II OSK 2759/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 50/21 w sprawie ze skargi E. P. na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2020 r., nr WOK.7722.62.2020.KBoj w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 50/21, oddalił skargę E. P. na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2020 r., nr WOK.7722.62.2020.KBoj, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powyższym postanowieniem organ wojewódzki, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), odmówił E. P. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 6 lipca 2020 r., znak: PINB-7358/15/2017-636 (wstrzymujące prowadzenie przez ww. robót budowlanych związanych z budową budynku o przeznaczeniu usługowo-warsztatowym (myjnia z autokosmetyką samochodową oraz warsztat) na działce o numerze [...] obręb [...] w Z. oraz nakładające obowiązek przedłożenia określonych dokumentów). postępowanie odwoławcze. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył E. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie: 1) "prawa materialnego", tj. art. 58 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu, w tym jego zły stan zdrowia, wiek oraz sytuacja epidemiczna nie uzasadniają przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oraz poprzez uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego; 2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, a w konsekwencji nieuchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu pomimo uchybień organu, które zaistniały przy wydawaniu ww. postanowienia polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozważeniu całego materiału dowodowego prowadzącego do braku pełnego zbadania przesłanek warunkujących przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia zażalenia, dowolnej, a nie swobodnej ocenie przedstawionych przez skarżącego dowodów, zaniechaniu uwzględnienia słusznego interesu skarżącego w domaganiu się przywrócenia terminu, uznaniu, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu, przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej oraz z przekroczeniem zasad proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu pozostałe strony nie sprzeciwiły się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły skutecznie podważyć stanowiska Sądu I instancji, co do słuszności wydania przez organ wojewódzki rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Stan faktyczny sprawy został należycie przez organ ustalony, z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów prawa procesowego i właściwie oceniony przez Sąd Wojewódzki. Na marginesie, autor środka zaskarżenia zarzucając naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów nie powołał się na art. 80 k.p.a. W myśl dyspozycji art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd o braku winy można mówić jedynie wówczas gdy przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Tym samym, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o zawinionym uchybieniu terminu. Dopuszczalne jest przywrócenie terminu, którego uchybienie nastąpiło z powodu choroby, jednakże strona musi wykazać, iż w związku z chorobą zaistniały przeszkody, których nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Rozważając zatem samą przesłankę choroby, jako okoliczności wyłączającej winę w niedochowaniu terminu w pierwszej kolejności należy wskazać, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej z zastrzeżeniem spełnienia się określonych warunków. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym wnioskodawca powinien poza gołosłownym twierdzeniem odnośnie jego sytuacji zdrowotnej przedstawić jakiekolwiek dokumenty czyniące wiarygodnym te twierdzenia. Sam fakt występowania schorzeń, nawet ciężkich, u zainteresowanego przywróceniem terminu, nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Fakt choroby, czy podeszły wiek, nie są równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego. Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste dokonanie czynności procesowej, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. Zatem choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (zob. wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 628/21; z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1677/15; z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2374/13; z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1822/15). Mając na uwadze powyższe uznać należało, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, a okoliczności podane przez niego uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Zauważyć należy, iż to we wniosku o przywrócenie terminu strona powinna wykazać (uprawdopodobnić), że faktycznie zaistniały okoliczności wyłączające jej winę w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Analiza wniosku skarżącego tymczasem nie potwierdza aby one wystąpiły. Skarżący podniósł, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało przez niego odebrane w okresie prowadzonego leczenia (przygotowania do operacji przepukliny), odwołuje się do swojego wieku, stanu zdrowia (leczy się na nadciśnienie tętnicze, ma problemy z sercem i kamieniami nerkowymi), sytuacji epidemicznej związanej z wirusem Sars-Cov-2 i obawami przed zakażeniem. Do swojego wniosku nie załączył zaś żadnego dokumentu potwierdzającego stan zdrowia (istnienia chorób przewlekłych), czy skierowania do szpitala wraz z wykazem niezbędnych do wykonania badań przedoperacyjnych. Dopiero do skargi zostały załączone kserokopie informacji o planowanym terminie zabiegu, pierwszy wyznaczony na dzień 12 maja 2020 r., tj. przed otrzymaniem postanowienia organu powiatowego z dnia 6 lipca 2020 r., drugi wyznaczony dopiero na dzień 11 lutego 2021 r. (obowiązek przeprowadzenia badań na 14 dni przed zabiegiem, poza szczepieniem przed żółtaczką - 2 m-ce). Dla przypomnienia zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu 30 listopada 2020 r. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja, że skarżący musiał przygotowywać się do operacji poprzez wykonywanie badań w okresie biegu terminu do wniesienia zażalenia. W dalszym ciągu natomiast są gołosłowne twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu odnośnie stanu zdrowia i występowania u skarżącego chorób przewlekłych (nadciśnienie tętnicze, problemy z sercem i kamieniami nerkowymi), nie mówiąc już o wykazaniu, że w analizowanym okresie wystąpiło takie pogorszenie stanu zdrowia skarżącego, które uniemożliwiło działanie, a strona nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Na marginesie, dopiero w skardze do Sądu Wojewódzkiego skarżący wskazał, że jest osobą samotną. Powyższe, z uwagi na poczynione rozważania, nie zmienia jednak zapatrywania na sprawę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewadliwie także podkreślił Sąd I instancji, że nie może zostać uwzględnione twierdzenie skarżącego, który w skardze zdaje się bronić stanowiska, że sam w sobie stan zagrożenia życia i zdrowia (dla osób starszych i schorowanych) powstały w związku z rosnącą w Polsce od marca 2020 r. liczbą osób zarażonych koronawirusem, należy uznać za wystarczający powód do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia. Taki wniosek jest zbyt daleko idący, oznaczałby bowiem brak możliwości skutecznego egzekwowania jakichkolwiek terminów procesowych od marca 2020 r. do chwili obecnej i to niezależnie od jakichkolwiek okoliczności indywidualnych przypadków. Autor skargi kasacyjnej nie przywołał także żadnej szczególnej regulacji prawnej mającej ewentualnie w sprawie zastosowanie. Ponadto, skarżący akcentował samą obawę przed zakażeniem, nie wskazywał natomiast, iż w jego przypadku zachodzi podejrzenie zarażenia wirusem, a w związku z tym, że konieczna jest np. samoizolacja i wyeliminowanie kontaktów z otoczeniem. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.