VIII SA/Wa 455/21
WyrokWSA w Warszawie2021-07-01
Skład orzekający: Iwona Owsińska – Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 K.p.a., w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w sprawie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie zlecił opinii biegłego, co jest niezbędne do ustalenia przyczyn i skutków zmian stosunków wodnych oraz zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Kontrola sądu administracyjnego w przypadku sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ogranicza się do oceny formalnych przesłanek zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a nie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.Stan faktyczny
Wnioskodawczynie zwróciły się o podjęcie działań w związku z podtapianiem ich działki wodami opadowymi spływającymi z nieruchomości sąsiada, wskazując na zły stan techniczny zabudowań i wiaty. Organ pierwszej instancji nakazał właścicielowi sąsiedniej działki wykonanie betonowej podmurówki i odwodnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, uznając, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, w tym nie zlecił opinii biegłego. Wnioskodawczynie wniosły sprzeciw od decyzji kasatoryjnej SKO. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze sprzeciwu B. P. – [...], M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2021 roku znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym oddala sprzeciw.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (zwane dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania M. O. od decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] lutego 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. B. P.-[...] i M. M. (dalej: skarżące") zwróciły się o podjęcie działań w celu rozwiązania problemu podtapiania ich działki nr [...] wodami opadowymi spływającymi z nieruchomości nr [...], położonej przy ulicy K. w R. Wnioskodawczynie podały, że na nieruchomości nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodzenia znajduje się wiata, której zadaszenie pochylone jest w kierunku działki nr [...]. Skutkuje to tym, że przy intensywnych opadach woda z powierzchni dachowej wiaty spływa gwałtownie na ogrodzenie między działkami zalewając ich nieruchomość.
W trakcie oględzin w dniu [...] września 2020 r. M. O. oświadczył do protokołu, że wody, które w miesiącu lipcu 2020r. zalały posesję skarżących napłynęły przez wjazd na jego posesję z ulicy D. i K. Jednocześnie stwierdził, że wody spływające z dachu wiaty i innych zabudowań nie przyczyniły się do zalewania działki sąsiadek. Jego zdaniem nie nastąpiły żadne szkody poza spłukaniem warstwy kory ozdobnej rozłożonej na sąsiedniej działce. Jak stwierdził, podmurówkę między działkami wykonała w całości sąsiadka poprzez położenie bloczków betonowych nie związanych z gruntem. Podczas kolejnych oględzin w dniu [...] listopada 2020 r. z udziałem Miejskiego Zarządu Dróg i Komunikacji w R., przedstawiciel MZDiK oświadczył, że w ulicach D. i K. wykonywane są prace związane z modernizacją sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Usprawni to odbiór wód opadowych z nawierzchni ul. K. bez możliwości napływu wód na nieruchomość nr [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. Prezydent Miasta R. nakazał M. O., właścicielowi działki ewid. nr [...], przy ulicy K., wykonanie urządzenia zabezpieczającego przed spływem z niej wód opadowych na działkę ewid. Nr [...], położoną w R. przy ulicy N., w następującym zakresie:
- na granicy działek nr [...] i nr [...] wykonanie betonowej podmurówki ogrodzenia,
- od strony własnej nieruchomości na odcinku o długości ok. 22 m przylegającym do działki nr [...] - wykonanie odwodnienia liniowego z koszem chłonnym lub inne urządzenie umożliwiające przejęcie wód opadowych z dachu wiaty, budynków oraz części nieruchomości przylegającej do działki nr [...];
Termin wykonania obowiązku określonego w pkt. I do dnia 27 września 2021r.
Od decyzji powyższej Mirosław O. złożył odwołanie, uzupełnione pismem z dnia [...] marca 2021 r. uważając zaskarżoną decyzję za niezasadną. Podał, że żadna ze wskazanych w art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne przesłanek w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła i nie ma, w przekonaniu skarżącego, podstaw prawnych do nakładania na niego obowiązków określonych w zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem zalanie działki nr [...] miało charakter incydentalny. Wystąpiło tylko raz, w lipcu 2020r. po obfitych deszczach o charakterze nawalnym, powodujące zalania i podtopienia w całym mieście. Podał, że ogromne ilości wody deszczowej spływały z działek z ulicy D. i K., poprzez jego działkę ([...]) w kierunku ulicy N., zgodnie z ukształtowaniem terenu. Dodatkowo, na granicy działek nr [...] i [...] od strony działki nr [...], woda opadowa ulegała spiętrzeniu i przelewała się na działkę nr [...] z powodu podmurówki wykonanej w granicy działek przez wnioskodawczynie. Wyjaśnił, iż w czasie przechodzenia nawałnicy woda spływała także ze stojącej na jego gruncie wiaty. Według niego była to jednak sytuacja wyjątkowa. W warunkach normalnych opadów deszczu, deszcz z dachu wiaty nie spływa na ogrodzenia działki nr [...], bo dach wiaty jest oddalony od granicy działki ok. 30 cm a grunt pod dachem nie jest utwardzony. Nie jest prawdą, aby cała działka [...], jak wskazano w decyzji, była utwardzona płytami i betonem oraz kruszywem. W ten sposób działka ta jest utwardzona tylko przy wjeździe do garażu, w pozostałej, przeważającej części jest to naturalne podłoże, w które woda opadowa wsiąka samoczynnie. Wyjaśnił, iż od ponad 30 lat stan jego działki nie uległ zmianie. Nie dokonywał na niej żadnych działań, które mogłyby kierunek odpływu wód zmienić lub wprowadzić ścieki na działki sąsiednie.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r SKO uchyliło ww. decyzję z [...] lutego 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, iż zastosowanie przez organ administracji wskazanej w art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t. j, Dz, U. z 2021r. poz.624) normy wymaga jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności tego czy i jakich zmian dokonał na swym gruncie właściciel, czy spowodowały one zmiany stosunków wodnych i czy wywierają one niekorzystny wpływ na grunty sąsiednie. Postępowanie takie wymaga najczęściej wiedzy specjalistycznej z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń i nie może ograniczać się jedynie do stwierdzenia, że z uwagi na sposób wykonanego zagospodarowania nieruchomości przy ulicy K., działka nr [...] zasadnym jest nakazanie właścicielowi wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
W przedmiotowej sprawie organ nie zlecił wykonania opinii biegłym posiadającym wymagane uprawnienia w zakresie stosunków wodnych, lecz samodzielnie ocenił stan faktyczny, choć odstąpił od jego przedstawienia w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem z załączonych do akt sprawy dokumentów, w tym protokołu z oględzin nieruchomości z dnia [...].11.2020 r. wynika, że przez okres ostatnich 30 lat sposób odprowadzania wód przez skarżącego pozostał taki sam. Wyjaśnienia do w. protokołu złożył również przedstawiciel MZDiK, który oświadczył, iż w ulicy K. wykonywane są aktualnie prace związane z modernizacją sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej, tj. wymiana starej sieci na nową, to usprawni między innymi odprowadzanie wód deszczowych. Przedstawiciel MZDiK wyjaśnił także, że po stronie posesji N. [...] znajduje się otwarty rów odwadniający z przepustami. Skarżąca oświadczyła, że nie wie, czy woda, która ją zalała pochodzi z ulicy K., ale jest pewna, że woda z obiektów budowlanych na działce sąsiada spływa na jej posesję. W piśmie z dnia [...].01.2021 r. Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji w R. poinformował, że obecnie w ulicy K. w R. prowadzone są prace związane z "Budową i modernizacją sieci z rozdziałem kanalizacji sanitarnej i kanalizacji deszczowej". Sprawdzone przez inspektora połączenie instalacji drenażowej wykonanej na działkach przy ulicy N. [...] i [...] jest drożne i działa prawidłowo.
Powyższych wyjaśnień oraz dokumentów organ I instancji nie ocenił naruszając art. 80 kpa stanowiący, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto zgodnie z art. 7 Kpa, organy administracji publicznej, z urzędu lub na wniosek stron powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa), przy czym wynik tej oceny powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 1 i 3 Kpa).
W ocenie Kolegium postępowania organu pierwszej instancji nie można uznać za spełniające powyższe wymogi. Z akt sprawy wynika, iż nie wyjaśnił on wszystkich okoliczności niniejszej sprawy.
Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji winien dokonać niezbędnych ustaleń i uzupełnić materiał dowodowy, uwzględniając wskazówki zawarte w uzasadnieniu niniejszej decyzji, odnieść się do zarzutów odwołania i wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Sprzeciw od ww. decyzji kasacyjnej wniosły B. P. – [...] i M. M.
W uzasadnieniu wskazały, że podtrzymują stanowisko i ustalenia zawarte w protokółach podczas wizji lokalnej dnia [...] września 2020 r. i z [...] listopada 2020 r. Jednocześnie wyjaśniły, że o fakcie zalewania przedmiotowej działki wodami opadowymi z działki [...] przy ul. K. [...] w R. informowały niejednokrotnie ustnie M. O., by podjął działania zmierzające do zabezpieczenia swojej działki przed spływem z niej wód opadowych na ich nieruchomość. Poza tym budynki sąsiadujące z ich działką nie spełniają warunków technicznych – nie są wyposażone w rynny i zabezpieczenia narażając na szkody przyległe nieruchomości. W warunkach normalnych opadów deszczu każdorazowo warstwa wody z terenu działki nr [...] spływa na naszą działkę, a intensywny napływ wody opadowej następuje z usytuowanej przy ogrodzeniu, powierzchni wiaty z wystającymi metalowymi elementami, które zachodzą na ich działkę z budynków stojących przylegle do wiaty na działce nr [...].
Wskazały też, że wiosną 2020 roku zostały usunięte wzdłuż ogrodzenia drzewa ponieważ były już stare i bardzo zaśmiecały działkę, a w miejsce usuniętych drzew jesienią 2020 roku wsadziły nowe nasadzenia, aby zabezpieczyć teren między innymi przed zalewaniem od sąsiada. W celu zabezpieczenia terenu działki przed napływem wód z działki nr [...], na własny koszt wykonały betonową podmurówkę z ogrodzeniem, którą notorycznie niszczy M. O..
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.
Rozpoznając sprzeciw sąd ocenia więc jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., co wprost wynika z art. 64e p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 13§ 2 K.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli decyzji kasacyjnej sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu sprzeciwu – inaczej niż w przypadku skargi na decyzję wydaną na innej podstawie prawnej niż art. 138 § 2 K.p.a. – jest bowiem ograniczona wyłącznie do badania przesłanek zastosowania tego właśnie przepisu. W świetle art. 64e p.p.s.a. rozważanie innych kwestii jest w omawianym trybie niedopuszczalne. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.05.2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27.07.2018 r., sygn. II SA/Kr 743/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27.07.2018 r., sygn. II SA/Gd 393/18, dostępne w internetowej bazie orzeczniczej NSA).
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie I instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).
Dokonując zaś tego rodzaju ocen bez udziału innych niż autor sprzeciwu stron postępowania (M. O. nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego) oraz przy wyłączeniu instancyjnej kontroli sądowej w przypadku uwzględnienia sprzeciwu (na takie orzeczenie nie przysługuje skarga kasacyjna) mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnie chronionych uprawnień obywateli. Tego rodzaju ocen mających wpływ na prawa i obowiązki obywateli sąd administracyjny dokonywać może jedynie w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną kończącą postępowanie w sprawie, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkich stron postępowania administracyjnego oraz pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2018 r. o sygn. akt II SA/Po 1152/17, dostępny j.w.).
Punktem wyjścia do oceny zaskarżonej decyzji musi być treść art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".
W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało ten przepis, bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia przesłanek zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t. j, Dz, U. z 2021r. poz.624).
Wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne winno poprzedzać ustalenie, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie jego właściciel, na czym one polegały, czy spowodowały one zmiany stosunków wodnych i czy wywierają one niekorzystny wpływ na grunty sąsiednie, nie należące do sprawcy naruszeń, tj. czy zmiany te powodują lub mogą powodować szkody (por. wyrok WSA w Białymstoku z 20 września 2018 r., II SA/Bk 404/18, wyrok WSA w Warszawie z 19 grudnia 2019 r., VIII SA/Wa 752/19). Innymi słowy w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między zmianą dokonaną na gruncie, a wynikłym z tego szkodliwym wpływem na grunt sąsiedni. Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie. Ustalenie opisanego wyżej związku przyczynowo-skutkowego, co do zasady wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a także ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. W postępowaniu dotyczącym uregulowania stosunków wodnych na gruncie, z reguły konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zawierającej ocenę zaistniałych na gruncie stosunków wodnych (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., II OSK 613/07). W sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne opinia biegłego jest więc w zasadzie niezbędna. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właścicieli gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, tj. określenie odpowiednich urządzeń, do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne przekraczają bowiem wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń (por. wyrok WSA w Lublinie z 11 stycznia 2018 r., II SA/Lu 970/17). Treść opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych. Opinia biegłego jest szczególnie istotna w sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – istnieje różnica stanowisk pomiędzy właścicielami gruntów sąsiednich, co do zmiany stanu wody na gruncie, którą według skarżących miały spowodować prace realizowane przez właścicieli działek nr ewid. [...], [...] i [...]. Opinia ta jest również istotna, w sytuacji istniejących wątpliwości, co do okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych mających znaczenie dla wyniku sprawy. Należy mieć na uwadze, że szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin (por. wyrok WSA w Białymstoku z 3 lutego 2009 r., II SA/Bk 609/08).
Omówione powyżej nieprawidłowości, do jakich doszło w postępowaniu przed organem I instancji, nie mogły zostać sanowane przez SKO, w szczególności przez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 K.p.a. i w tej sytuacji mogą zostać usunięte jedynie na etapie ponownego – przeprowadzonego w sposób kompleksowy – postępowania przed organem I instancji. Przyjęcie przeciwnego założenia godziłoby w fundamentalną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). W związku z tym, zastosowanie przez SKO normy art. 138 § 2 K.p.a. do uchylenia decyzji dnia [...].02.2020 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, należało uznać za prawidłowe.
Nie budzi zarazem wątpliwości Sądu, że ocena powyższych okoliczności – bazująca na rzetelnej i skrupulatnej opinii biegłego/ewentualnie spójnych ekspertyz biegłych – musi być jednoznaczna i kompleksowa, zwłaszcza w sytuacji gdy – tak jak w niniejszej sprawie – mamy do czynienia z ewidentnym konfliktem sąsiedzkim.
W rezultacie SKO było w pełni uprawnione do stwierdzenia naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. – wobec braku wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
Naruszenia ww. przepisów nie wykazały w szczególności skarżące. W tym miejscu ponownie przypomnieć trzeba, że zgodnie z obowiązującymi przepisami Sąd bada decyzję kasacyjną tylko w zakresie istnienia podstaw do jej wydania, co oznacza, że jeżeli dojdzie do wniosku, że takie podstawy istniały to zobowiązany jest oddalić sprzeciw.
W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżona decyzja nie uchybia wymogom art. 138 § 2 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku – na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a..
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło