II SA/Bd 167/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. M. M. (skarżąca) zwróciła się do Powiatowego Urzędu Pracy w B. zarejestrowanie jej jako bezrobotna i przyznanie zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta B., działając w oparciu m.in. o art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1409 ze zm. – dalej "u.p.z."), uznał skarżącą za osobę bezrobotną z dniem 8 października 2020 r. i odmówił jej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 8 października 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przytoczeniu treści art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. c u.p.z., organ wskazał, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzającym dzień rejestracji (od 7 kwietnia 2019 r. do 7 października 2020 r.) świadczyła ona usługi na umowę zlecenie do 2 października 2020 r., przy czym z zaświadczenia przedstawionego w dniu rejestracji wynika, iż w miesiącach od września 2019 r. do lutego 2020 r. osiągała ona wynagrodzenie mniejsze niż minimalne wynagrodzenie za pracę, co oznacza, że nie legitymuje się wymaganymi 365 dniami osiągania wynagrodzenia w tej lub wyższej wysokości. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda Kujawsko-Pomorski, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 33 ust. 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., organ odwoławczy stwierdził, że akta sprawy potwierdzają, że o ile skarżąca od 7 kwietnia 2019 r. do 2 października 2020 r. była zatrudniona na umowę o pracę, to jednak w analizowanym okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji nie osiągnęła ona – przez co najmniej 365 dni – miesięcznego wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Do okresów wynikających z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.z. zaliczono zatrudnienie w firmie [...] od 7 kwietnia 2019 do 31 sierpnia 2019 r. (w uzasadnieniu omyłkowo "137 dni") oraz od 1 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. (184 dni), co w sumie daje 331 dni. Organ nie zaliczył okresów od 1 września 2019 r. do 29 lutego 2020 r. oraz od 1 września do 2 października 2020 r. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji i zobowiązanie organu do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3 października do 5 grudnia 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7 w zw. 7a § 1 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i § 4 w zw. z art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy oraz jego błędną ocenę, a w konsekwencji naruszenie zasad postępowania opisanych w ww. przepisach, które mogło mieć istotnych wpływ na wynik sprawy, a nadto art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy wadliwej decyzji organu I instancji w mocy, - art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.z. poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie skutkujące odmową przyznania zasiłku, podczas gdy w związku z pierwotną rejestracją elektroniczną dnia 2 października 2020 r., której organ w ogóle nie wziął pod uwagę przy wydawaniu decyzji, skarżąca spełniała wszystkie przesłanki do przyznania zasiłku. W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca złożyła elektroniczny wniosek o rejestrację jako osoba bezrobotna już w dniu 2 października 2020 r., mając na uwadze, że dni 3 i 4 października 2020 r. wypadały w sobotę i niedzielę, zaś od 5 października Powiatowy Urząd Pracy przyjmował wnioski o dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Zarzuciła, że od dnia 2 października 2020 r. do dnia 8 października 2020 r., tj. do dnia wydania decyzji o odmowie rejestracji z uwagi na przedwczesny wniosek, organ nie kontaktował się z nią w celu poinformowania o zaistnieniu negatywnych do uwzględnienia wniosku. Wskazała, że od decyzji powyższej nie odwołała się, pomimo prawidłowego pouczenia, ponieważ zależało jej na czasie (chęć jak najszybszego podjęcia starań o dofinansowanie), a nadto z rozmowy telefonicznej w pracownikiem PUP wynikało, że ponowne złożenie wniosku będzie dla niej względniejsze (szybsze), aniżeli skorzystanie z trybu odwoławczego. Podniosła, że powyższych okoliczności organy nie wzięły pod uwagę naruszając zasady z art. 7, 7a § 1, 8, 77 i 80 k.p.a. W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., a nadto zawiera błędne wyliczenie dni w okresie od 7 kwietnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. (137 zamiast 147). W jej ocenie prawidłowym dniem początkowym do obliczania okresu zatrudnienia winien być dzień 2 kwietnia 2019 r., a w konsekwencji w ww. okresie do okresu zatrudnienia organ winien wliczyć 152 dni. Podniosła, że we wrześniu 2020 r. osiągnęła wynagrodzenie przekraczające kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, czego organ nie uwzględnił, a co od 1 marca 2020 r. do 30 września 2020 r. daje sumę 214 dni osiągania wynagrodzenia w uprawniającej do zasiłku wysokości (152+214=366 dni). Podniosła ponadto, że uprawnienie skarżącej do spornego zasiłku wynika z wykładni funkcjonalnej i systemowej art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.z., że w przepisie tym nie chodzi o okres 18 miesięcy "bezpośrednio" poprzedzający dzień rejestracji, ale o dowolny okres 18 miesięcy, w którym bezrobotny osiągał wynagrodzenie we wskazanej wysokości przez 365 dni, oraz że bezrobotny nie może ponosić negatywnych skutków tego, że z uwagi na dzień wolny od pracy nie mógł zarejestrować się w terminie wymaganym do przyznania mu prawa do zasiłku. Wyjaśniła, że nieosiąganie minimalnego wynagrodzenia w okresie od września 2019 r. do lutego 2020 r. spowodowane było mniejszym zapotrzebowaniem zatrudniającego na jej usługi, a więc wynikało z okoliczności od niej niezależnych; podkreśliła przy tym, że w trzech spośród sześciu wskazanych miesięcy jej wynagrodzenie było niższe od minimalnego wynagrodzenia jedynie o 100 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowił art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z ww. przepisami prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75 (nieistotne w sprawie – przyp. Sądu), jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych (pkt 1) oraz w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2 (pkt 2 lit. c). Powyższy przepis jest w swej wymowie jasny, ma on ponadto charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego, a więc niedającego organom administracji uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w tym zakresie. Warunkiem przyznania zasiłku dla bezrobotnych osobie zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia jest osiąganie przez nią wynagrodzenia stanowiącego postawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w kwocie odpowiadającej co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca – przez 365 dni w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzającym dzień zarejestrowania jako bezrobotny. Akta kontrolowanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do istotnych okoliczności faktycznych (mających wpływ na wynik sprawy) towarzyszących sprawie z wniosku skarżącej o zarejestrowanie jako osobę bezrobotną i przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych. Wniosek w tym zakresie skarżąca złożyła skutecznie za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 8 października 2020 r. Wniosek zawierał komplet wymaganych dokumentów potwierdzających pozostawanie skarżącej bez pracy od dnia 3 października 2020 r., toteż decyzją organu rozpatrującego sprawę od dnia złożenia wniosku (8 października 2020 r.) skarżąca została zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.p.z. rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 667) rejestracji osoby ubiegającej się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy dokonuje się z dniem, w którym osoba wniosła wniosek o dokonanie rejestracji w trybie określonym w § 2 ust. 1 pkt 2 albo ust. 2 pkt 2 - po opatrzeniu go i załączonych do wniosku dokumentów oraz oświadczenia, o którym mowa w pkt 1, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Taki wniosek zalega w aktach sprawy (wniosek elektroniczny doprowadzony do postaci papierowej), dniem jego złożenia jest dzień 8 października 2020 r. Zarejestrowania prawidłowo dokonano od dnia 8 października 2020 r. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania (od 7 kwietnia 2020 r. do 7 października 2020 r.) skarżąca świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia w firmie [...].A. z siedzibą w T. – od marca 2018 r. do 2 października 2020 r. Jak wynika z zaświadczenia załączonego do wniosku w ramach jego uzupełnienia z 26 października 2020 r., skarżąca osiągała przychód brutto od kwietnia do sierpnia 2019 r. w kwotach odpowiednio 2408,00 zł, 2472,00 zł, 2278,50 zł, 2967,00 zł oraz 2945,50 zł (przy minimalnym wynagrodzeniu miesięcznym ustalonym w roku 2019 r. na poziomie 2250 zł) oraz od marca do sierpnia 2020 r. odpowiednio w kwotach 3450,00 zł, 3350,00 zł, 3400,00 zł, 3000,00 zł, 3775,00 zł oraz 2800,00 zł (przy minimalnym wynagrodzeniu w roku 2020 r. ustalonym na poziomie 2600 zł). W okresie od września 2019 r. do lutego 2020 r. skarżąca osiągała miesięczne wynagrodzenie w kwocie odpowiednio 2150,00 zł, 2150,00 zł, 2150,00 zł, 1548,00 zł, 1397,50 zł oraz 1999,50 zł. Nie budzi zatem wątpliwości, że w tym okresie podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy nie stanowiła kwoty większej lub równej kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu do pełnego miesiąca. Mając to na uwadze organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że okres od września 2019 do lutego 2020 r. nie może zostać wliczony do puli dni, w których skarżąca osiągała wynagrodzenie na wymaganym ustawowo poziomie. O ile zaś uzasadnienie decyzji organu I instancji jest w tym zakresie jest nader lakoniczne, to w rozstrzygnięciu organu odwoławczego dostatecznie wyjaśniono, że na sumę dni, w których skarżąca świadczyła usługi na podstawie umowy zlecenia i osiągała wynagrodzenia na wskazanym poziomie zaliczyć należy 147 dni przed 1 września 2019 r. oraz 216 dni po 29 lutego 2020 r., co w sumie daje liczbę 331 dni, a więc mniejszą od określonej w art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. liczby 365 dni. Sąd zauważa w tym miejscu, że błąd co do określenia ilości dni od 7 kwietnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. (137 zamiast 147) nie wpłynął na prawidłowość całościowego rachunku (331), a więc stanowi uchybienie niemające wpływu na wynik sprawy i w konsekwencji niestanowiące o konieczności uchylenia decyzji (zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.z., odmawiając skarżącej przyznania zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na niespełnienie warunków opisanych w ww. przepisie. Prawidłowość zastosowania powyższej normy prawa materialnego potwierdza rachunek ilości dni w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, w których skarżąca osiągała wynagrodzenie stanowiące podstawę składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w kwocie równej lub wyższej od minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie od 7 kwietnia 2019 do 31 grudnia 2019 r. (2250 zł) oraz od 1 stycznia 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. (2600 zł). Odnosząc się do argumentacji skargi stwierdzić po pierwsze należy, że wbrew stanowisku skarżącej przepis art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. zawiera uszczegółowienie, iż okres 18 miesięcy liczony być musi bezpośrednio od dnia poprzedzającego dzień zarejestrowania. Sad dostrzega, że na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed dniem 27 maja 2014 r., tj. do czasu zmiany treści art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. w zakresie zawarcia ww. warunku "bezpośredniości" (mocą ustawy z 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2014 r., poz. 598) prezentowany był w orzecznictwie pogląd o możliwości liczenia okresu 18 miesięcy występującego kiedykolwiek przed, a nie bezpośrednio przed dniem zarejestrowania (np. wyroki WSA w Warszawie z 5 marca 2014 r., sygn. II SA/Wa 1772/13, WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2013 r., sygn. IV SA/Po 5/13, WSA w Krakowie z 23 października 2012 r., sygn. III SA/Kr 1446/11, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonana w komentowanym przepisie zmiana polegająca na użyciu zwrotu "w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania" sprawia, że stanowisko to stało się całkowicie nieaktualne, i z tego samego powodu nie mogła przynieść oczekiwanego skutku argumentacji skargi tym zakresie. Bezzasadne jest w ocenie Sądu stanowisko skargi, jakoby organ obowiązany był obrać za dzień rejestracji skarżącej jako osobę bezrobotną dzień 3 października 2020 r. Jak wskazano wcześniej, przepisy wykonawcze do u.p.z. jasno stanowią od jakiego dnia rejestruje się wnioskodawcę jako osobę bezrobotną (§ 8 ust. 1 rozporządzenia), precyzyjnie też określają ten dzień w przypadku złożenia przez wnioskodawcę wniosku drogą elektroniczną, jak uczyniła to skarżąca (pkt 2 ww. przepisu). Skoro wniosek rozstrzygnięty decyzjami obu instancji wpłynął do organu bezsprzecznie 8 października 2020 r. to dniem zarejestrowania jest właśnie dzień 8 października 2020 r., dniem poprzedzającym – dzień 7 października 2020 r., a okresem, o którym mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. – okres od 7 kwietnia 2019 r. do 7 października 2020 r. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje argumentacja skarżącej co do okoliczności towarzyszących pierwszej, nieudanej rejestracji, rozstrzygniętej decyzją organu I instancji z dnia [...] października 2020 r. Przede wszystkim od decyzji tej przysługiwał skarżącej odpowiedni środek odwoławczy, z którego, będąc prawidłowo pouczoną, nie skorzystała. Nie może więc na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (czy też wcześniej – administracyjnego II instancji) kwestionować prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego w innej sprawie, ostatecznego i funkcjonującego w obrocie prawnym. Rola pracownika urzędu, który miał jakoby zasugerować skarżącej rezygnację z wszczynania postępowania odwoławczego na rzecz ponownego wniosku o rejestrację pozostaje bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, albowiem to do skarżącej należał wybór najodpowiedniejszego środka prawnego do zaspokojenia własnego interesu, nie jest zaś zadaniem organu udzielanie porad prawnych stronom postępowania, czego zwłaszcza skarżąca – jako osoba wykonująca zawód radcy prawnego – winna mieć świadomość. Na marginesie wskazać w tym kontekście tylko wypada, że zgodnie z art. 61 § 3a k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej, nic nie stało zatem na przeszkodzie, by skarżąca złożyła prawidłowy wniosek o zarejestrowanie jako osobę bezrobotną w dniu następującym po dniu ustania stosunku zatrudnienia, niezależnie od tego, że dzień ten wypadał w sobotę. Wyliczenia dotyczące potrzebnego pułapu 365 dni, o którym mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. wskazują jednak na to, iż nawet prawidłowe zarejestrowanie skarżącej od dnia 3 października 2020 r. nie zmieniłoby wyniku sprawy (w okresie od 2 kwietnia 2019 r. do 2 października 2020 r. skarżąca wciąż nie osiągnęłaby liczby co najmniej 365 dni pracy, za którą osiągnęłaby wynagrodzenie równe lub większe od minimalnego wynagrodzenia w przeliczeniu do pełnego miesiąca). Sąd zgadza się ze skarżącą, że organy obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie kwestii, jakie wynagrodzenie skarżąca osiągnęła we wrześniu 2020 r., tj. w miesiącu bezpośrednio poprzedzającym zakończenie współpracy z firmą [...].A. Zauważyć należy, że diametralnie inne jest w tym zakresie stanowisko organu od stanowiska skarżącej (według organu skarżąca nie osiągnęła wynagrodzenia odpowiadającego co najmniej kwocie wynagrodzenia minimalnego, według zaś skarżącej przychód w tym miesiącu znacznie przekroczył wynagrodzenie minimalne). Powyższe uchybienie zidentyfikować jednak należy jako wadę niemającą istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. a contrario), albowiem nawet jeżeli do sumy dni, w których skarżąca osiągnęła wynagrodzenie równe lub wyższe od wynagrodzenia minimalnego, doliczyć 30 dni września 2020 r., to suma wszystkich dni z okresu 7 kwietnia 2019 r. – 7 października 2020 r., uprawniających do zaliczenia, ukształtuje się na poziomie 361 dni. Podkreślić ponownie w tym miejscu należy, że przepis art. 71 ust. 1 u.p.z. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. To oznacza, że nie daje organom administracji publicznej uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w zakresie zasiłku przyznawanego bezrobotnym, nawet jeżeli osobie bezrobotnej brakuje kilku dni do wymaganego ustawą okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 marca 2014 r., II SA/Bd 1516/13, dostępny jw.), lub też nieznaczna jest kwota stanowiąca różnicę pomiędzy wynagrodzeniem faktycznie osiągniętym a minimalnym (a na co skarżąca zwróciła uwagę w uzasadnieniu skargi). Bezwzględny charakter komentowanego przepisu powoduje również, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje argumentacja skarżącej dotycząca towarzyszącej jej motywacji podczas wyboru dnia złożenia wniosku (czy to 2 października 2020 r., czy 8 października 2020 r.), a także argumentacja dotycząca powodów nieosiągnięcia w okresie wrzesień 2019 – luty 2020 r. wynagrodzenia na wymaganym ustawowo poziomie. Mając to wszystko na uwadze, nie dostrzegając naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.