II OSK 2216/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Lu 45/21 w sprawie ze skargi C. T. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 8 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Lu 45/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. T. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] listopada 2013 r., odmawiającą wydania B. K. nakazu wykonania określonych prac celem osiągnięcia stanu zgodnego z przepisami przy budynku gospodarczym, zlokalizowanym na działce nr [...], położonej J., gm. A., oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył C. T., zaskarżając go w całości i w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając mu naruszenie: – art. 18 § 3 p.p.a.. przez niezastosowanie, co doprowadziło w niniejszej sprawie do nieważności postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, że w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy od orzekania. W wydaniu zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 lipca 2021 r. w sprawie II SAB/Lu 45/21 (a dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego) brała udział Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, która brała udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, a mianowicie jako przewodnicząca brała udział w wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 429/14 w przedmiocie odmowy wydania nakazu wykonania określonych robót budowlanych. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134), – art. 147 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. przez błędne zastosowanie, albowiem organ administracji publicznej, pomimo że otrzymał wniosek od skarżącego o wznowienie postępowania z urzędu, merytorycznie nie rozpoznał wniosku, mimo że organ został poinformowany na ramach ww. wniosku o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. C. T. we wniosku z [...] sierpnia 2020 r. wnioskował o przeprowadzenie dowodów załączonych do ww. pisma, w tym z postanowienia Prokuratury Rejonowej w K. , który to dokument powstał już po dacie wydania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] listopada 2013 r., odmawiającej wydania B. K. nakazu wykonania określonych prac celem osiągnięcia stanu zgodnego z przepisami przy budynku gospodarczym zlokalizowanym na działce nr [...] położonej w J., gm. A. Organ administracji był związany wnioskiem strony inicjującej postępowanie administracyjne z urzędu w sprawie, o czym stanowią przepisy ustawy – wyrok NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1266/19. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Stosownie do art. 183 § 2 pkt 4 zdanie drugie p.p.s.a nieważność postępowania zachodzi, jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Taka sytuacja nie miała miejsca. Niezrozumiały jest zarzut niezastosowania przez sąd art. 18 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Przepis ten dotyczy wznowienia postępowania sądowego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Takie wznowienie uregulowane jest w dziale VII Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakres wyłączenia sędziego jest szeroki i obejmuje także badanie warunków formalnych, czyli dopuszczalności skargi o wznowienie. Okoliczności opisane w skardze kasacyjnej nie dotyczą art. 18 § 3 wskazanej ustawy. Wyjaśnić należy, że to, że pani sędzia WSA w Lublinie Joanna Cylc-Malec kontrolowała decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] listopada 2013 r., odmawiającą wydania B. K. nakazu wykonania określonych prac i 19 lutego 2015 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 429/14 wydała wyrok oddalający skargę C. T. nie oznacza, że nie może orzekać w przedmiotowej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Żadne przyczyny wyłączenia sędziego uregulowane w art. 18 § 1punkt 1) – 7) i art. 19 p.p.s.a. nie wystąpiły. Niezasadny jest zarzut naruszenia "art. 147 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. przez błędne zastosowanie" bowiem sąd tych przepisów nie stosował, kierowane są one do organów administracji nie do sądu. Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pozostaje w bezczynności z powodu niezałatwienia wniosku skarżącego kasacyjnie z [...] sierpnia 2020 r. o wznowienie postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie zakończonej decyzją tego organu z [...] marca 2014 r. Na tak postawione pytanie trzeba odpowiedzieć przecząco. Zgodnie z art. 147 k.p.a. zdanie pierwsze - wznowienie postepowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. C. T. w swoim wniosku wniósł o wznowienie postępowania z urzędu. Początkowo [...] WINB postanowieniem z [...] listopada 2020 r. odmówił wznowienia postępowania, jednakże zostało ono uchylone w całości postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2021 r. Dlatego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z [...] lutego 2021 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek z [...] sierpnia 2020 r. o wznowienie postępowania. Już z tych zdarzeń wynika, że organ nie pozostawał w bezczynności, wyżej wskazanym pismem udzielił skarżącemu kasacyjnie obszernej informacji co do braku podstaw do wznowienia przedmiotowego postępowania z urzędu. Podkreślenia w sprawie wymaga, że wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem nie obowiązkiem organu. Organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia. Jest to więc prawo organu, które staje się jego obowiązkiem dopiero, gdy taka przyczyna się pojawi. Nie można jednak, na podstawie przepisów k.p.a., doprowadzić do wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, tzn. sprawić, by z tego prawa skorzystał w każdej ostatecznie zakończonej sprawie w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu nie jest więc wystarczające subiektywne przekonanie skarżącego kasacyjnie, że organ tak właśnie powinien postąpić (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2254/19 i powołane tam orzecznictwo). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.).