nie może być uznana za nadzwyczajną. Jak podniósł Urząd Patentowy, dodatkowo zwrócić należy uwagę na fakt, iż w wyniku czynności sprawdzających udało się ustalić, że zlecenie zostało zapisane w systemie. W związku z powyższym istnieje prawdopodobieństwo, że gdyby pracownik prawidłowo dokonał wyszukiwania to udałoby się ustalić we wrześniu 2019 r. zapisane zlecenie przez Thompson Coburn LLP. Ponadto, w przedmiotowym postępowaniu Strona wyraziła wolę działania za pośrednictwem profesjonalnych jednostek, powierzając jednocześnie im dbanie o jej interesy. W ocenie Urzędu Patentowego posługiwanie się przez profesjonalne jednostki programami komputerowymi i bazami danych leży w sferze ryzyka podejmowanych przez nich działań i ich funkcjonowania. Organ zwrócił uwagę, że 3-miesięczny termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego jest określony przepisami prawa i obowiązuje wszystkie podmioty składające tłumaczenia patentów europejskich. Na ww. postanowienie Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła Organowi, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia naruszył: 1) przepisy prawa materialnego tj. art. 243 ust. 6 Pwp poprzez: a) błędne przyjęcie, że niedochowanie terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego nr [...] nie było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, gdy tymczasem okoliczności niniejszej sprawy winny doprowadzić Urząd Patentowy do wniosku, że w sprawie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły Skarżącej dochowanie terminu na złożenie tłumaczenia ww. patentu europejskiego; b) zastosowanie przepisów o zawieszeniu przedawnienia z powodu siły wyższej wprost, a nie odpowiednio tzn. przy uwzględnieniu specyfiki postępowania związanego z uzyskaniem skuteczności patentu europejskiego. 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "Kpa"), poprzez brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych w sprawie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, tj. - błędne przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło na skutek przeszkody, której można było zapobiec, albowiem była ona efektem dwóch błędów ludzkich (wpierw: nieprawidłowej konfiguracji, później: niewłaściwej próby odnalezienia danych) oraz przyjęcie, że pomimo wdrożonych przez Grupę RWS procedur zabezpieczających przed negatywnymi skutkami awarii systemu, których U. A. przestrzegała, próbując przywrócić operacyjność systemu nie doszło do zaistnienia nadzwyczajnej okoliczności w postaci awarii systemu komputerowego podczas gdy przy badaniu zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności warunkujących stwierdzenie zawieszenia terminu należy brać pod uwagę działania strony mające na celu uniknięcie omyłki w tym zakresie i tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego; - dokonanie błędnego ustalenia, że w materiale dowodowym brak jest dowodów na to, że nastąpiło zawieszenie biegu przedawnienia terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego EP [...] podczas gdy Skarżąca złożyła do akt postępowania dowody wskazujące na to, iż nastąpiło przerwanie biegu terminu na złożenie tłumaczenia patentu na język polski; - dokonanie błędnego ustalenia, iż fakt stosowania skomplikowanych procedur czy też posiadania certyfikatów jakości nie może wpłynąć na całokształt oceny dowodowej w sprawie oraz przyjęcie, że popełnione błędy świadczą o wadliwej organizacji pracy, zarządzania i funkcjonowania jednostki wbrew temu, iż załączony do pisma z 1 września 2020 r. certyfikat ISO 9001:2015 potwierdza, iż system zarządzania realizacją zadań zapewniał stabilność i powtarzalność procesów wbrew temu, że przy badaniu zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności warunkujących stwierdzenie zawieszenia terminu należy brać pod uwagę działania strony mające na celu uniknięcie omyłki w tym zakresie i tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego; b) art. 245 ust. 1 pkt 1 Pwp poprzez utrzymanie w mocy, po ponownym rozpoznaniu wadliwego postanowienia Urzędu Patentowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z [...] października 2020 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej: ,,Ppsa")). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem dokonana w świetle powyższych kryteriów kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że odpowiada ono prawu. W zaskarżonym postanowieniu nie można dopatrzyć się bowiem naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c Ppsa obligowałyby Sąd do jego uchylenia. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie jego nieważności ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 243 ust. 6 Pwp w związku z art. 6 ust. 2 i art. 2 udez w wyniku przyjęcia przez Organ, że niezaistniały nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniałyby zawieszenie biegu terminu przedawnienia na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego oznaczonego numerem [...]. Zgodnie z postanowieniem art. 6 ust. 2 udez uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy informacji o jego udzieleniu. Termin ten nie podlega przywróceniu. Bezspornym w sprawie jest, że informacja o udzieleniu patentu została opublikowana w dniu 14 sierpnia 2019r. a zatem termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego upływał w dniu 14 listopada 2019r. i nie został dochowany przez Stronę. Istota zaś sprawy, będąca przedmiotem oceny Organu sprowadza się do tego, czy okoliczności przywołane przez Skarżącą na uzasadnienie uchybienia wskazanemu terminowi mogą być uznane za nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu art. 243 ust. 6 Pwp. Organ uznając, że nie są one okolicznościami o takim charakterze wydał postanowienie I instancji i utrzymujące je w mocy zaskarżone postanowienie stwierdzające, że nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego. Odmienne stanowisko zajmuje Strona wskazując, że zaistniały podstawy do zawieszenia biegu tego terminu albowiem okoliczności na które się powołuje mają przymiot nadzwyczajnych. Sąd podziela stanowisko Organu. Zgodnie z art. 243 ust. 6 Pwp do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1 (tj. terminów na dokonanie określonych czynności w toku postępowania), uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia. W ocenie Sądu okoliczności wskazywane przez Stronę nie mają charakteru okoliczności nadzwyczajnych, jak to słusznie spostrzegł Urząd Patentowy. Analizując pojęcie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 243 ust. 6 Pwp należy w pierwszej kolejności zgodzić się z oceną Organu, że jest to pojęcie szersze niż pojęcie siły wyższej. A zatem są to zarówno okoliczności, które swoim zakresem pojęciowym obejmują nie tylko siłę wyższą, nadzwyczajną, gwałtowną i zewnętrzną wobec woli człowieka ale także przypadki zależne od woli człowieka, które zaistniały na skutek nagłego zdarzenia, niewystępującego zwykle w obrocie, któremu nie można było zapobiec i które obiektywnie uniemożliwiły stronie zachowanie terminu na dokonanie czynności. W tym kontekście należy ocenić zaistniałą awarię systemu informatycznego związaną z przerwaniem w dniu 20 września 2019r. połączenia pomiędzy cyfrową platformą o nazwie ,,inovia" a oprogramowaniem Anaqua wykorzystywanym do zarządzania prawami własności intelektualnej. Jak zaś wynika ze stanowiska Strony otrzymanie alertu związanego z zaistniałym przerwaniem połączenia spowodowało, że została podjęta przez U. A. (pracownika zatrudnionego w RWS Group brytyjskiej spółce zapewniającej usługi tłumaczeń oraz zgłoszeń z zakresu własności intelektualnej dla Strony) weryfikacja problemu zaistniałej usterki. Niemożliwe okazało się jednak ustalenie jej źródła. Na skutek błędnego dokonania przez tę osobę skopiowania wersji oprogramowania serwisu ze środowiska testowego, zlecenie walidacji patentu [...] w dniu 23 września 2019r. zostało umieszczone w bazie testowej, co w konsekwencji spowodowało, że nie doszło ono do wiadomości zespołów RWS Group w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. U. A. uświadomiła sobie popełnienie błędu przy konfiguracji w dniu 25 września 2019r. Wówczas to przekonfigurowała środowisko produkcyjne i dokonała wyszukiwania zleceń, które w wyniku błędu mogły zostać umieszczone w testowej bazie danych. Jednak na skutek dobrania niewłaściwych zmiennych – jak twierdzi Skarżąca – nie wyszukała żadnych rekordów, co jednak nie czyniło nieuzasadnionym założenia, że w czasie 5 dni funkcjonowania błędnej konfiguracji mogło nie dojść do złożenie zlecenia. W świetle okoliczności wskazywanych przez Stronę na uzasadnienie zawieszenia biegu przedawnienia terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego zasadnicze staje się rozstrzygnięcie, czy Strona może w takim przypadku skutecznie (dla uzyskania spodziewanego rezultatu) powoływać się na zaistniałą okoliczność awarii systemów informatycznych, jak i następczo zaistniałe uchybienia pracownika do których doszło w ramach usuwania jej skutków, w tym przy uwzględnieniu osobistej sytuacji tej osoby w tamtym czasie. Sąd stoi na stanowisku, że nadzwyczajna okoliczność to zdarzenie nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia w stosunkach danego rodzaju. W tym zaś znaczeniu zaistniała przerwa w połączeniu pomiędzy dwoma systemami informatycznymi nie spełnia ani wymogu nadzwyczajności ani też nieprzewidywalności. Awarie bowiem systemów czy programów komputerowych, jak słusznie do podkreślił Organ, nie stanowią zdarzeń o nikłym stopniu prawdopodobieństwa występowania. Z tego też względu nie są ze swojej istoty zdarzeniami nadzwyczajnymi czy nie dającymi się przewidzieć. Na wypadek zaś zaistnienia takich sytuacji, w ramach należytej dbałości o zachowanie danych czy zabezpieczenie spraw prowadzonych przy pomocy tych systemów informatycznych wprowadza się rozwiązania mające na celu uniknięcie niekorzystnych skutków z tym związanych, w tym przede wszystkim właśnie w celu zapobieżenia utracie zgromadzonych danych. Sąd podziela stanowisko reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że awarie systemów czy programów komputerowych nie stanowią nie dających się przewidzieć nadzwyczajnych okoliczności (zob. wyrok WSA w Warszawie z 5 września 2017r. , sygn. akt VI SA/Wa 946/17; wyrok WSA w Warszawie z 9 lutego 2017r., sygn. akt VI SA/Wa 1225/16; wyrok NSA z 4 kwietnia 2019r., sygn. akt II GSK 1018/17; postanowienie NSA z 10 kwietnia 2015r., sygn. akt II GZ 145/15). Stąd też zasadnie Urząd Patentowy uznał, że awaria systemu, która polegała na wystąpieniu przerwy w łączności pomiędzy Platformą a API Anaqua nie była okolicznością, której prawdopodobieństwa wystąpienia nie dało się przewidzieć, nawet przy zachowaniu należytej staranności. Przy czym specyfika postępowania związanego z uzyskaniem skuteczności patentu europejskiego nie przemawia zdaniem Sądu za odmienną oceną zaistniałej awarii jako niestanowiącej nadzwyczajnych okoliczności, o jakich mowa w art. 243 ust. 6 Pwp. Trudno bowiem uznać, że cel, dla potrzeb realizacji którego określone systemy komputerowe są wykorzystywane, miałby determinować przyjęcie odmiennej oceny co do możliwego wystąpienia ich awarii. Przy czym nie chodzi tutaj o przewidzenie szeregu skomplikowanych i wielostopniowych procedur mających zapobiec tego rodzaju sytuacjom ale o wprowadzenie takich rozwiązań, które okażą się realnie skuteczne. W tym zaś zakresie, odwołując się do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że wystąpienie wspomnianej awarii pociągnęło za sobą konieczność podjęcia określonych działań przez starszą inżynier U. A. w celu określenia zakresu usterek i zapobieżenia skutkom awarii. Przy czym, na skutek błędów, jakich dopuściła się przy podejmowaniu przewidzianych na tą okoliczność procedur, Skarżąca nie zapobiegła skutkowi w postaci niezłożenia tłumaczenia patentu europejskiego. Należy zgodzić się z twierdzeniem Organu, że zdarzeniom, jakie w związku z tym wystąpiły, można było zapobiec. W ocenie Sądu było to możliwe poprzez wprowadzenie efektywnych narzędzi czy rozwiązań organizacyjnych pozwalających zdiagnozować i usunąć skutki zaistniałej awarii. Jak się bowiem okazało to pracownik RWS Group miał ostatecznie wpływ na niewykrycie skutków zaistniałej awarii, w tym nieujawnianie zlecenia związanego ze złożeniem tłumaczenia patentu europejskiego. To bowiem na skutek zaniedbania po stronie tej osoby (błędne zapytanie i następnie błędne założenie, że najprawdopodobniej nie doszło do złożenia zlecenia) Strona uchybiła terminowi do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. Doszło zatem do błędu ludzkiego. Okoliczność stanu emocjonalnego tego pracownika ma charakter subiektywny i nie może być, jak słusznie to spostrzegł Organ, postrzegana za obiektywną przyczynę uniemożliwiającą dochowanie wymaganego terminu. Sąd zatem podziela pogląd, że stan emocjonalny tej osoby nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której zaistnienie winno skutkować odmiennym rozstrzygnięciem niż przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Nie można zapominać, że każdego pracownika mogą dotknąć określone negatywne zdarzenia w jego życiu osobistym (w tym choroba osoby najbliższej) ale nie sposób upatrywać w nich uzasadnienia dla uchybienia powierzonym obowiązkom. Po stronie zaś pracodawcy tej osoby nie ma usprawiedliwienia dla zaniechania ewentualnego szczególnego nadzoru nad czynnościami tej osoby w sytuacji gdy pomimo jej kłopotów nie została odsunięta od powierzonych jej zadań. Trzeba też zgodzić się z oceną Organu, że w przypadku z jakim mamy tutaj do czynienia nie można było poprzestać na domniemaniu prawdopodobieństwa niezłożenia żadnego zlecenia ale dokonać rzetelnego sprawdzenia co do rzeczywistego stanu złożonych zleceń. Sąd nadto zauważa, że termin na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego upływał w dniu 14 listopada 2019r. Natomiast do awarii i niewystarczających działań w celu usunięcia jej skutków dochodziło w okresie 20 – 25 września 2019r. Po tym czasie, aż do dnia upływu uchybionego terminu nie zostały podjęte żadne działania, które pozwalałby stwierdzić czy zlecenie złożone w dniu 23 września 2019 r. przez współpracującą ze Stroną kancelarię Thompson Coburn LLP zostało wykonane. Niezależnie zatem od wspomnianych powyżej uchybień nie zostały przewidziane jak i w następstwie tego podjęte, procedury sprawdzające realizację zlecenia na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego przed upływem terminu przewidzianego dla tej czynności. Trzeba też zgodzić się z Urzędem Patentowym, że Strona, o ile przy prowadzeniu swoich spraw posługuje się profesjonalnymi podmiotami musi liczyć się z konsekwencjami z tego wynikającymi. Staje się bowiem beneficjentem ich działań i zaniechań w tym także tych, które godzą w jej interesy. Tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Powinna zatem czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem przez te podmioty ciążących na nich obowiązków, w tym poprzez chociażby wprowadzenie określonych procedur kontrolnych czy sprawozdawczych co do wykonywania przez nie w terminie czynności, których zaniedbanie wiąże się dla niej z negatywnymi konsekwencjami. Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko Organu, że złożone przez Stronę dowody na wykazały zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności mających uzasadniać zawieszenie terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego. Zasadnie zatem Urząd Patentowy przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Strony złożonego w oparciu o art. 243 ust. 6 Pwp. Przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, wbrew sformułowanym przez Stronę zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Organ rozważył znaczenie wszystkich okoliczności wskazywanych przez Stronę na uzasadnienie swojego wniosku o zawieszenie biegu terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego. Na stronie 3 - 7 zaskarżonego postanowienia obszernie, z odwołaniem do orzecznictwa sądowego przedstawił swoje stanowisko co do znaczenia w sprawie zaistniałej awarii, błędów jakich dopuściła się U. A. jak i jej stanu emocjonalnego w tamtym czasie. Sąd nie podziela formułowanego w skardze twierdzenia co do tego, że stosowanie systemu zarządzania realizacją, powinno przemawiać za odmienną oceną niż przyjęta w zaskarżonym postanowieniu. W niniejszej sprawie mamy bowiem do czynienia nie tylko z zaistnieniem awarii, której nie można przyznać statusu nadzwyczajnej okoliczności w rozumieniu art. 243 ust. 6 Pwp, ale i z błędami pracownika już po jej zaistnieniu, związanymi z procesem zdiagnozowania usterki i usunięcia jej skutków. To ten element, wynikający w istocie z niedochowania należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych zadań przez tę osobę skutkował ostatecznie tym, że po awarii nie zostały podjęte żadne działania w celu realizacji złożonego zlecenia. Istotne jest bowiem nie tylko obowiązywanie odpowiednich procedur ale też niewadliwe określenie ich funkcjonalności i w ostatecznym rozrachunku prawidłowe zastosowanie w praktyce. Trzeba też tutaj wspomnieć, że Organ dokonuje w tego typu sprawach oceny tylko dowodów przedstawionych przez Stronę i nie jest zobowiązany do podejmowania czynności dowodowych w celu wyszukiwania innych, niewskazanych przez stronę dowodów na uzasadnienie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. Ocena zaś okoliczności faktycznych ujawnionych przez Stronę w ramach przedstawionych dowodów w tym zakresie dokonana została przez Urząd Patentowy wszechstronnie, w ich całokształcie i z zachowaniem reguły swobodnej oceny dowodów. Z uwagi na niezasadność zarzutów skargi, jak i niestwierdzenie z urzędu innych uchybień jakie sąd administracyjny winien wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, stosownie do postanowienia art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 Ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło