II GSK 2443/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-01-11

Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Tomasz Smoleń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wpis do Krajowego Rejestru Sądowego wspólnika spółki komandytowej ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny, w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wpis do Krajowego Rejestru Sądowego wspólnika spółki komandytowej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Podkreślono, że o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego decyduje faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, a nie sam wpis do rejestru. Sąd uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Prezesa NFZ, ponieważ organ nie dopełnił obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, a zgromadzone dowody (umowa darowizny udziałów) obalały domniemanie wynikające z wpisu do KRS.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez wspólnika spółki komandytowej. ZUS wnioskował o wydanie decyzji, wskazując na posiadanie przez skarżącego prawa do emerytury i brak spełnienia warunków do podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa NFZ, uznając naruszenie zasady informowania stron oraz dopuszczając dowody (umowa darowizny udziałów), które obalały domniemanie wynikające z wpisu do KRS. Prezes NFZ złożył skargę kasacyjną, kwestionując m.in. charakter wpisu do KRS oraz prawidłowość postępowania przed WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1487/21 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1487/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Do Podlaskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynął dnia (...) wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku (dalej jako: "ZUS") o wydanie decyzji w sprawie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez (...) (skarżący) z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w charakterze wspólnika spółki komandytowej (...). ZUS wskazał, że skarżący zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 11.04.2017 r. do 13.05.2020 r., zaś według Krajowego Rejestru Sądowego ubezpieczony pozostawał wspólnikiem spółki (...). od 11.04.2017 r. do 24.07.2020 r. Poinformował również, że od 1.12.2015 r. posiada prawo do emerytury, wobec czego nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie organ I instancji wydał dnia (...) decyzję nr (...) (znak: (...). Skarżący nie skarżył ww. decyzji w toku instancji administracyjnej. Zaskarżył ją do WSA w Warszawie. Zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, nie wskazując przepisów jakich naruszenia dotyczą zarzuty, oprócz art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021. r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 158 k.p.a., którym przypisał naruszenie prawa materialnego w postaci "błędnej wykładni/niewłaściwego zastosowania" nie wyjaśniając w petitum skargi na czym owo błędne zastosowanie lub niewłaściwa wykładnia normy prawnej polega. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż rację ma organ, że skarżący zawiadomiony o wszczęciu postępowania i możliwości wypowiedzenia się nie dopełnił powyższego, jak i zaniechał wypełnienia obowiązków przedsiębiorcy wynikającego z art. 47 w zw. z art. 22 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 112, dalej jako: KRS) w zakresie zgłaszania zmian w spółce, przez złożenie do rejestru KRS wniosku o wpis danych objętych zmian, nie później niż w terminie 7 dni od nastąpienia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu. Niemniej jednak, gdyby w niniejszej sprawie skarżący złożył odwołanie i załączyłby jako dowód akt notarialny umowy darowizny udziałów, okoliczność ta byłaby uwzględniona w stanie faktycznym sprawy o ustalenie. W ocenie WSA organ wprawdzie zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania, ale w istocie nie zrealizował obowiązku do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sąd I instancji uwzględnił wniosek o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dwóch dokumentów: umowy darowizny udziałów z (...)., aktu notarialnego z (...), z których wynika, że obdarowany syn skarżącego na mocy umowy notarialnej otrzymał od skarżącego ogół praw i obowiązków z tytułu uczestnictwa w spółce i przysługujące mu zyski spółki za rok 2020, które skarżący darował synowi (...). Także w dacie tej, na mocy zawartego aktu notarialnego Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników wyraziło zgodę na zmianę treści umowy, zbycie ogółu praw i obowiązków komandytariusza. Zdaniem Sądu I instancji faza postępowania wyjaśniającego w rozpoznawanej sprawie powinna obejmować ustalenie tego, czy skarżący w zakwestionowanym okresie rzeczywiście prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w charakterze wspólnika spółki komandytowej (...), skoro złożone dokumenty obalają domniemanie płynące z wpisu do KRS. Wpis taki stanowi niewątpliwie ułatwienie dowodowe w postaci domniemania faktycznego, które jednakże może podlegać obaleniu, jeżeli zgromadzony materiał dowodowy dostarczy wniosków sprzecznych z treścią tego wpisu, co zachodzi w niniejszej sprawie. WSA wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona stosownych ustaleń i oceny stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego zakończenia działalności przez skarżącego. Od przedmiotowego wyroku organ złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego: 1) art. 109 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1398 w brzmieniu sprzed 1 września 2020 r., dalej jako u.ś.o.z.), przez ich zastosowanie w sprawie jako przepisów obowiązujących, mimo braku posiadania tego przymiotu, gdyż nie obowiązują one w brzmieniu zastosowanym przez Sąd od dnia 1 września 2020 r., co doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżący miał możliwość wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji, podczas gdy zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów, decyzje stwierdzające obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wydaje Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, od którego decyzji przysługuje bezpośrednio skarga do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, zatem obowiązujące regulacje nie przewidują możliwości wniesienia odwołania od tej decyzji, co miało wpływ na dokonaną przez Sąd ocenę prawidłowości czynności dokonywanych przez Skarżącego i Organ w postępowaniu administracyjnym; 2) art. 114 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 z późn. zm., dalej jako: k.s.h.) w zw. z art. 17, 22, 47 KRS przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wpis do KRS nowo przystępującego do spółki komandytariusza ma charakter deklaratoryjny, a w konsekwencji uznaniu, że skarżący mimo braku wykreślenia go z KRS nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik spółki (...) od dnia (...), podczas gdy wpis ten ma charakter konstytutywny i skarżący podlegał w/w obowiązkowi także w okresie od dnia (...) do dnia (...). II. naruszenie prawa procesowego 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ze względu na naruszenie zasady informowania stron, podczas gdy zasada ta nie została przez organ naruszona, gdyż udzielił on skarżącemu wszystkich niezbędnych informacji i pouczeń w trakcie prowadzonego postępowania, co doprowadziło do wydania nieprawidłowego wyroku; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie przez WSA wadliwego uzasadnienia wyroku w zakresie stwierdzenia naruszenia przez organ art. 9 k.p.a., niezawierającego wyjaśnienia sposobu naruszenia przedmiotowego przepisu, co uniemożliwia kontrolę instancyjną w zakresie stwierdzonego przez Sąd naruszenia, a jednocześnie prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ze względu na stwierdzenie przez WSA naruszenia przez organ przepisów postępowania polegających na niezebraniu niezbędnego do wydania decyzji materiału dowodowego i niedokonanie jego pełnej analizy oraz uznaniu, że na moment orzekania w materiale dowodowym znajdowała się luka, podczas gdy w rzeczywistości w sprawie zostały zgromadzone wszystkie niezbędne elementy materiału dowodowego pozwalające na wydanie zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) u.ś.o.z. i art. 8 ust. 6 u.s.u.s., a ich analiza dokonana przez organ była pełna na dzień wydania decyzji, zatem decyzja była prawidłowa i nie powinna zostać uchylona, co doprowadziło do wydania nieprawidłowego wyroku; 4) art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: umowy darowizny udziałów z dnia (...) oraz aktu notarialnego z dnia (...), podczas gdy były to dowody spóźnione, które skarżący mógł złożyć na etapie postępowania przed organem, a których nie złożył wyłącznie z własnej winy, ponadto, ich przeprowadzenie doprowadziło do naruszenia przez WSA zasady, zgodnie z którą sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji, ponieważ WSA dokonał na podstawie w/w dowodów własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, a następnie wydał na podstawie tych ustaleń wyrok, co świadczy o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy w trakcie postępowania prowadzonego przed organem, a następnie w postępowaniu przed WSA, zostało jednoznacznie ustalone, że skarżący w rzeczywistości kwestionował jedynie podleganie przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia (...) do (...), a nie w przeciągu całego okresu wskazanego w decyzji tj. od dnia (...) do (...)., zatem Sąd uwzględniając skargę mógł uchylić decyzję jedynie w części, co doprowadziło do wydania nieprawidłowego wyroku. Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu, żadna z nich nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Wedle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte w obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm prawa procesowego, albowiem stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt II.2 skargi kasacyjnej), wskazać należy, że przepis ten przewiduje, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony w sytuacji, gdy zaskarżony wyrok nie zawiera któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie bądź wywód przedstawiony przez Sąd I instancji poprowadzony jest w sposób, który powoduje, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te nie wystąpiły. Zaskarżony wyrok zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy z wyszczególnieniem zarzutów sformułowanych w skardze i stanowisk pozostałych strony oraz podstawę prawną rozstrzygnięcie z omówieniem przesłanek, którymi sąd kierował się, formułując swoje stanowisko. Wywody sądu uwzględniają obowiązujące przepisy, znajdują poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Oznacza to, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za niezasadne. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie uznał aby doszło do naruszenia art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przepis art. 9 k.p.a., statuujący zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, nakłada na organ administracji państwowej obowiązek informowania strony, i to niezależnie od tego czy jest ona osobą fizyczną czy prawną, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to w jakiej fazie postępowania miało miejsce. Gdyby niespełnienie tego obowiązku mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co dotyczy zwłaszcza stron działających bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wówczas stanowi to wystarczającą podstawę do uchylenia aktu podjętego w takich warunkach. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że pomimo zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania i zapewnienia mu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, organ w istocie nie zrealizował obowiązku do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, co trafnie stwierdził Sąd I instancji. W konsekwencji czego dopiero na etapie skargi skarżący powołał się na dowody w postaci umowy darowizny udziałów z (...), zawartej w formie aktu notarialnego oraz aktu notarialnego w którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników wyraziło zgodę na zmianę treści umowy, zbycie ogółu praw i obowiązków komandytariusza. Na mocy wyżej wskazanej umowy notarialnej syn skarżącego otrzymał od skarżącego ogół praw i obowiązków z tytułu uczestnictwa w spółce i przysługujące mu zyski spółki za rok 2020r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafności stanowiska WSA w powyższej kwestii nie zmienia fakt, że skarżący nie dopełnił obowiązku przedsiębiorcy wynikającego z art. 47 w zw. z art. 22 KRS w zakresie zgłaszania zmian w spółce, poprzez złożenie do rejestru KRS wniosku o wpis danych objętych zmian, nie później niż w terminie 7 dni od nastąpienia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, na co organ zasadnie wskazywał. Należy podkreślić, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak wynika z utrwalonego w orzecznictwie poglądu, "działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy." (v. wyrok NSA z 7 lipca 2015r. II GSK 1449/14). W rozpoznawanej sprawie zakres koniecznych do ustalenia faktów określają art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c u.ś.o.z. i art. 8 ust. 6 pkt u.s.u.s., statuujące obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności do dnia jej zaprzestania. Orzekający w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie NSA i SN. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 22/10 stwierdził, że w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą, lecz wyłącznie to, czy prowadzi faktycznie działalność gospodarczą. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej, a nie jej faktyczne rozpoczęcie. Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z 11 lutego 2010 r., sygn. akt I UK 221/09 (Lex nr 585715) uznał, że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a zatem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującej wyłączenie z tego ubezpieczenia, decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności, przy czym kwestie związane z formalnym zarejestrowaniem, wyrejestrowaniem, czy zgłaszaniem przerw w tej działalności mają ewentualnie znaczenie w sferze dowodowej, lecz nie przesądzają same w sobie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (por. także wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 246/13, LEX nr 1485528). W świetle powyższego zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że "... faza postępowania wyjaśniającego w rozpoznawanej sprawie powinna obejmować ustalenie tego, czy skarżący w zakwestionowanym okresie rzeczywiście prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w charakterze wspólnika spółki komandytowej (...), skoro złożone dokumenty obalają domniemanie płynące z wpisu do KRSu. Wpis taki stanowi niewątpliwie ułatwienie dowodowe w postaci domniemania faktycznego, które jednakże może podlegać obaleniu, jeżeli zgromadzony materiał dowodowy dostarczy wniosków sprzecznych z treścią tego wpisu, co zachodzi w niniejszej sprawie.". Zdaniem składu orzekającego w realiach rozpoznawanej sprawy nie można zasadnie zarzucać Sądowi I instancji naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: umowy darowizny udziałów z dnia (...) oraz aktu notarialnego z dnia (...). Przypomnieć trzeba, że dopuszczenie dowodu z dokumentu, jeżeli przyczyni się do szybkiego i pełnego wyjaśnienia sprawy, jest nie tylko uprawnieniem, ale i obowiązkiem sądu. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, gdy bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Jest to wyrazem przyjęcia ogólnej dyrektywy we wszystkich procedurach funkcjonujących w naszym systemie prawnym, że poznanie prawdy jest podstawową przesłanką wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu nie może być uznane za działanie, które narusza zasadę bezstronności sądu i równości stron (H. Dolecki, Stosowanie przepisów procedury cywilnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2010/5–6, s. 94). Postępowanie dowodowe określone w art. 106 § 3 p.p.s.a., mimo nawet stosunkowo wąskiego zakresu, służy realizacji zasady prawdy materialnej, czyli ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego, bez względu na to, czy nastąpi to w toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ czy w kończącym definitywnie postępowanie orzeczeniu sądowym. Jeżeli można przedstawić dowód z dokumentu nieznanego organom administracji, to rozstrzygnięcie tego organu oparte było tylko na części rzeczywistego stanu faktycznego, a wojewódzki sąd administracyjny ma tym samym szanse to naprawić, gdyż stan faktyczny sprawy powinien być ustalony w sposób pełny i niebudzący wątpliwości (Mirosław Siwiński, Glosa do wyroku WSA w Gliwicach z 19.11.2008 r., I SA/Gl 1097/08, Pr. i Pod. 2009/9, s. 31). Z powyższych względów pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione w skardze kasacyjnej nie mają uzasadnionych podstaw. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego przypomnieć trzeba, że w świetle art. 176 p.p.s.a skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. W szczególności formalizm ów wiąże się z powinnością prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez sąd drugiej instancji. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Sąd odwoławczy nie może poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to działanie z urzędu, co w świetle wcześniej wskazanego przepisu jest niedopuszczalne. W skardze kasacyjnej w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (pkt I.1) podniesiono zarzut naruszenia art. 109 ust. 1 i 5 u.ś.o.z. Został on błędnie sformułowany albowiem przepisy art. 109 ust. 1 i 5 u.ś.o.z. są przepisami procesowymi i ich ewentualne naruszenie winno być zgłoszone w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Dodatkowo, w przypadku zarzutów odnoszących się do przepisów postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych (wyartykułowanych) przepisów postępowania, ma obowiązek wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Tylko w takim przypadku można mówić o wypełnieniu obowiązku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Wskazany deficyt zarzutu zawartego w pkt I.1 skargi kasacyjnej czyni go nieskutecznym. Niezasadny jest również zarzut art. 114 k.s.h. w zw. z art. 17, 22, 47 KRS przez ich błędną wykładnię. Wskazać należy, że Sąd I instancji nie naruszył wskazanego przepisu, bowiem nie dokonał jego wykładni. Ponadto organowi umknął fakt, że umową darowizny udziałów z dnia (....) skarżący przeniósł na syna ogół praw i obowiązków z tytułu uczestnictwa w spółce i przysługujące mu zyski spółki za rok 2020. Zatem mamy do czynienia z przejściem ogółu praw i obowiązków, o którym stanowi art. 10 k.s.h., a nie z wstąpieniem nowego komandytariusza opisanym w art. 114 k.s.h. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło