II GSK 2214/21
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2021-10-28
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie prawa własności wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego może stanowić podstawę do uznania legitymacji skargowej do zaskarżenia aktu administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia zmiany organizacji ruchu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że legitymacja skargowa do zaskarżenia aktu administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia zmiany organizacji ruchu może wynikać nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale również z innych gałęzi prawa, w tym prawa cywilnego, np. prawa własności. Skoro skarżąca uprawdopodobniła, że nowa organizacja ruchu może negatywnie wpływać na jej prawo własności, powinna mieć możliwość merytorycznego rozpoznania skargi.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na akt Starosty Średzkiego zatwierdzający zmianę stałej organizacji ruchu polegającą na wprowadzeniu progów wyspowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę, uznając, że skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego o charakterze administracyjnym. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów PPSA i ustawy o samorządzie powiatowym poprzez błędne przyjęcie, że legitymację skargową daje wyłącznie naruszenie interesu prawnego o charakterze administracyjnym.Rozstrzygnięcie
1. Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. 2. Sprostowano z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji i uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie sygnatury akt.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 895/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. K. na akt Starosty Średzkiego z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu zmiany stałej organizacji ruchu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji i w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2021 r. w ten sposób, że w wierszu 1 od góry sentencji postanowienia oraz karty nr 1 uzasadnienia, w miejsce sygnatury: "II SA/Po 895/21" wpisać sygnaturę: "III SA/Po 895/21".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 895/21, odrzucił skargę M. K. na akt Starosty Średzkiego w przedmiocie zatwierdzenia zmiany projektu stałej organizacji ruchu na drodze powiatowej.
W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi Sąd I instancji wskazał, że w dniu 28 grudnia 2020 r. Starosta Średzki zatwierdził projekt zmiany stałej organizacji ruchu w zakresie "Poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego polegającej na wprowadzeniu progów wyspowych przy dwóch przejściach dla pieszych w pasie drogi powiatowej nr 3677P - w m. Witowo". Przedmiotowe progi zostały zamontowane przez Zarząd Powiatu w Środzie Wielkopolskiej w styczniu 2021 r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. M. K. wniosła skargę na decyzję o zatwierdzeniu stałej organizacji ruchu w zakresie montażu progów wyspowych zlokalizowanych przy przejściu dla pieszych w pobliżu należącej do niej nieruchomości. W konsekwencji skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w całości i nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Starosta Średzki wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że zamontowanie progów wyspowych nie narusza wskazanych przepisów prawa materialnego. Progi wyspowe traktowane są wyjątkowo z uwagi na znaczący wpływ na ograniczenie prędkości pojazdów oraz na poprawę bezpieczeństwa na drodze. Organ wskazał, że progi zamontowano na wniosek Komendy Powiatowej Policji w Środzie Wielkopolskiej Wydziału Ruchu Drogowego ze względu na odnotowywane częste przekroczenia prędkości oraz otrzymywane zgłoszenia od mieszkańców o nagminnym przekraczaniu prędkości w terenie zabudowanym, co również zostało potwierdzone licznymi zgłoszeniami na krajowej mapie zagrożeń. Lokalizacja progu wyspowego uzgodniona przez Komendę Powiatową Policji na przejściu dla pieszych, co dodatkowo poprawia bezpieczeństwo dzieci poruszających się do szkoły w P. i Kościoła znajdującego się przy przejściu, wpływając na znaczące obniżenie prędkości pojazdów oraz poprawę bezpieczeństwa na tym odcinku drogi.
W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału III WSA M. K. sprecyzowała, że wniosła skargę na czynność Starosty Średzkiego, tj. zatwierdzenie organizacji ruchu z dnia 28 grudnia 2021 r.
Pismem z dnia 1 lipca 2021 r. Starosta Średzki podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, modyfikując jednocześnie wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę i wnosząc o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie w całości. Organ wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma I Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w Środzie Wielkopolskiej z dnia 29 czerwca 2021 r. na okoliczność konieczności umieszczenia progów zwalniających, z uwagi na niewystarczającą skuteczność innych metod ograniczenia prędkości. Organ podkreślił, że próby ograniczenia prędkości w postaci oznakowania pionowego i poziomego nie przyniosły zamierzonego efektu, wobec czego powstała konieczność zastosowania progów zwalniających. Zdaniem organu, skarżąca nie ma interesu prawnego do kwestionowania aktu o zatwierdzeniu projektu stałej organizacji ruchu na drodze powiatowej.
M. K. odnosząc się do kwestionowania interesu prawnego w postępowaniu procesowym w piśmie z dnia 8 lipca 2021 r. stwierdziła, że akt organu zatwierdzający zmianę organizacji ruchu narusza jej prawa, w szczególności zakłóca prawo do spokojnego i bezpiecznego korzystania z domu stanowiącego jej własność, a ponadto narusza jej dobra osobiste, takie jak zdrowie i prawo do niezakłóconego odpoczynku oraz straty materiale (art. 23, art. 24 i art. 140 Kodeksu cywilnego).
Skarżąca powołała się również na pismo Komendanta Powiatowego Policji w Środzie - Wydziału Ruchu Drogowego z dnia 29 czerwca 2021 roku, z którego wynika, że 14 października 2020 r. dokonano lustracji na odcinku drogi Witowo. Nie przedstawiono pisma Powiatowego Komendanta Policji z 2020 r., które stanowiło podstawę uzasadniającą zmianę organizacji ruchu na wskazanym odcinku drogi oraz kiedy i w jakiej ilości mieszkańcy Witowa zgłosili prośbę o usadowienie progów. Wyjaśnienia nie zwierają konkretnych danych dotyczących przeprowadzonych kontroli w latach 2019, 2020 oraz liczby wniosków mieszkańców w sprawie zmiany organizacji ruchu w postaci progów zwalniających na drodze w bezpośredniej odległości od jej domu (12m).
Skarżąca wskazała, że wyrywkowa kontrola pojazdów, w czasie której kierowcy ograniczają prędkość na widok kontroli drogowej nie może być wiarygodna. Jeżeli osadzone progi nie spełniają swojej funkcji można było zastosować inną formę ograniczającą prędkość, np. fotoradar.
Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13, wyjaśniono, że prawo do zaskarżenia zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego wynika z przepisów m.in. art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 920; dalej jako: u.s.p.), przy czym przyjmuje się, że przepis ten upoważnia do zaskarżenia również zarządzeń starosty. Sąd przytoczył treść ww. przepisu, zgodnie z którym każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. WSA stwierdził, że przepis ten wprowadza zatem wymóg wykazania naruszenia interesu lub uprawnienia.
Sąd I instancji podniósł, że w rozpoznawanej sprawie był zobligowany do zweryfikowania legitymacji procesowej Skarżącej czyli do zbadania, czy będący przedmiotem skargi akt Starosty narusza prawem chroniony interes lub uprawnienie w sprawie z zakresu administracji publicznej, przy czym może tu chodzić wyłącznie o naruszenie własnego interesu prawnego skarżącej. Dopiero bowiem wykazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przez wnoszącego skargę otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania, przy czym naruszenie to nie może mieć charakteru przyszłego lub niepewnego, ale powinno być realne i aktualne. WSA wskazał również, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania swej legitymacji skargowej, czyli wykazania się nie samym tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale zaistniałym zasadniczo w dacie wnoszenia skargi (a nie dopiero w przyszłości) naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia postanowieniami skarżonego aktu.
Zdaniem WSA, skarżąca powinna była wykazać, że zaskarżony akt o zatwierdzeniu zmiany projektu organizacji ruchu narusza jej indywidualny, konkretny i realny interes prawny (lub uprawnienie). Sąd podkreślił, że legitymacja do wniesienia skargi do sądu na podstawie art. 87 ust. 1 u.s.p. przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został skarżonym aktem naruszony. Stwierdził przy tym, że źródłem prawnie relewantnego interesu nie może być w takim przypadku sam charakter drogi publicznej i prawo do korzystania z niej.
Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca swoją legitymację do wniesienia skargi uzasadniała tym, że niezachowanie odpowiedniej prędkości w przypadku ich przekraczania przez niektóre pojazdy o znacznej masie (mimo istnienia progów) powoduje silne drgania domostwa, skutkiem których są zarysowania ścian, płytek ściennych w budynku mieszkalnym narażając tym samym na wystąpienie możliwości naruszenia konstrukcji budynku oraz narażając skarżącą na dodatkowe koszty. Dodatkowo strona podniosła, że powyższe ma wpływ na zdrowie i samopoczucie domowników, zakłócając mir domowy w porze nocnej oraz wywołując stres, który negatywnie wpływa na stan ich zdrowia.
W ocenie WSA, charakter, treść i cel zaskarżonego aktu nie odnosi się bezpośrednio i wprost do sfery prawnej skarżącej, wynikającej z przepisu prawa regulującego jej własną sytuację prawną. Skarżony akt nie stanowi zatem bezpośrednio naruszenia interesu prawnego bądź uprawnienia skarżącej. Sąd I instancji uznał, że interes prawny skarżącej nie mógł być zatem naruszony samym zaskarżonym aktem. Jej interes jako użytkownika drogi publicznej można zakwalifikować jako interes faktyczny. Zdaniem WSA, skarżąca nie może natomiast skutecznie wywodzić swej legitymacji skargowej z samego faktu posiadania domostwa w pobliżu drogi, na której stworzono bezpieczne warunki użytkowania, a która to droga faktycznie niewłaściwie użytkowana przez niektórych uczestników ruchu drogowego może negatywnie oddziaływać na skarżącą oraz jej majątek.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że Skarżąca nie wykazała, iż zaskarżony akt Starosty Średzkiego naruszał prawem chroniony interes prawny lub uprawnienie w sprawie z zakresu administracji publicznej, bowiem nie wykazano, aby zatwierdzona zmiana organizacji ruchu wpłynęła na obowiązki lub uprawnienia o charakterze administracyjnym, jakie skarżąca posiadała przed jego wydaniem. W świetle przedstawionej argumentacji WSA, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła M. K., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Celem wykazania naruszenia interesu prawnego skarżącej przez zaskarżony akt Starosty Średzkiego skarżąca kasacyjnie wniosła również o przeprowadzenie dowodu z dodatkowych, załączonych do niniejszej skargi 3 zdjęć miejsca zamontowania progów i ich lokalizacji względem domostwa skarżącej.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
a) art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 1 u.s.p. przez przyjęcie, że legitymację skargową daje w tym przypadku wyłącznie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia o charakterze administracyjnym, podczas gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż interes prawny lub uprawnienie, które daje legitymację skargową w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym może wynikać także z powszechnie obowiązujących przepisów z innych dziedzin prawa, w tym prawa cywilnego i konstytucyjnego, a ponadto przez całkowite pominięcie uprawnień skarżącej, wynikających ze wskazanych pod lit. e) poniżej przepisów administracyjnych i ich naruszenia przez zaskarżony akt, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skarga nie powinna być w tej sytuacji odrzucona, lecz winna zostać rozpoznana przez sąd merytorycznie;
b) art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 1 u.s.p. przez odrzucenie skargi, pomimo że zaskarżony akt Starosty Średzkiego zatwierdzający zmiany projektu stałej organizacji ruchu na drodze powiatowej naruszał interes prawny skarżącej wynikający z norm wskazanych pod pkt d) poniżej, a istnienie tego interesu prawnego jak i jego naruszenia wskazanym aktem skarżąca wykazała zarówno przed organem jak i Sądem I Instancji, wskazując ponadto także na niezgodność zaskarżonego aktu z przepisami prawa administracyjnego określonymi pod lit. e) poniżej, zgodnie z którymi winna być dokonana zmiana organizacji ruchu w zakresie uregulowanym tym aktem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skarga nie powinna być w tej sytuacji odrzucona, lecz winna zostać rozpoznana przez sąd merytorycznie;
c) art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy, a wyrażające się w nieuzasadnionym dokonaniu zawężającej wykładni pojęcia interesu prawnego skarżącej, skutkiem czego było odrzucenie skargi i brak jej merytorycznego rozpoznania, co poprzez nieuzasadnioną odmowę dokonania sądowej kontroli aktu Starosty Średzkiego zatwierdzającego zmiany projektu stałej organizacji ruchu na drodze powiatowej mającego wpływ na sytuację prawną skarżącej i naruszającego jej prawa, doprowadziło do ograniczenia prawa skarżącej do sądu;
d) art. 23 i 24 (ochrona dóbr osobistych) i art. 140 (ochrona własności) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: "k.c.") oraz art. 47 (prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego), art. 50 (prawo do nienaruszalności mieszkania), art. 64 (prawo własności), art. 68 ust. 1 (prawo do ochrony zdrowia) Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu tych przepisów - mimo ich wskazania przez skarżącą - jako źródeł interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej, o którym mowa w art. 87 ust. u.s.p. oraz przyjęciu przez sąd, że interes prawny lub uprawnienie, na którego naruszenie może powołać się osoba skarżąca akt Starosty, mogą mieć wyłącznie charakter administracyjny;
e) punktu 8 zdanie drugie załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (dalej: "Rozporządzenie") i pkt 8.1. załącznika nr 4 do Rozporządzenia w części zabraniającej umieszczania progów zwalniających w odległości mniejszej niż 25 m od innej konstrukcji nośnej poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie jako źródła interesu prawnego skarżącej w sytuacji, kiedy zamontowanie na podstawie zaskarżonego aktu progów zwalniających w pobliżu nieruchomości skarżącej uchybiło powyższym przepisom, naruszając prawa skarżącej jako właściciela nieruchomości położonej w odległości mniejszej niż 25 m od zamontowanych progów i jako podmiotu innych wskazanych w pkt d) powyżej praw podmiotowych związanych z posiadaniem domostwa i zamieszkiwaniem przy drodze, na której niezgodnie z przepisami posadowiono progi, a co negatywnie wpływa na te prawa i ich niezakłócone wykonywanie; powyższe przepisy dają natomiast skarżącej jako właścicielowi najbliższej posadowionym progom nieruchomości prawo do domagania się, aby zaskarżony akt organu był z nimi zgodny, jak również, aby urządzenia zastosowane na podstawie Rozporządzenia były stosowane w pobliżu jej nieruchomości, dopiero gdy organ wyczerpał inne mniej uciążliwe środki ograniczania prędkości.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy skarżącej przysługiwała legitymacja skargowa, która dawałaby jej uprawnienie do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na akt administracyjny dotyczący zatwierdzenia zmiany projektu stałej organizacji ruchu na drodze powiatowej.
Za zasadne należało uznać przytoczone w podstawie kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 1 u.s.p., co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej i uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Sąd I instancji odrzucił skargę na skutek przyjęcia, że skarżąca nie wykazała, iż zaskarżony akt Starosty Średzkiego naruszał jej prawem chroniony interes prawny lub uprawnienie w sprawie z zakresu regulacji administracji publicznej. Za wadliwe należało uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie nie wykazano, aby zatwierdzona zmiana organizacji ruchu wpłynęła na obowiązki lub uprawnienia skarżącej o charakterze administracyjnym. Zdaniem NSA, Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że legitymację skargową daje w tym przypadku wyłącznie naruszenie interesu prawnego o charakterze administracyjnym w sytuacji, gdy w doktrynie przyjmuje się, że norma ta nie musi należeć do prawa administracyjnego. Może się ona bowiem wywodzić także z innych gałęzi prawa, ale musi być konkretnie określona i wyodrębniona spośród innych norm. Wynika z tego, że interesu prawnego nie można opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu prawnego, czy instytucji prawnej (vide: Jan Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OPS 4/97 poz. 83 A).
Naczelny Sąd Administracyjny wsskazuje, że w orzecznictwie sądów administracyjnych szeroko prezentowany jest pogląd, iż interes prawny winien być oparty na normie prawa materialnego, przy czym nie musi to być norma prawa administracyjnego. Bardzo często interes ten wynika bowiem z normy prawa cywilnego, np. z prawa własności rzeczy /art. 140 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.)/. Wystarczy zatem, jeżeli konkretne skutki wywodzone z tego interesu będą wywołane w obrębie tej gałęzi prawa, tj. prawa administracyjnego (tak np.: wyrok NSA z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1676/17; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2673/15 – te i inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej dostępny na stronie internetowej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zatem norma prawa materialnego. Naruszenie tego interesu następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Naruszenie interesu prawnego musi powodować dla skarżącego negatywne konsekwencje prawne.
Skarżąca swój interes prawny wywodzi z prawa własności wskazując, że zatwierdzona kwestionowanym aktem zmiana stałej organizacji ruchu, której generalnym przesłaniem jest ograniczenie prędkości poruszających się pojazdów poprzez zamontowanie progów zwalniających, w istocie narusza jej prawo do korzystania w sposób swobodny i niezakłócony z własnej nieruchomości, posadowionej w pobliżu drogi, na której wprowadzono zmienioną organizację ruchu. Skarżąca jako właściciel nieruchomości, która sąsiaduje z obszarem, dla którego zatwierdzono organizację ruchu, jest podmiotem zainteresowanym tym, by organizacja ruchu odpowiadała jej interesom i prawom właścicielskim. W ocenie sądu kasacyjnego, skarżąca uprawdopodobniła, że nowa organizacja ruchu może utrudniać wykonywanie prawa własności domu. Trzeba tu bowiem przypomnieć, że prawo to jest ujmowane jako prawo podmiotowe złożone z uprawnień do władania, korzystania i rozporządzania rzeczą.
W doktrynie trafnie wskazuje się, że granice swobody korzystania z rzeczy własnej, a w konsekwencji także granice ochrony prawa własności, nie mogą być utożsamiane z ograniczeniami rzeczywistymi, ustanowionymi na rzecz konkretnie oznaczonych osób trzecich, takimi jak: służebności, najem czy dzierżawa. Ich celem i sensem jest ustalenie jedynie, w interesie ogólnym, granic swobodnego korzystania z rzeczy własnej. Przykładem takich ograniczeń mogą być przepisy k.c. nakazujące uwzględnienie zasad współżycia społecznego przy wykonywaniu prawa własności, niektóre przepisy o ochronie środowiska, o ochronie przyrody, o planowaniu przestrzennym, prawa budowlanego, prawa wodnego, prawa telekomunikacyjnego i inne (G. Rudnicki, J. Rudnicka, S. Rudnicki, Kodeks cywilny. Komentarz. Własność i inne prawa rzeczowe. T. II, Wolters Kluwer 2016, s. 51-52, uw. 3; przykładowo - s. 59, uw. 5).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1722/17, w świetle którego art. 140 Kodeksu cywilnego może być źródłem interesu prawnego dla właściciela nieruchomości leżącej przy drodze, na której zmieniono organizację ruchu w taki sposób, że zmiany te będą negatywnie wpływać na jego prawo (tak również np.: postanowienie NSA z 12 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 287/19; postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 161/19). Z powyższego wynika zatem, że wprowadzenie nowej organizacji ruchu może wywierać wpływ na prawa właścicielskie skarżącej, np. w zakresie wykorzystywania przez nią nieruchomości w sposób niezakłócony. Tym samym można mówić o naruszeniu interesu prawnego skarżącej (art. 87 ust. 1 u.s.p.).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza jednocześnie, że pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, z uwagi na konieczność zbadania legitymacji czynnej do wywiedzenia przedmiotowej skargi, okazały się przedwczesne i nie podlegały ocenie. Zagadnienia te (ujęte w zarzutach nieocenionych przez sąd kasacyjny na obecnym etapie postępowania) mogą być przedmiotem badania Sądu I instancji podczas merytorycznego rozpoznania skargi.
Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że uchylenie zaskarżonego postanowienia ma tylko ten skutek, iż przesądza o spełnieniu w rozpoznawanej sprawie przesłanki przewidzianej w art. art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Skarga skarżącej kasacyjnie wywiedziona do sądu administracyjnego winna być zatem rozpoznana merytorycznie. Podkreślić należy, że otwartym pozostaje, czy wprowadzone zmiany w organizacji ruchu były zasadne w świetle prawa.
Jednocześnie, działając na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z urzędu sprostować zaskarżone postanowienie w zakresie odnoszącym się do oczywistej omyłki zawartej w jego sentencji i uzasadnieniu, w której Sąd I instancji błędnie wskazał sygnaturę wydanego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło