III OSK 3743/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-07-15
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Rafał Stasikowski, Grzegorz Jankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, jest dopuszczalne pomimo braku zgody strony na takie rozpoznanie, a także czy uchylenie zaskarżonej uchwały po wniesieniu skargi kasacyjnej czyni postępowanie bezprzedmiotowym?Ratio decidendi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 jest dopuszczalne, nawet bez zgody strony, jeśli przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia i nie można jej przeprowadzić zdalnie, przy zachowaniu wymogów rzetelnego procesu. Uchylenie zaskarżonej uchwały po wniesieniu skargi kasacyjnej nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, ponieważ wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały działa z mocą wsteczną (ex tunc), podczas gdy uchylenie uchwały działa z mocą od teraz (ex nunc).Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w przedmiocie Statutu Sołectwa, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził jej nieważność. Rada Miejska wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych (rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wbrew wnioskowi o rozprawę) oraz materialnych (brak konsultacji z mieszkańcami przed podjęciem uchwały). Rada podniosła również zarzut bezprzedmiotowości postępowania, wskazując na uchylenie zaskarżonej uchwały nową uchwałą. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 864/20 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie Statutu Sołectwa [...] oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 864/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na skutek skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie Statutu Sołectwa [...] stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Rada Miejska w [...] i w skardze kasacyjnej zarzuciła mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie:
1. prawa procesowego, tj. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) poprzez błędne jego zastosowanie i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, pomimo iż nie było to konieczne, a pełnomocnik organu wniósł o przeprowadzenie rozprawy, co miało istotny pływ na wynik sprawy;
2. prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 712 ze zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż przed podjęciem zaskarżonej uchwały nie zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że pełnomocnik skarżącej kasacyjnie został wezwany pismem z [...] czerwca 2020 r. do wyrażenia zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z czym w piśmie z [...] lipca 2020 r. nie wyraził zgody na rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, bowiem w jego ocenie charakter sprawy jest skomplikowany. Skarżąca kasacyjnie wyjaśniła, że pomimo braku zgody Sąd I instancji zarządził przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, co stanowiło przyczynę błędnego ustalenia wszelkich okoliczności sprawy. Zwróciła również uwagę, iż materia zaskarżonej uchwały nie wymagała podjęcia pilnych rozstrzygnięć przez Sąd. Zdaniem Rady okoliczność ta przesądziła o całkowicie arbitralnym przyjęciu przez Sąd, iż przed podjęciem zaskarżonej uchwały nie zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami.
Skarżąca kasacyjnie wyjaśniła, iż Prokurator w jednym momencie wniósł 29 identycznych skarg na statuty wszystkich jednostek pomocniczych Gminy oraz że przedmiotem tych skarg nie były zarzuty związane z brakiem przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami. Wskazała, że z uwagi na objętość dokumentacji związanej z przeprowadzeniem konsultacji społecznych brak było fizycznej możliwości sporządzenia 29 identycznych odpisów. W tych okolicznościach, w jej ocenie, celem ustalenia prawidłowości przeprowadzonej procedury uchwałodawczej niezbędne było przeprowadzenie rozprawy. Ponadto podniosła, iż Sąd I instancji winien był najpierw ustalić w jaki sposób konsultacje zostały przeprowadzone, ustalić jakie przepisy w zakresie konsultacji społecznych obowiązują na terenie Gminy, a dopiero wówczas ocenić prawidłowość procedury uchwałodawczej.
Pismem z [...] lutego 2021 r. skarżąca kasacyjnie w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości. Wskazała, że uchwała będąca przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie została uchylona uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa [...] (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2021 r., poz. 381), która weszła w życie z dniem [...] stycznia 2021 r., zatem wobec jej wyeliminowania z obrotu prawnego postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W piśmie z [...] marca 2021 r. zatytułowanym odpowiedź na skargę kasacyjną Prokurator wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. zwana dalej "ustawa COVID-19").
W ocenie skarżącej kasacyjnie przepis ten został błędnie zastosowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, albowiem rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie było konieczne, a pełnomocnik organu wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Istota powyższego zarzutu sprowadzała się więc do rozstrzygnięcia, czy dopuszczalne było, w świetle art. 15zzs⁴ ustawy COVID-19, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając zasadę jawności posiedzeń sądowych (art. 10 p.p.s.a.) i regułę rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych w formie rozprawy (art. 90 § 1 p.p.s.a.), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny", przy odpowiednim zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy COVID-19, na pytanie to należy odpowiedzieć pozytywnie.
Z przepisów tych wynika odpowiednio, że: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących" (ust. 2) oraz "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 3). Należy mieć na względzie, że w pierwotnej wersji ustawy COVID-19 zamieszczono przepis art. 15zzs ust. 6, z którego treści wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 "nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych", z wyjątkiem rozpraw i posiedzeń jawnych w sprawach określonych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, określonych mianem "pilnych". Do katalogu takich spraw pilnych ustawodawca nie zaliczał niniejszej sprawy. Uchylenie przepisów art. 14a i art. 15zzs ustawy COVID-19 nastąpiło jednocześnie z dodaniem do tej ustawy m.in. przywołanych uprzednio regulacji zawartych w jej art. 15zzs4 ust. 2 i 3. Sens takiego działania ustawodawcy sprowadza się zatem do tego, że istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 nie stanowił przeszkody m.in. do rozpoznania tej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym. Dodanie do ustawy COVID-19 przepisów art. 15zzs4 ust. 2 i 3 nakazuje rozważyć, czy tam przewidziane rozwiązania - wobec niewątpliwie utrzymującego się stanu epidemii COVID-19 - powinny mieć zastosowanie w stosunku do niniejszej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia funkcjonalna przepisów ustawy COVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowania konstrukcji zawartej w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 w przedmiotowej sprawie i możliwością rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron został zachowany, albowiem strona skarżąca zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2020 r. została wezwana do podania informacji niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących przeprowadzenia konsultacji społecznych i nadesłania pełnej dokumentacji związanej z podejmowaniem uchwały.
Konkludując powyższe uwagi, stwierdzić należy, że dopuszczalne było rozpoznanie złożonej skargi na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, albowiem przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Przy czym podkreślić należy, że powołane wyżej przepisy nie uzależniają możliwości skierowania przez przewodniczącego sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym od zgody strony.
Nie jest zasadny także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm., dalej "u.s.g.") poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały nie zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała, zarzutem naruszenia stosownych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, ustaleń stanu faktycznego dokonanych w sprawie. Postawiła jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego za pomocą, którego starała się podważyć ustalenia stanu faktycznego dokonane w sprawie.
Tymczasem zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego - aby był skuteczny - musi zostać oparty na wykazaniu, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2020 r., sygn. akt I GSK 2145/19). Ustaleń faktycznych nie można zwalczać w drodze zarzutów sformułowanych w ramach podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2020 r., sygn. akt I FSK 60/18).
Zauważyć należy, że skarżąca kasacyjnie pomimo wezwania wystosowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie nadesłała informacji czy przed podjęciem zaskarżonej uchwały zostały przeprowadzone konsultacje społeczne oraz nie nadesłała pełnej dokumentacji związanej z podejmowaniem uchwały. Wezwanie to zostało wystosowane pod rygorem wydania orzeczenia na dokumentach załączonych do skargi, a stronie zakreślono 14-dniowy termin do dokonania tych czynności. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie. Strona skarżąca kasacyjnie nie nadesłała stosownych informacji, dokumentów ani też nie wnioskowała o przedłużenie terminu do dokonania tych czynności. Takie dokumenty nie zostały załączone także do skargi kasacyjnej. Również z treści skargi kasacyjnej nie można wywieść, czy konsultacje takie zostały przeprowadzone. Skarżąca kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdziła, że uwagi na fakt, iż Prokurator Rejonowy w [...] wniósł 29 identycznych spraw, brak było fizycznej możliwości sporządzenia z dokumentacji związanej z przeprowadzeniem konsultacji społecznych, liczącej setki stron, 29 identycznych odpisów, a więc wyprodukowania kilkunastu tysięcy stron dokumentów i to poświadczonych za zgodność. Zdaniem autora skargi kasacyjnej niezbędne było więc w tym zakresie przeprowadzenie rozprawy.
Zwrócić jednak należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. jedynym rodzajem dowodów, z których sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające są dokumenty. Niezależnie więc czy w sprawie zostałaby przeprowadzona rozprawa, czy też sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym celem wykazania, czy w sprawie przeprowadzono konsultacje społeczne niezbędne było przedłożenie stosowanej dokumentacji, czego skarżąca kasacyjnie pomimo wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie uczyniła.
Nie mając więc żadnych dowodów wskazujących na przeprowadzenie konsultacji zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że w sprawie doszło do naruszenia art. 35 ust. 1 u.s.g., w sposób skutkujący koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Stosownie do art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g. w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa art. 5a u.s.g. wskazuje na intencję ustawodawcy przypisania radzie gminy kompetencji do określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji zarówno w przypadkach konsultacji przewidzianych ustawą, jak i konsultacji "fakultatywnych" przeprowadzanych "w innych sprawach ważnych dla gminy".
Przepis bowiem art. 5a u.s.g. przewiduje bowiem dwa rodzaje konsultacji: obligatoryjne i fakultatywne. Konsultacje obligatoryjne przeprowadza się na podstawie przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym jest między innymi art. 35 ust. 1 u.s.g. Konsultacje mają na celu zapoznanie się z opinia społeczną na danym terenie i mają charakter opiniodawczy. Stanowią one formę demokracji bezpośredniej mającej zapewnić władzom lokalnym potwierdzenie bądź dezaprobatę ich działań (por. B. Dolnicki, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, LEX komentarz do art. 5a).
Przeprowadzenie konsultacji społecznych zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g. było obligatoryjne albowiem zgodnie z tym przepisem "Organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami". Takimi jednostkami pomocniczymi w myśl art. 5 ust. 1 u.s.g. są: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne, a także położone na terenie gminy miasto. Uchwalenie więc statutu wymagało przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami. W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów, z których wynikałoby, że takie konsultacje zostały przeprowadzone. W odniesieniu do powyższego stanu faktycznego nieadekwatnym było powołanie się przez skarżącą kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na treść wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 250/20 i wywodzenie, że najpierw należało ustalić w jaki sposób konsultacje zostały przeprowadzone, ustalić jakie przepisy w zakresie konsultacji społecznych obowiązują na terenie gminy i wówczas ocenić prawidłowość procedury uchwałodawczej. Ponownie bowiem przypomnieć należy, że pomimo wezwania Sądu I instancji do akt sprawy nie zostały załączone żadne dokumenty potwierdzające tą okoliczność.
Zasadnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa z uwagi na jej podjęcie bez przeprowadzenia konsultacji wymaganych art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g., co przesądza o konieczności stwierdzenia jej nieważności w całości.
Odnosząc się zaś do treści pisma skarżącej kasacyjnie z dnia [...] lutego 2021 r., w którym Rada Miejska w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości, albowiem przedmiotowa uchwała została uchylona, stwierdzić należy, że wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie.
Statut jednostki (w tym przypadku osiedla) jest aktem prawa miejscowego i podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym (zob. wyrok NSA z 9 lutego 1994 r., SA/Gd 2470/93, ONSA 1995/3, poz. 103). Zmiana lub uchylenie uchwały zaskarżonej do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym dokonania oceny jej legalności i wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego moment wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W uchwale z dnia 14 lutego 1994 r. (K 10/93, OTK 1994 z 1, poz. 7) Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Zatem uprzednie uchylenie zaskarżonej uchwały nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tą uchwałę. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia: 4 listopada 2010 r., II OSK 1783/10 oraz 24 listopada 2010 r., I OSK 1554/10. Jest to spowodowane tym, że zaskarżony akt prawa miejscowego traci moc obowiązującą ze skutkiem ex nunc, tzn. z dniem wejścia w życie przepisu zmieniającego (zawartego w ustawie bądź uchwale), natomiast wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały wywiera skutki prawne ex tunc, tzn. z mocą wsteczną.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Jak wynika natomiast z wyżej poczynionych rozważań biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Biorąc zatem pod uwagę, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie należało przyjąć, iż standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu, iż rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło