II SA/Ke 467/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi U.N. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę. Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] marca 2021 r. [...] Komendant Policji (dalej "Komendant Wojewódzki"), na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. 360 ze zm.) zwanej dalej też "ustawą" w zw. z art. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw z dnia 14 sierpnia 2020 r. (Dz. U. 2020 r. poz. 1610), po rozpatrzeniu odwołania U. N., utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w O. Ś. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego ww. policjanta, obwinionego o to, że: - w dniu 22 czerwca 2019 r. będąc wyznaczoną do pełnienia służby i penetracji terenu przyległego do miejsca znalezienia fragmentu ciała ludzkiego, opuściła wyznaczony rejon bez uprzedniej zgody dyżurnego jednostki Policji, czym naruszyła dyscyplinę służbową, tj. o czyn z art. 133 ust. 3 pkt 3 ustawy w zw. z § 29 ust. 2 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym (Dz. Urz. KGP z 2018 r. poz. 108 ze zm.); - w dniu 22 czerwca 2019 r. nie wykonała polecenia asp. sztab. A. J., udania się w rejon mostu w Stykowie i penetracji terenu przyległego do miejsca znalezienia fragmentu ciała ludzkiego wzdłuż rzeki Kamiennej w kierunku pętli autobusowej w Dziurowie, czym naruszyła dyscyplinę służbową, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy w zw. z § 15 pkt. 1 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP z 2018 r. poz. 89). W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. Komendant Powiatowy Policji w S. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko U. N.. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Komendant Wojewódzki wyłączył Komendanta Powiatowego Policji w S. od udziału w tym postępowaniu, wyznaczając do jego dalszego prowadzenia Komendanta Powiatowego Policji w O. Ś.. W dniu 26 września 2019 r. Komendant Powiatowy Policji w O. postanowieniem nr [...] zawiesił postępowanie dyscyplinarne wobec obwinionej z uwagi na fakt, że od dnia [...] września 2019 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, a lekarz, który orzekł jej czasową niezdolność do służby, nie wyraził zgody na udział skarżącej w czynnościach dowodowych. Skarżąca przedkładała dalsze zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby, aż do dnia zwolnienia jej ze służby w Policji rozkazem personalnym Komendanta Powiatowego Policji w S. nr [...] z dnia [...] października 2020 r. wydanym na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 43 ust. 1 i art. 45 ust. 3 ustawy. Powyższy rozkaz został uchylony w części dotyczącej terminu zwolnienia policjanta ze służby rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] stycznia 2021 r. przez określenie terminu zwolnienia na dzień 2 listopada 2020 r. i w pozostałym zakresie utrzymany w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Komendant Powiatowy Policji w O. podjął zawieszone postępowanie dyscyplinarne przeciwko obwinionej. Wobec zwolnienia skarżącej ze służby w Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r., organ ten umorzył postępowanie dyscyplinarne z uwagi na to, że dalsze jego prowadzenie stało się bezprzedmiotowe. Rozpoznając odwołanie od powyższego orzeczenia, Komendant Wojewódzki podkreślił, że organ odwoławczy dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem w sposób kompleksowy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami odwołania oraz powołaną podstawą prawną. Jedynym ograniczeniem jest art. 135l ustawy, zgodnie z którym w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Zadaniem organu odwoławczego było zatem zbadanie, czy postępowanie dyscyplinarne toczyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w szczególności czy nie naruszono ustawowych praw obwinionego. Badając legalność zaskarżonego aktu Komendant Wojewódzki stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji w Ostrowcu Św. w żaden sposób nie narusza przepisów ustawy o Policji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 135 ust. 1 oraz art. 135j ust. 4 cyt. ustawy, wskazując, że przepisy rozdziału 10 ustawy regulują odpowiedzialność dyscyplinarną wyłącznie policjantów pozostających w służbie. Ustawodawca nie tylko posłużył się dla określenia osoby podlegającej odpowiedzialności pojęciem "policjant", ale i formułując katalog kar wskazuje, że mogą one być wymierzone wyłącznie osobie pozostającej w stosunku służbowym. Komendant Wojewódzki podkreślił, że w ustawie o Policji brak jest przepisu jednoznacznie wskazującego, że zwolnienie policjanta ze służby skutkuje obligatoryjnym umorzeniem postępowania dyscyplinarnego. Jednakże zwrócił uwagę, że brak jest również przepisu stanowiącego, iż zwolnienie policjanta ze służby pozostaje bez wpływu na prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy wskazał, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji powoduje, iż dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, odpada bowiem podmiot tego postępowania - policjant, co uzasadnia obligatoryjne umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Nadto Komendant Wojewódzki wyjaśnił, że organ pierwszej instancji w toku postępowania nie zdołał zebrać dostatecznego materiału dowodowego, który pozwoliłby na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, co było skutkiem zaistnienia niezależnej od organu dyscyplinarnego przeszkody w prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego i zawieszenia tego postępowania, a co w istocie skutkowało brakiem możliwości przeprowadzenia czynności z obwinioną, która nie mógł uczestniczyć w tym postępowaniu z uwagi na stan zdrowia i niezdolność do służby z powodu choroby. W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne nie mogło zostać skutecznie zakończone aż do dnia zwolnienia obwinionej ze służby w Policji, bowiem od dnia 26 września 2019 r. pozostawało ono zawieszone, zaś jego podjęcie nastąpiło dopiero po zwolnieniu skarżącej ze służby w Policji. Okoliczność ta była przyczyną uniemożliwiającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze U. N. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczeń, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucające temu rozstrzygnięciu: 1) rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 75 § 1 oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań koniecznych do prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym zaniechanie rzetelnego ustalenia, czy rzeczywiście są podstawy do przyjęcia, iż skarżąca dopuściła się zawinionych przewinień dyscyplinarnych; 2) rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 §1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wyrażające się zwłaszcza w zaniechaniu przesłuchania świadków, a tym samym oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym; 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 135g ust. 1 i 2, art. 135e ust. 1 ustawy poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, niewyjaśnieniu szeregu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych wyrażających się w nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżąca dopuściła się zawinionych przewinień dyscyplinarnych. W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła stan faktyczny sprawy i podniosła, że organ odwoławczy w zaskarżonym orzeczeniu nie ustosunkował się do wszystkich argumentów zawartych w treści jej odwołania. Wskazała, że w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego skorzystała z przysługującego jej prawa do składania wniosków, które zostały odrzucone. Zdaniem skarżącej, jej udział i przesłuchanie w charakterze obwinionej nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia o winie w przypadku rzetelnego zebrania i oceny materiału dowodowego. Skarżąca podkreśliła nadto, że jej przełożony dyscyplinarny Komendy Powiatowej Policji w S. posiadał wiedzę na temat istniejącego konfliktu pomiędzy nią a małżeństwem A. i D. J., którzy zainicjowali postępowanie dyscyplinarne. Przełożony dyscyplinarny przyjął ich wersję zdarzenia. W ocenie skarżącej procedura określona w art. 134i ust. 1 i ust. 5 ustawy ma zapobiegać zbyt pochopnemu wszczynaniu postępowania dyscyplinarnego, którego postawę wszczęcia nie mogą stanowić dowolne przypuszczenia, lecz tylko uzasadnione podejrzenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Są to zatem okoliczności, które stwarzają subiektywny osąd przełożonego dyscyplinarnego, iż rzeczywiście dany funkcjonariusz dopuścił się określonego przewinienia. Natomiast w sytuacji wystąpienia jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, należy przeprowadzić niezbędne czynności wyjaśniające. Skarżąca podniosła, że celem tych czynności nie jest stwierdzenie, że zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną danego policjanta, gdyż takie ustalenia dokonywane są już w toku wszczętego postępowania dyscyplinarnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), o czym strony zostały zawiadomione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga U. N. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone orzeczenie Komendanta Policji nie narusza przepisów prawa. Prawną podstawę kwestionowanego skargą aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 w brzmieniu obowiązującym przed zmianą z Dz. U. z 2020 r. poz. 1610). Organ drugiej instancji utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w O. Ś. umarzające postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko skarżącej z uwagi na jej zwolnienie ze służby rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2020 r. z terminem zwolnienia ustalonym rozkazem personalnym Komendanta Policji nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. na dzień 2 listopada 2020 r. Stosownie do art. 135j ust. 4 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach, o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. W kontrolowanej sprawie powodem, dla którego doszło do umorzenia postępowania było zwolnienie skarżącej ze służby (z uwagi na jej trwałą niezdolność do służby). Zatem zaszła "inna przyczyna", z powodu której postępowanie stało się bezprzedmiotowe, o której mowa w art. 135j ust. 4 ustawy o Policji. Nie może być wątpliwości, w świetle regulacji zawartych w ustawie o Policji a dotyczących postępowania dyscyplinarnego, że postępowanie dyscyplinarne w trybie regulacji ustawy o Policji może toczyć się wyłącznie wobec osoby, która jest policjantem. Przykładowo ustawa ta w art. 132 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Z kolei w myśl art. 134i ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego. Rację mają organy Policji orzekające w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym, że zwolnienie policjanta ze służby ma taki skutek, że postępowanie dyscyplinarne nie może toczyć się wobec takiej osoby i staje się ono bezprzedmiotowe. Osoba zwolniona ze służby przestaje bowiem podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest obecnie regulacja zawarta w art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), którego jednak z mocy art. 22 ust. 1 tej ustawy nowelizującej nie stosuje się w stanie faktycznym w niniejszej sprawie). Przepis ten wprost stanowi, że postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Zasadnie więc postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec U. N. zostało umorzone skoro przestała być ona policjantem. Taka interpretacja przepisów ustawy o Policji potwierdzona została również w jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji powoduje, iż dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, odpada bowiem podmiot tego postępowania - policjant, co uzasadnia obligatoryjne umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Postępowania dyscyplinarne są prowadzone przez organy dyscyplinarne działające w ramach określonych służb czy korporacji i dotyczą osób pozostających w stosunku służbowym bądź w inny sposób związanych organizacyjnie. Zatem na skutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje władza dyscyplinarna nad nim ze strony prowadzącego postępowanie dyscyplinarne (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 grudnia 2013 r., III SA/Kr 327/13, lex nr 1493359 i tam wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 734/04, z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1417/08 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 402/11, dostępne na http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze podkreślić należy, że w zasadzie nie dotyczą one rozstrzygnięć objętych kontrolą sądową w tej sprawie, gdyż przedmiotem kontroli sądowej nie była ocena, czy skarżąca popełniła czyny, o które została obwiniona w postępowaniu dyscyplinarnym. Natomiast argumentacja skargi sprowadza się faktycznie do kwestionowania zasadności i prawidłowości prowadzenia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego. Dlatego zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż przyczyną umorzenia postępowania dyscyplinarnego było zwolnienie skarżącej ze służby w Policji i powstała w związku z tym utrata legitymacji biernej skarżącej do bycia obwinionym w tym postępowaniu. Jak zresztą wyjaśnił Komendant Wojewódzki, postępowanie dyscyplinarne - zanim zostało umorzone - było w toku, nie wszystkie konieczne czynności procesowe zostały w nim przeprowadzone. Niemniej Sąd w tym postępowaniu nie oceniał kwestii objętych zarzutami skargi. Reasumując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.